INSCHRIJVEN
NIEUWSBRIEF
OF WEBFEED!
Kijk voor exacte data agenda, exposities, stock, openingstijden en aanvullende informatie altijd even op de website van Moeras van Jette-Ganshoren!!
Moeras van Jette-Ganshoren
Rubrieken: cultuur
Website: cartoweb.ibgebim.be/cartoweb/pdf/Moeras%20van%20Ganshoren.pdf
Adres: belgie, brussel, brussel, Rue au Bois, 1083 (lokatie op kaartje is bij benadering)
(Kunstroute vanaf Moeras van Jette-Ganshoren)
Het moeras van Ganshoren is een halfnatuurlijke ruimte, gevormd door het moeras met zijn roselières, maar ook met drassige beemden en een beek, gevoed door enkele bronnen. Het is een natuurgebied met een afwisseling van vochtige weiden en bosjes, geheel omkaderd door boomgaarden en bossen. Het moeras van Ganshoren vormt samen met het stroomafwaarts gelegen moeras van Jette, een van de laatste restanten van de vochtige gebieden in de Molenbeekvallei. Het ligt geprangd tussen de spoorlijnen naar Gent en naar Dendermonde.
In de middeleeuwen stonden er vooral versterkte torens langs dit deel van de beek, eerder dan watermolens – die waren er niet veel omdat de helling zwak is en er dus weinig stroming in het water zit. De hertog van Brabant bouwde de torens om zich te beveiligen tegen zijn vazal, de heer van Grimbergen. In Ganshoren had het Rivierenkasteel deze militaire functie. Vroeger was het via een dreef met het moeras verbonden.
In de negentiende eeuw waren Jette en Ganshoren gemeenten met uitsluitend landbouwactiviteiten. Ze leverden groente en hop aan Brussel. De verstedelijking van dit stuk platteland begon in de tweede helft van de negentiende eeuw, maar kwam pas in de twintigste echt op gang. De Molenbeekvallei ontsnapte hier maar voor een deel aan. Het moeras bleef wel bewaard, waarschijnlijk omdat de spoorlijn Brussel-Dendermonde erdoorheen liep. Die sneed het moeras wel in tweeën, maar maakte het terrein ook minder aantrekkelijk voor de vastgoedsector. Hoe dan ook, het bijzonder plan van aanleg van 1954 voorzag de aanleg van een snelweg die de Gentsesteenweg zou verbinden met de De Smet de Naeyerlaan. Al hadden inwoners van Ganshoren en een aantal stadsbeheerders hier geen bezwaar tegen, het project zou de doodsteek voor het moeras hebben betekend.
Er kwam in elk geval een grondige verstoring van het moeras met de plaatsing van een afvalwatercollector in 1955. De drainering die deze installatie veroorzaakte, de sterke daling van het debiet van de Molenbeek als gevolg van de gedeeltelijke omlegging van de loop van de beek en haar bijriviertjes naar de rioleringen, en de verdieping van de rivierbedding in de jaren zestig, hadden als gevolg dat het gebied uitdroogde. Daardoor verloor het een groot deel van zijn ecologisch belang omdat de typische plantenvariëteiten van een vochtig milieu geleidelijk aan plaats inruimden voor meer alledaagse soorten die men op alle braaklanden in de stad aantreft.
Vanuit administratief oogpunt maakte het moeras bij het begin van de negentiende eeuw deel uit van één gemeente die zowel het huidige Jette als Ganshoren omvatte. Toen Ganshoren in 1841 autonoom werd, lag het volledige moeras op zijn grondgebied. Zoals we hierboven al schreven, sneed de spoorlijn Brussel-Dendermonde in 1881 het gebied in tweeën. In 1958 ruilden Jette en Ganshoren gronden en werd deze materiële scheidingslijn meteen ook de geografische grens tussen beide gemeenten. Het deel van het moeras ten oosten van de spoorlijn kwam bij Jette, het westelijke deel bij Ganshoren.
Het moeras van Ganshoren is nu eigendom van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en werd in 1998 een gewestelijk natuurreservaat.
Een aantal decennia geleden werd de afvalwatercollector van de Molenbeek uitgegraven en in gebruik genomen. Samen met de overdreven ruiming van de rivier en de aanwezigheid van een groot aantal waterverslindende populieren, zorgde dat voor een geleidelijke uitdroging van het moeras van Ganshoren. De vroeger permanent vochtige zones werden fors kleiner in oppervlakte en braaklandvegetatie overwoekerde voor een groot deel de plantengroei dit zo typisch is voor de vochtige weiden in deze regio. Toch groeien er nog altijd rietvelden (groepen rietplanten) en open moeraszegge (moeras met planten van het Carex-type) in de vochtige dalen.
Ten westen van het moeras staat een befaamde aanplanting met Italiaanse populieren (Populus nigra var. italica), die in België weinig voorkomen en die, ondanks de aanwezigheid van een bron op die plek, toch de bodem sterk hebben uitgedroogd.
Op andere plaatsen worden de weiden doorspekt met bosjes wilgen en sleedoorns, en zones waar het bos opnieuw het overwicht krijgt met meidoorn, hazelaar en vlier. Op de linkeroever van de Molenbeek ligt een strook bos.
Wie langs de paden wandelt die het moeras doorkruisen, kan genieten van het verrassende contrast tussen het erg landelijke landschap en de stad die vlakbij is, die men in de verte hoort razen en waarvan de grote appartementsblokken zich tegen de lucht aftekenen.
Het moeras van Ganshoren is een speciaal beschermingsgebied Natura 2000. Het is erkend als voedingsgebied en habitat voor de twaalf soorten vleermuizen, waarbij de mopsvleermuis (barbastella), meervleermuis en de grootoorvleermuis.
Deze kleine vliegende zoogdieren zijn niet de enige frequente passanten in het moeras. Meer dan 65 vogelsoorten werden er waargenomen (wilde eend, blauwe reiger, torenvalk, nachtegaal, kleine karekiet, enz.), maar ook amfibieën (gewone pad, bruine meerkikkers, watersalamander), kleine knaagdieren (konijnen, woelmuizen), en zelfs ringslangen.
In de vochtige hooiweiden van het moeras groeien typische moerasplanten zoals wilde lychnis, moerasspirea en sleutelbloem. Ook de lenteflora in het onderhout is de moeite waard: witte dovenetel, valeriaan, zevenblad, enz. En daarnaast groeit er riet en moeraszegge - planten die zich goed ontwikkelen dankzij het beheer van de laatste jaren.
Het landschap blijft doorheen de seizoenen kunstenaars inspireren die er komen schilderen of tekenen, ver van vervuiling, hinder of lawaai. Er is groot aantal biotopen aanwezig die meer dan 80 vogelsoorten aantrekken, het meest zichtbare deel van de fauna. Konijnen, spitsmuizen, veldratten, grote veldmuizen, bunzings maken deel uit van de zoogdieren die men hier aantreft. De aard van het oord lokt uiteraard ook veel amfibieën zoals de rosse kikvors of de gewone pad en een groot variëteit watersalamanders.
Ganshoren is een plaats en gemeente in noord-westen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Tot 1954 behoorde de gemeente nog tot het Nederlandstalig gedeelte van de toenmalige provincie Brabant. De gemeente telt ruim 21.000 inwoners.
Tot de gemeente behoren enerzijds de drukke Keizer-Karellaan en een deel van de omgeving van de basiliek van Koekelberg, maar anderzijds ook rustigere woonwijken en het groendomein van Kasteel De Rivieren.
In het noorden en oosten grenst Ganshoren aan Jette, in het zuiden aan Koekelberg en Sint-Agatha-Berchem. Ten westen van de gemeente ligt het Vlaamse Zellik, een deelgemeente van Asse. - (http://nl.wikipedia.org/wiki/Ganshoren)
Meer agenda en cultuur van brussel en omgeving
Persberichten voor de agenda van Kunstbus en/of andere kunst- en cultuurinformatie kunnen worden verzonden naar kunstbus@gmail.com