kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 11-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Chung Wah Nan

'Hong Kong heeft alleen een fysieke identiteit'

Midden tussen de wolkenkrabbers in het financiële hart van Hong Kong heeft de architect Chung Wah Nan een bescheiden park ontworpen als traditionele Chinese tuin, met kronkelpaden, een grillig gevormde vijver, en een Chinees paviljoen. Een stad kan niet zonder longen, stelt Chung, en bovendien was het hem eraan gelegen de architectuur van het Chinese paviljoen in het huidig tijdsgewricht voort te zetten. Een grote tegenspraak moest daarbij overwonnen worden: een Chinees paviljoen is een plek voor contemplatie, maar hoe creëer je zo'n plek in een stad van zes miljoen mensen?

Chung is van mening dat Hong Kong zijn culturele erfgoed slecht heeft beheerd. De stad heeft geen historische identiteit meer, in tegenstelling tot de Europese steden. De oorzaak hiervan is gelegen in de immense economische druk waaraan de stad onderhevig is.
Het verkopen van een oud gebouw, dat vervolgens afgebroken zal worden om plaats te maken voor een wolkenkrabber, is bijzonder profijtelijk. Ook de overheid heeft zich schuldig gemaakt aan afbraak. Met een groeiende bureaucratie moesten steeds meer ambtenaren gehuisvest worden: wat is er dan logischer om een gebouw van twee verdiepingen te vervangen door een van dertig.

Veel mensen in Hong Kong gaan ervan uit dat ze er slechts tijdelijk zullen verblijven."Ze willen snel geld verdienen en dan emigreren. Ook dat draagt bij aan het verwaarlozen van de culturele identiteit, men is niet trots op de stad. Anders dan Europese steden heeft Hong Kong geen cultureel centrum maar er is volgens Chung wel een centrum dat iedereen eert de effectenbeurs.

Dat Hong Kong desondanks een onmiskenbare identiteit heeft, heeft alles te maken met de Victoria Peak. De wolkenkrabbers en woontorens rijzen op langs de flanken van deze heuvel, en dat is het bepalende beeld van Hong Kong. Ook beschouwt Chung de ongekende dichtheid van de stad als uniek: nergens in de wereld vind je zoveel mensen en zoveel voorzieningen op zo'n klein oppervlak. Dat maakt de stad tot de meest efficiënte ter wereld. Chung noemt Hong Kong daarom het symbool van het kapitalisme van de twintigste eeuw.

Het spijt Chung dat Hong Kong geen Moderne Beweging heeft gekend. Het ontwerpen en bouwen geschiedde altijd in stilte, er was geen theoretische reflectie op de architectuur. Wat er aan moderne architectuur te zien is, is grotendeels ge'lmporteerd. Wat er ook gedacht wordt van de kwaliteit van de Bank of China van Pei of de Hong Kong & Shanghai Bank van Foster, beide gebouwen zijn niet uit de eigen cultuur voortgekomen. Chung had dan ook liever een eigen 'Norman Foster' gehad.

Tot voor tien jaar terug was er geen interesse in hoogwaardige architectuur. Sinds de bouw van de Hang Kong & Shanghai Bank is dat echter veranderd. Opdrachtgevers hebben ontdekt dat hoe duurder een gebouw is en hoe beroemder de architect, hoe meer prestige ze vergaren. Lokale architecten doen er alles aan om 'bij' te blijven. Vaak wordt ze gevraagd om kopieën te maken van gebouwen die opdrachtgevers bijvoorbeeld in Tokyo hebben gezien. Chung is niet gelukkig met deze houding. Het levert gebouwen op die niet geworteld zijn in de Chinese cultuur.

Chung gelooft niet dat het mogelijk is om Chinese wolkenkrabbers te ontwerpen. Daarvoor biedt de traditionele architectuur geen vormen. Wel kan hij zich wolkenkrabbers voorstellen die onderaan, bij de eerste verdiepingen, Chinese kenmerken dragen, terwijl de vormgeving van de hogere verdiepingen internationaal is. In Japan heeft hij van deze samenvoeging Japanse voorbeelden gezien. Daar waar een gebouw je raakt, op de laagste verdiepingen, wordt je aangesproken in je eigen cultuur. Wat daarboven gebeurt, is van minder belang.

In de Volksrepubliek China vindt Chung meer weerklank voor zijn ideeën dan in Hong Kong. Het culturele bewustzijn is er veel groter. Maar over twee of drie generaties zal ook in Hong Kong het tij gekeerd zijn. De stad maakt nu een fase door waarin iedereen op geld verdienen is gericht, maar te zijner tijd, als de mensen beter zijn opgeleid, zal toch weer de vraag rijzen 'wie we zijn, en waartoe we leven', kortom de vraag naar de culturele identiteit. Chung hoopt dat na 1997 de Volksrepubliek China Hong Kong cultureel zal verrijken, terwijl omgekeerd Hong Kong China technologisch kan ondersteunen.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 29.