kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 09-01-2016 voor het laatst bewerkt.

deconstructivisme

Deconstructivisme

In 1988 organiseerde het Museum of Modern Art in New York een tentoonstelling onder de titel 'Deconstructivist Architecture'. Onder leiding van de Amerikaanse architect Philip Johnson werd het werk van zes architecten en één bureau tentoongesteld. Voor velen was het de eerste keer dat ze hoorden van 'deconstructivistische' of 'deconstructie'-architectuur - wat volgens sommigen de juiste term is.

De betrokken architecten waren Bernard Tschumi, Frank Gehry en Peter Eisenman uit de VS, Daniel Libeskind uit Italië, Rem Koolhaas uit Nederland, Zaha Hadid uit Groot-Brittannië en het Oostenrijkse bureau Coop Himmelblau.

De tentoonstelling benadrukte dat deconstructivistische architectuur geen nieuwe stijl was, noch een geloof of een beweging. Er werd gesteld dat deze architectuur teruggrijpt op het Constructivisme van de jaren twintig en dertig. Het verbindende thema in alle ontwerpen kan worden samengevat in het citaat bij de ingang van de tentoonstelling: 'Zuivere vorm is inderdaad besmet, omdat hij architectuur verandert in een middel tot instabiliteit disharmonie en conflict.' Mark Wigley een van de samenstellers, verklaarde dat architectuur een conservatieve discipline is die pure vorm voortbrengt terwijl het deconstructivisme deze droom van pure vorm verstoort en verandert in een nachtmerrie.

In de praktijk resulteert deze nachtmerrie in een verwarrende collectie willekeurig bij elkaar geplaatste vlakken en verwrongen lijnen, die samen de indruk wekken dat de constructie ieder moment in elkaar kan zakken. Het is onnodig te zeggen dat veel ontwerpen nooit de overgang maken van het tekenbord naar de bouwplaats.

Jacques Derrida
De Franse filosoof Jacques Derrida (geb. 1930) ontwikkelde in de jaren '60 een analyse-methode in de literatuurkritiek door te stellen dat onderliggende vooroordelen van de westerse metafysica konden worden blootgelegd door de logica ervan te 'deconstrueren'. Door deconstructie van de inhoud van een creatief werk werd aangetoond dat deze aan verschillende interpretaties onderhevig is en daardoor dubbelzinnig is, wat in tegenspraak is met de logica. In de jaren '70 werden Derrida's ideeën vorm ook toegepast op architectuur en design. Door de formele taal van het Modernisme te 'deconstrueren' werden de betekenis en de vooroordelen ervan onthuld, wat ertoe leidde dat de filosofische grondbeginselen ervan werden betwist.

Hiermee is de aldus ontstane stijl 'deconstructivisme' verwant aan het postmodernisme die eveneens de traditionele premissen van het Modernisme weerlegt. Het Deconstructivisme verwerpt echter het historicisme en ornamentatie van het Postmodernisme. Het deconstructivisme was stilistisch en filosofisch vergelijkbaar met het Russische Constructivisme van de jaren '20 dat eveneens gefragmenteerde en expressieve vormen gebruikte.

Al in 1961 experimenteerde Herbe Greene met eigenzinnige gebouwen, zoals zijn eigen huis in Norman in Oklahoma. Maar het duurde nog tot 1978 voordat Frank Gehry deze bidonvillestijl naar de buitenwijken bracht met zijn uitbreiding van een huis in Santa Monica Hij gebruikte ongewone materialen als ijzeren hekken, gegolfd ijzer, multiplex, golfplaat, afrasteringsgaas, glas en asfalt om een aanbouw te maken die door de vele hoeken desoriënterend werkt en door iemand uit de buurt omschreven werd als 'iets dat je niet in andermans voortuin doet'. Gehry's huis bleek dus in de buurt niet populair.

Het Notch project in Sacramento, Californië in 1977 ontworpen door James Wines en SITE, benaderde het deconstructivisme van de amusante kant door de architectuur te maken met het 'Best'-gebouw. Een project dat het wel goed schijnt te doen. De winkel lijkt op het eerste gezicht een grote stenen doos, totdat rond openingstijd een hoek van bet gebouw, een 45-ton zware wig, zich afscheidt van de rest van het gebouw en 12 m verschuift en de ingang te voorschijn komt. De klanten vinden het prachtig.

Een ander gebouw dat de overgang van de tweede naar de derde dimensie maakt, is Peter Eisenman's House VI, met een verwarrende opening of onzichtbare zuil, die door alle verdiepingen loopt. Zelfs door het bed van de eigenaar. Hij heeft ook een omgekeerde trap boven de echte geplaatst, wat een duizelingwekkend effect geeft. In zijn House X gaat Eisenman nog een stap verder door glazen vloeren te gebruiken en het huis geen duidelijk middel punt te geven.

De kennismaking van het grote publiek met deconstructivistische architectuur zal het Parc de la Villette worden, ontworpen door Eisenman en Bernard Tscumi. Het is onderdeel van president Mitterrands 'Grands Projects' voor Parijs. Samen ontwierpen ze een serie vreemde rode gebouwen, vol met zwevende balken en rare hoeken, folies geheten. Het moet nog blijken of dit park de beweging algemene erkenning zal brengen.

Zaha Hadid werd in 1950 in Baghdad geboren en kwam begin de jaren tachtig opeens sterk in de belangstelling doordat ze een internationale wedstrijd gewonnen had voor het ontwerp van een clubhuis in Hong Kong. Haar ontwerp deed niet zozeer denken aan een huis maar eerder aan een dier dat een prooi besprong. De architectuur criticus Kenneth Frampton, schreef: 'De kracht van dit werk ligt in de met energie geladen stroom van ruimte, in het feit dat de ruimtes die ze creëert voortdurend uit-breiden tot in het oneindige'. Buiten een kleine bar in Sapporo, Japan, werden voor een langere periode geen ontwerpen van haar meer gerealiseerd. In 1988 was ze lid van een kleine groep architecten die Philip Johnson rond zich verzameld had voor de 'Deconstructivism exhibition'.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 340.