kunstbus

Ben jij onwetend, leerling, gezel, meester of uomo universale? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Eduard Cuypers

Nederlands architect, geboren 18 april 1859 Roermond - overleden 1 juni 1927 Den Haag.

Edouard Henricus Gerardus Hubertus Cuypers bouwde later in zijn carriere niet zoals zijn oom P.J.H. Cuypers in de stijl van de neogotiek, maar in een stijl verwant aan neorenaissance en Jugendstil. Hij is bekend van ondermeer het voormalige station van Den Bosch, het Handelsbladgebouw in Amsterdam, ziekenhuizen als Dekkerswald en Canisius in Nijmegen en landhuis de Hooge Vuursche in Baarn. Ook werden door Cuypers en zijn medewerkers vele kunstnijverheidsproducten, zoals meubels, lampen en glasserviezen ontworpen.

Het bureau van Ed. Cuypers wordt gezien als de oorsprong van de Amsterdamse School. Aanvoerders van deze stijl zoals Michel de Klerk, Jan van der Mey en Piet Kramer zijn allen werkzaam geweest op zijn kantoor. Eduard haalde De Klerk zelfs van school toen hij zag hoe goed hij kon tekenen, en stelde hem op veertienjarige leeftijd aan als hulpje. Ook B.T. Boeyinga, een belangrijke volgeling van de Amsterdamse School, werkte enige tijd voor Cuypers. Naast deze architecten vam de Amsterdamse School is ook Charles Estourgie zijn carrière begonnen op het kantoor van Cuypers.

Biografie
Eduard Gerard Hendrik Hubert Cuypers genoot zijn opleiding op het architectenbureau van zijn oom Pierre Cuypers in Roermond.

Hij volgde Pierre Cuypers in 1876 naar Amsterdam, waar deze hem betrok bij de bouw van het Rijksmuseum.

In 1881 richtte hij zijn eigen architectenbureau op in Amsterdam waar hij dankzij goede contacten met het bedrijfsleven opdrachten kreeg voor kantoren, winkelpanden, villa's en woonhuizen. Vanaf 1899 is zijn bureau gevestigd in het door hem zelf ontworpen huis met atelier aan de Jan Luykenstraat 2, pal naast het Rijksmuseum.

Na het ontwerpen van een aantal woonhuizen en een kantoor voor de Holland-Amerika-Lijn (HAL), ontwerpt hij in de periode 1894 - 1896 het station van 's Hertogenbosch (verwoest in 1944) dat gold als hoogtepunt in de periode dat hij in de neorenaissance stijl ontwierp.

Ed. Cuypers liet langzaam maar zeker de neogotische vormentaal achter zich en verwerkte voortaan zowel invloeden van de Nederlandse Nieuwe Kunst als het idioom van de internationale art nouveau in zijn werk.

In tegenstelling tot zijn oom en diens zoon Jos Cuypers profileerde Eduard Cuypers zich niet uitdrukkelijk als kerkenbouwer, hoewel hij wel een klein aantal kerken bouwde. Een belangrijkere plaats in zijn oeuvre nemen de tientallen door hem ontworpen stationsgebouwen in, die vooral in het noorden van het land werden gebouwd. Bij de bouw van de spoorlijn van de NOLS (Noord-Ooster Lokaalspoorwegmaatschappij) heeft hij vanaf 1900 36 stations- en haltegebouwen ontworpen. In 1914 publiceert Cuypers deze stationnetjes in zijn eigen tijdschrift. (Amsterdam dat hij bouwde in 1903 is vertegenwoordigt de stijl van de Nieuwe Kunst.

Naast zijn bouwwerkzaamheden ging Cuypers zich via zijn Atelier voor Decoratieve Kunst Het Huis bezighouden met de meest uiteenlopende aspecten van het interieur. In de in 1904 geopende werkplaatsen aan de Kerkstraat in Amsterdam waren een koperslagerij, een metaalgieterij, een meubelmakerij, een vlechterij en een atelier voor kunstnaaldwerk gevestigd. Jarenlang waren hier meer dan vijftig mensen werkzaam.
André Vlaanderen werd door Cuypers in 1899 aangetrokken als tekenaar en ontwikkelde zich spoedig tot leider van het kunstnijverheidsatelier. Vanaf 1905 zouden de meubelen van Het Huis uitgevoerd worden door de in Rotterdam gevestigde N.V. meubelfabriek voorheen C.H. Eckhard. In 1907 werd in Utrecht een dependance geopend van atelier Het Huis.

Cuypers' belangstelling voor interieurkunst leidde in 1903 tot de uitgave van het tijdschrift Het huis, later Het huis, Oud & Nieuw: maandelijksch prentenboek gewijd aan huis-inrichting, bouw en sierkunst, dat tot 1927 verscheen. 'Het Huis' uit was het eerste geïllustreerde Nederlandse tijdschrift over interieurarchitectuur en vormgeving waarin aanvankelijk uitsluitend zijn eigen ontwerpen werden besproken en afgebeeld, maar gaandeweg ook aandacht werd besteed aan oudere kunstnijverheid.

Het enthousiasme over het gebruik van historische stijlen en de vormgeving en architectuur in de landen om ons heen, zoals dat in Het Huis naar voren komt, bepaalde ook het klimaat op het architectenbureau van Ed. Cuypers gedurende de eerste decennia van de 20ste eeuw. Jonge ontwerpers als Michel de Klerk, Piet Kramer en J.M. van der Mey kregen hier hun opleiding en werden gestimuleerd tot het maken van buitenlandse reizen en het bijhouden van de meest vooruitstrevende internationale literatuur van dat moment. Dit heeft zonder twijfel het ontstaan van de Amsterdamse School-stijl in de hoofdstad in hoge mate beïnvloed.

In 1909 reisde Ed. Cuypers in opdracht van de Javaansche Bank voor het eerst naar het voormalig Nederlands-Indië. Samen met zijn latere compagnon J. Hulswit zette hij zich sindsdien in voor de inlandse kunstnijverheid en het levend houden van de oude Indische ambachten.

In de laatste jaren van zijn carrière koos hij opnieuw voor een historiserende stijl waarvan het landhuis Lage Vuursche in Baarn (1911) een representatief voorbeeld is.

Eduard Cuypers werd in 1927 als eerste kunstenaar door de Kristalunie te Maastricht uitgenodigd drinkserviezen te ontwerpen om, in navolging van de Glasfabriek Leerdam, tot een nieuwe vormgeving te komen. Cuypers ontwierp hiertoe samen met de op zijn bureau werkzame H. Kannegieter (1898-1991) drie kristallen serviezen die qua vormgeving aansloten bij het toenmalige assortiment van de Kristalunie, maar een meer modern slijpsel vertonen dat tot eenvoudige versieringen aan hals en voet is teruggebracht. Ook ontwierpen zij samen een beker ter herinnering aan de Olympische Spelen in Amsterdam van 1928. - (Cuypers' overlijden in 1927 werd zowel zijn kantoor in Amsterdam als zijn kantoor Cuypers & Hulswit in Nederlands-Indië door anderen voortgezet.

Websites:
. Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1928 (www.dbnl.org)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1719.