kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 30 11 2016 12:22 voor het laatst bewerkt.

Filippo Brunelleschi

Geboren: 1377 Florence
Gestorven: 15 April 1446 Florence

Architect, schilder en beeldhouwer

Hij begon als goudsmid en beeldhouwer en won in 1402 tezamen met Lorenzo Ghiberti de prijsvraag voor een ontwerp van de bronzen deuren voor het baptisterium te Florence. Ghiberti kreeg uiteindelijk de opdracht. Als beeldhouwer was hij nog enige tijd werkzaam, maar na enkele kleinere architectonische opdrachten zou hij zich vanaf 1418 geheel aan de bouwkunst wijden.

Ospedale degli Innocenti (het vondelingenhuis), begonnen in 1419
Het eerste werk van Brunelleschi dat uiting gaf aan een mengeling van traditionele en nieuwe elementen, werd in 1436 lovend vermeld. Het betrof het Ospedale degli Innocenti, het vondelingenhuis waaraan Brunelleschi in 1419 was begonnen. Het Ospedale degli Innocenti gebouwd 1421-1444, wordt beschouwd als het eerste renaissancegebouw.

Kenmerkend voor de nieuwe architectuur is helderheid: de betekenis van elk onderdeel moet duidelijk zijn, zo ook de onderlinge relatie van de delen. Ander kenmerk is de toepassing van onderdelen ontleend aan de klassieke oudheid: zuilen, lijstwerken en frontons. Zo ontstond een mengeling van Gotische vormen met Romeinse ornamentiek.

Koepel van Filippo Brunelleschi (1418-1436)
Aan het begin van de 15e eeuw nemen de Florentijnen de uitdaging aan een koepel te bouwen op de gotische dom, de Santa Maria del fiore. Deze zou een spanwijdte van 42 meter hebben en maar liefst 84 meter hoog moeten worden. Dit waagstuk was nog maar op één plaats geëvenaard: het Pantheon in Rome met een diameter van 42,7 meter.

In 1418 wordt een prijsvraag uitgeschreven voor maquettes en tekeningen van het geraamte van de koepel maar ook van de hijstoestellen waarmee het materiaal naar boven kan worden getakeld. Na heel wat moeilijkheden sleept Brunelleschi met Ghiberti als zijn belangrijkste concurrent de opdracht in de wacht.

Aangespoord door de uitdaging de opdracht in de wacht te slepen, zei Brunelleschi de traditionele manieren van houwen vaarwel en ontwierp een techniek waarmee hij een gewelf van nooit eerder vertoonde omvang kon bouwen. Hij genoot de voorkeur boven zijn mededingers omdat hij de enige was die beweerde het project te kunnen voltooien zonder het gebruikelijke formeel (houtwerk of andere constructie waarop een boog of gewelf gebouwd wordt). De mededingers hadden hun modellen waarheidsgetrouw voorzien van formelen op schaal, die de koepel stutten van de vloer tot in de punt - maar Brunelleschi had een zelfdragende constructie ontwikkeld. Hij gebruikte als oplossing een constructiewijze in horizontale lagen. Hij bracht twee afzonderlijke schalen aan die elkaar wederzijds steunen en verticale ribben.

Sagrestia Vecchia
Een ander beroemd gebouw is de Sagrestia Vecchia, 1420-1429, een grafkapel voor Cosimo de' Medici, aan de San Lorenzo vast gebouwd. Hiermee oogstte hij veel lof, zodat Brunelleschi ook de opdracht kreeg een nieuw plan te maken voor de hele kerk. De San Lorenzo is gebaseerd op vierkante eenheden. Opmerkelijk is verder het gebruik van licht: het middenschip baadt in het licht, de zijbeuken zijn schemerig en de kapellen zijn donker.

Lineair perspectief
Architect Filippo Brunelleschi vond een manier uit om driedimensionale situaties tweedimensionaal te maken. Wanneer je ernaar keek, was het of je naar de (driedimensionale) werkelijkheid keek. In de Renaissance is het lijnperspectief van Brunelleschi vaak in schilderijen verwerkt. Een andere uitvinding uit de renaissance is het atmosferisch perspectief, waarbij de kleuren die verder weg staan minder fel worden aangebracht.

In 1972 werd bij opgravingen in de dom van Florence het graf van Brunelleschi ontdekt.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 56.