kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 01-12-2015 voor het laatst bewerkt.

Frank O. Gehry

Musee Guggenheim

Walt Disney Concert Hall

Canadees-Amerikaanse architect, geboren 28 februari 1929 in Toronto, Ontario in Canada.

Frank Owen Gehry, geboren als Frank (Ephraim) Owen Goldberg, is een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het Deconstructivisme. Hij ontving tal van prijzen, waaronder de Pritzker Prize in 1989. Sinds 1962 heeft hij een eigen bureau in Los Angeles (Frank O. Gehry Associates). Een rode draad door zijn hele oeuvre is de expressieve vormentaal en het vooruitstrevende materiaalgebruik, van het kippengaas in zijn vroege werk tot het hypermoderne titanium van het Guggenheim.

Biografie
Na zijn studie architectuur aan de University of Southern California in Los Angeles studeerde hij in 1955 nog een jaar stedenbouw aan de Harvard Graduate School of Design in Cambridge, Massachusetts. Na zijn studie werkte Gehry als architect en planoloog voor architectenbureaus in Los Angeles, Atlanta, Boston en Parijs.

In 1962 vestigde hij zijn eigen architectenbureau in Los Angeles: 'Frank o. Gehry & Associates Inc.'. Hij ontwierp in het begin vooral winkels en woningen, waarbij hij het experiment steeds minder schuwde.

Van 1969 tot '72 werkt hij aan het ontwerp van de kartonnen meubelserie 'Easy Edges' die bestond uit veertien kartonnen meubelstukken. Deze succesvolle ontwerpen nam hij echter al na drie maanden uit de productie om te voorkomen dat een reputatie als meubelontwerper zijn carrière als architect zou schaden.

In 1974 ontvangt hij leeropdrachten aan de Yale University en de Harvard University. Hij ontvangt 13 keer het eredoctoraat van onder meer de University of Toronto, de University of Southern California, de Yale University, de Harvard University en de University of Edinburgh. In 1982, 1985 en van 1987-'89 bekleedt hij de Charlotte-Davenport leerstoel in de architectuur aan de Yale University, waar hij tot vandaag doceert.

Aan het eind van de jaren zeventig bouwde Gehry een serie woonhuizen met opengebroken 'gedeconstrueerde' volumes en geprefabriceerde industriële elementen. Voorbeelden daarvan zijn de Spiller Residence in Venice, Californië (1979) en zijn eigen huis in Santa Monica, waarvan de buitenmuren bestonden uit roze asbestplaten, golfplaten en ijzerhekwerk. Dat moest de indruk wekken dat het huis zelfgemaakt, niet af en instabiel was. Met zijn eigen woonhuis, een radicaal verbouwde kleine bungalow in Los Angeles, werd hij een van de pioniers van het Deconstructivisme. Met goedkope materialen zoals kippengaas, multiplex en golfplaat heeft hij onder scherpe hoeken toevoegingen gemaakt aan het gedeeltelijk ontmantelde oorspronkelijke huisje en het in een nieuwe omhulling gewikkeld.

Gehry kreeg steeds grotere opdrachten, waaronder het Santa Monica Place (1980) in Santa Monica en het California Aerospace Museum (1984) in Los Angeles. Zijn sculpturale projecten kwamen voort uit zijn vriendschap met de beeldhouwers Richard Serra en Claes Oldenburg.

Hij verwierf internationale erkenning met zijn deconstructivistische architectonische projecten, zoals de Loyola Law School (1981-1984), het California Aerospace Museum (1983-1984), de Francis Howard Goldwyn Regional Branch Library (1986) en het restaurant Fishdance in Kobe, Japan (1987).

In de jaren '80 keerde hij ook weer terug naar meubelontwerp en ontwierp hij zijn kartonnen meubelserie Experimenta/Edges (1982).

1986-1989 Vitra Design Museum en productiehal, Gehry's eerste gebouw binnen Europa op de Vitra Campus in Weil am Rhein. Bij dit ontwerp is het grove, scherpe karakter van zijn vroege werk omgezet naar een vloeiende, sculpturale vorm.

In 1989 is hij laureaat van de prestigieuze Pritzker Architecture Prize: „...Alhoewel de prijs wordt uitgereikt voor het levenswerk van de laureaat, hoopt de jury dat meneer Gehry het zal beschouwen als een aanmoediging om zijn uitzonderlijk ‘work in progress’ te continueren, alsook voor zijn bijdrage tot op heden aan de architectuur van de twintigste eeuw”.

Guggenheim Museum in Bilbao
Spraakmakend is zijn Guggenheim Museum in het Spaanse Bilbao (1991-1997), dat verrijst op een voormalig haventerrein bij de oude binnenstad waaraan de schaal en de textuur van het museum is aangepast. Opvallend aan dit ontwerp is het gebruik van geavanceerde computerprogramma's en het sculpturale metalen (titanium) dak. - (Gehry de scheidslijn tussen kunst en architectuur. Met het Guggenheim museum in Bilbao heeft hij een voorbeeld gegeven van de meerwaarde die architectuur kan hebben voor een stad. Het sculpturale gebouw bevestigde niet alleen de reputatie van de architect maar zette ook de Baskische hoofdstad op de kaart, zoals eerder het Operagebouw van Utzon dat voor Sydney deed. Gehry's Guggenheim werd in één klap een icoon van de twintigste eeuw en figureert inmiddels in talloze reclames, films en videoclips.

Zijn Chiat/Day-gebouw in Venice (Californië) uit 1991 had een staande verrekijker naar een ontwerp van beeldhouwer Coosje van Bruggen als ingang.

In 1992 bouwde hij het gebouw van Nationale Nederlanden in Praag (1992) waarbij hij twee torens zo tegen elkaar plaatst, dat het lijkt alsof ze met elkaar dansen..

1994 Vitra-Center, Birsfelden bij Bazel

1999 - Voor de faculteit 'Computer, Information, and Intelligence Sciences', ook wel genoemd het 'Ray & Maria Stata Center' van het Massachussets Institute for Technology [MIT] bij Boston in de USA ontwierp Frank Gehry een nieuw gebouw van ongeveer 30.000 m2. Het gebouw bestaat uit een aantal rechthoekige torens met daartussen een serie lagere gebouw onderdelen in de bekende metalen Gehry-vormen.

In de jaren negentig ontwierp hij voor Knoll international stoelen uit gebogen houten latten naar het voorbeeld van Michael Thonet. Deze waren geconstrueerd uit gevlochten repen multiplex en vereisten geen extra steun. Voor Formica Company, die zocht naar innovatieve toepassingen voor het nieuwe materiaal ColorCore, ontwierp Gehry de serie Fish Lamps.

Zijn Walt Disney Concert Hall in Los Angeles uit 2003 vertoont veel overeenkomsten met het Guggenheim in Bilbao.

2008 - Het bestuur van de Biënnale van Venetië heeft Frank Gehry onderscheiden met de Gouden Leeuw. De 79-jarige architect wordt hiermee erkend voor zijn levenswerk. Aaron Betsky schrijft in zijn laudatie dat Gehry aantoont hoe mooi en productief experimenteerdrift kan zijn.

Tegenwoordig maakt de inmiddels bejaarde Gehry ook stedenbouwkundige ontwerpen, zoals die voor Atlantic Yards (oplevering eerste fase in 2010) in New York.

Gehry's werk heeft ook school gemaakt. Een bureau dat onder deze zogenaamde LA School wordt geschaard is Morphosis. Het werk van de LA School wordt gekarakteriseerd door een inventief gebruik en ongewone combinaties van basale industriële materialen, een formele voorliefde voor fragmentatie en complexiteit en een precieze detaillering die lijkt op die van een edelsmid.

Ontwerpmethode
Gehry heeft een geheel eigen manier van ontwerpen ontwikkeld. De eerste ideeën voor een project worden door hemzelf weergegeven in snelle schetsen. De uiteindelijke compositie wordt vervolgens uitgewerkt met behulp van ruimtelijke modellen die op verrassende wijze kunnen worden samengesteld uit eenvoudige componenten. Op den duur worden steeds complexere vormen aan deze basismodellen toegevoegd.
Gehry's studio in Los Angeles is bezaaid met maquettes uit alle stadia van dit ontwerpproces. Het belang van deze methode wordt onderstreept door het feit dat het grootste gedeelte van de 130 medewerkers op het bureau maquettebouwer is. Zij zijn bijna onafgebroken bezig de maquettes bij te schaven naar de laatste inzichten van Gehry.
De afgelopen jaren heeft de computer een belangrijke plaats ingenomen als middel om zijn ideeën te verwezenlijken. Hiervoor wordt het programma CATIA gebruikt, ontwikkeld voor de Franse luchtvaartindustrie en ondermeer toegepast bij de ontwikkeling van het Mirage gevechtsvliegtuig. Met CATIA kunnen de meest complexe vormen direct ontwikkeld en getest worden op het scherm. Vervolgens worden de zo ontwikkelde ontwerpen meteen vertaald naar de precieze tekeningen en berekeningen die nodig zijn voor de constructie.

Websites:
. deconstructivisme
. 2008 Serpentine Pavillion (Frank O. Gehry (Nederlanden in Praag (www.architectenweb.nl)
. www.architectenweb.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1100.