kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 24-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Hugh Maaskant

Huig Aart Maaskant

Nederlands architect (Rotterdam, 17 augustus 1907 - Rotterdam, 27 mei 1977).

Huig Maaskant had een belangrijke bijdrage aan de wederopbouw van Rotterdam na de Tweede Wereldoorlog. De gebouwen die Maaskant vervolgens heeft gerealiseerd verbeelden bij uitstek het optimisme van de naoorlogse welvaartsstaat. De gebouwen zijn functioneel en efficiënt, getuigen van een groot vertrouwen in de moderne techniek en de architectuur is onverbloemd modernistisch: staal, glas en beton. Maaskant is niet gespecialiseerd in één gebouwtype, maar ontwerpt zowel woningbouw als utiliteitsbouw, scholen en recreatieve gebouwen.

Groot is het sleutelbegrip voor de persoon en het werk van de Rotterdamse architect Huig Aart Maaskant (1907-1977). 'Ik ben de grootste architect van Nederland,' lachte hij spottend, verwijzend naar zijn lengte van meer dan twee meter. Legendarisch waren zijn enorme handen en zijn voorkeur voor opzichtige Amerikaanse auto's. Ook zijn gebouwen kenmerken zich door grootschaligheid, monumentaliteit en forse details.

Met het Groothandelsgebouw, de Lijnbaanflats, het Weenagebouw, het Hilton-hotel en het scholencomplex Technikon bepaalde hij een groot deel van het aangezicht van het nieuwe Rotterdam. Andere bekende Rotterdamse gebouwen zijn het Adriaan Volkerhuis aan de Oostmaaslaan, het Verzamelgebouw Zuid aan het Zuidplein en de Euromast. Bekende gebouwen buiten Rotterdam zijn het Tomadohuis in Dordrecht (1962), het hoofdkantoor voor Johnson-Wax in Mijdrecht (1964), de Pier in Scheveningen (1961), het Sportcentrum van de KNVB in Zeist (1965) en het Provinciehuis in Den Bosch (1971).

Biografie
Na de ambachtsschool (ca. 1918–1922) volgde H.A. Maaskant, roepnaam Hugh, zijn opleiding tot architect aan de toenmalige Rotterdamse Academie voor Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen (ca. 1923–1929).

Hij werkte vanaf 1926 op het bureau van Jos de Jonge, maar raakte in de crisis zijn baan kwijt.

Archtectenbureau Van Tijen en Maaskant
In 1934, op 27 jarige leeftijd, ging hij bij de bekende architect Willem van Tijen werken. Tot 1937 als medewerker, van 1937 tot 1955 als compagnon. Deze samenwerking resulteerde voor de oorlog in onder meer de Plaslaanflat in Kralingen (1937-1938).

In 1937 trouwt Maaskant met Marina (Marja) Josina Gerardine Frederique Wills. 11 okto 1938 wordt Carla Maaskant geboren.
1940 Bombardement. Het gezin Maaskant en bureau Van Tijen en Maaskant verhuizen naar Kralingse Plaslaan 99.
1941 Opening van een dependance van bureau Van Tijen en Maaskant aan de Mauritsweg.
1944 Ronald Maaskant geboren op 1 december.
1944 Lid van OPRO samen met Van Tijen, Brinkman en Van den Broek, Kraaijvanger en Verhagen.
1945 Begin van het samenwerkingsverband met Karel Bouman van bureau K.C. Suyling en Zonen,Den Bosch.

1945–1960 Oprichting van het Bureau voor Industriebouw, samen met Frans Klein, Groningen.

Na de oorlog in de wederopbouw periode is het architectenbureau Van Tijen en Maaskant vooral betrokken bij het ontwikkelen van bedrijfsverzamel gebouwen. Na twee kleinere Industriegebouwen aan de Oostzeedijk (1946) en Goudsesingel (1949) volgde tussen 1949 en '53 het imposante Groothandelsgebouw gebouwd aan het Stationsplein.

1947-53, Groothandelsgebouw Rotterdam, (tegenwoordig ‘Groot Handelsgebouw’), Stationsplein 45 naast Rotterdam Centraal
Maaskant had dit bouwtype in de Verenigde Staten bestudeerd. Het Groothandelsgebouw is het symbool van de wederopbouw in Rotterdam.
In 2003 werd het vijftigjarig bestaan van het Groothandelsgebouw, een van de symbolen van de wederopbouw, gevierd. Tussen 2001 en 2005 wordt het gebouw gerestaureerd door J. van Stigt.
Het ontwerp van Maaskant en Van Tijen was en is het grootste handelsgebouw van Nederland: 220 meter lang, 85 meter breed en 43 meter hoog. Het gebouw heeft drie binnenhoven en er loopt 1,5 kilometer weg doorheen over drie niveaus.
Het gebouw wordt gedomineerd door expressief vormgegeven prefab-betonelementen.
Door het bombardement was in Rotterdam 388.000 vierkante meter bedrijfsruimte verloren gegaan. Door de goede ervaringen met de noodwinkelcentra ontstond het idee van de verzamelgebouwen: winkels en bedrijven delen een gebouw en dus ook faciliteiten. Ze krijgen daardoor een betere uitstraling en betere voorzieningen (gemeenschappelijk gebruik van vergaderruimtes, kantines, entree, liften en trappen) voor een lagere prijs. Bovendien is de bedrijfsruimte flexibel. Voor veel ondernemers was een eigen nieuw gebouw ook onbetaalbaar.
In 1944 kwam ondernemer Frits Pot met het idee van een verzamelgebouw voor grossiers, een ‘grossiersbijenkorf’, in de buurt van het Groenendaal. W.F. Lichtenauer van de Kamer van Koophandel en Kees van der Leeuw, animator van de wederopbouw, steunden het idee. Kort na de oorlog werden de plannen concreet en werd de opdracht aan architectenbureau Van Tijen en Maaskant gegeven. Architect Maaskant experimenteerde eerst nog met twee kleinere industriegebouwen aan de Oostzeedijk (1941-1946) en de Goudsesingel (1945-1949) en oriënteerde zich in Amerika.
Op 17 mei 1947 werd symbolisch een eerste paal geslagen. Tussen 1948 en 1953 wordt aan de uitvoering van het gebouw gewerkt.
Het Groothandelsgebouw is een gebouw van superlatieven en grote getallen: 445.000 vierkante meter in elf bouwlagen op meer dan 3000 heipalen, et cetera. Het gebouw is als gewapend betonconstructie gerealiseerd en ook het uiterlijk wordt gedomineerd door beton.
De vormgeving van het gebouw wordt grotendeels bepaald door de betonconstructie en de repeterende geprefabriceerde betonelementen, zoals de zonweringselementen in de gevels.
Door het collectieve gebruik en het flexibele karakter van de ruimtes hebben de kantoorgevels bewust een neutrale vormgeving. De expressief vormgegeven entrees, trappenhuizen en dakopbouwen verlevendigen het gebouw.
Behalve de hoofdingang aan het Stationsplein zijn er nog vier ingangen. Naast 100.000 vierkante meter bedrijfs- en kantoorruimte op de negen verdiepingen zijn er showrooms aan de straatzijdes en magazijnen en expedities aan de binnenhoven. Twee grote gemeenschappelijke kantines waren op het dak geplaatst.
Bijzondere voorzieningen waren een bank, een postkantoor, een kapper, café-restaurant Engels en bioscoop Kriterion in het dakpaviljoen.
Tot de opening in 1961 stond hier jarenlang alleen een betonskelet op het dak. Na afloop van de bioscoopvoorstelling werd het projectiescherm weggeschoven en konden bezoekers genieten van het prachtige uitzicht over de stad.
Architectenbureau Van Tijen & Maaskant betrok ook een verdieping in het nieuwe gebouw.
Op 3 juni 1953 werd 'het symbool van gebundelde kracht en het onverwoestbaar vertrouwen in de groeikracht van Rotterdam' door koningin Juliana geopend. Sinds 1996 heet het Groothandelsgebouw Groot Handelsgebouw.

1947–1963 Lid van de Welstandscommissie Rotterdam.
1948–1958 Docent aan de Rotterdamse Academie van Bouwkunst.
ca. 1950–1963 Lid van de Architectenkeuzecommissie Rotterdam
Maaskant was behalve als architect ook actief als docent aan de Academie van Bouwkunst (AvBR), in de Welstandscommissie en de Bond van Nederlandse Architecten. Maaskant was lange tijd ook lid van het Bestuur van de ‘Vereniging Academie Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen’. Het onderwijs – zowel in de architectuur als in de beeldende kunsten – ging hem zeer ter harte. Hij was geïnteresseerd in de standaardisering en massaproductie van scholen, woningbouw en bungalows.

1952 Bureau Van Tijen en Maaskant verhuist naar het Groothandelsgebouw.
Per 1 januari 1955 is de samenwerking met Van Tijen beëindigd. Het bureau Maaskant verhuist naar Kipstraat 1. Maaskant heeft zich daarna, enkele belangrijke uitzonderingen daargelaten, met name gericht op utiliteitsbouw.

Met Frans Klein vormde hij tussen 1945 en 1960 het Bureau voor Industriebouw. Hij ontwerpt woningen zoals de Lijnbaanflats en ongeveer 15.000 standaard woningen. Deze behoren niet tot zijn belangrijkste architectonische creaties, maar er werd wel geld mee verdiend.

De Lijnbaanflats zijn typische voorbeelden van het Nieuwe Bouwen dat tijdens de wederopbouw van Rotterdam hoogtij vierde. Het winkelcentrum de Lijnbaan was een baanbrekend project van architecten Van den Broek & Bakema met een verkeersvrije winkelzone met een expeditiestraat achter de winkels. De flats achter de winkels werden ontworpen door Huig Maaskant.

1956 Maaskant wordt getroffen door een hersenbloeding.
1958–1966 Lid Dagelijks Bestuur BNA, vice-voorzitter.
1960 Officier in de orde van Oranje Nassau vanwege sociaal-architectonische werkzaamheden enverdiensten tijdens de wederopbouw van Rotterdam.

Utiliteitsbouw
In de jaren vijftig ontwierp Maaskant enkele moderne fabrieken; de industriebouw had zijn speciale voorliefde. Traditiegetrouw werden bedrijfsgebouwen als minderwaardige architectuur zonder esthetische meerwaarde beschouwd. Met de Tomado-fabriek in Etten-Leur (1955) en de fabriek voor typemachinefabrikant Remington Rand in 's-Hertogenbosch (1960) realiseerde hij moderne, flexibele en strakke gebouwen waarin zowel de arbeiders als de ondernemer zich thuis voelden. Hij realiseerde ook enkele gebouwen in de Rotterdamse haven, waarvan het poortgebouw voor Müller-Thomsen (1961) aan de Schiehaven het bekendst is.

Maaskant Van Dommelen Kroos Senf
In 1960 associeerde hij zich met zijn belangrijkste medewerkers: P.W. van Dommelen (1921-1981), J. (Han) Kroos (1923) en ir. H.G. Senf (1925-1970).

1956-'63 het Hiltonhotel aan het Hofplein, lange tijd het hoogste gebouw in de omgeving.

1958-'60 de Euromast
1955-'61 de Pier van Scheveningen (in samenwerking met Dick C. Apon en D. Dijk)
Voor het in de jaren vijftig opgekomen fenomeen massarecreatie maakt Maaskant twee belangrijke gebouwen: de Euromast (1960) en de Pier van Scheveningen. Met hun zwierige vormen en vooruitstrevende techniek raken deze attracties bij het grote publiek bekend en populair.

Neudeflat, Utrecht 1961

Hilton Hotel Amsterdam 1962
Hilton Hotel Rotterdam 1964
Hiltonconcern besloot in 1958 tot de gelijktijdige bouw van een hotel in Amsterdam en Rotterdam. Beide hotels zijn ontworpen door Maaskant in samenwerking met de architect F.W. de Vlaming (1919-2000). Deze architect specialiseerde zich in hotelontwerpen en interieurs voor luxueuze passagiersschepen. Ter voorbereiding van het ontwerp maakten Maaskant en De Vlaming een studiereis naar de Verenigde Staten en het Caribisch gebied.

De kantoorgebouwen voor Tomado in Dordrecht (1962) en het boemerangvormige hoofdkantoor voor Johnson-Wax in Mijdrecht (1964) zijn van een overdonderende monumentaliteit en moderniteit.

1964–1972 Mede-oprichter Stichting Architecten Research (SAR) en bestuurslid.
1965–1977 Bestuurslid van de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen,Rotterdam
1965–1970 Lid van de Raad van Toezicht op de Academie van Bouwkunst, Rotterdam.

1969 Oprichting van de Maaskantstichting met twee jaarlijkse aanmoedigingsprijzen voor studenten van de Academie van Bouwkunst (Iktinosprijs) en de Academie van Beeldende Kunsten(reisbeurs), Rotterdam.

Scholencomplex Technikon (1968-71) bij het Hofplein, Rotterdam.

1970 Herman Senf overleden.

Provinciehuis Noord-Brabant 1971

Maaskants werk is pragmatisch en dienstbaar aan de opdrachtgever. De modernistische openheid wordt gecombineerd met zware, massieve vormen. Dit leidt tot een on-Nederlandse monumentaliteit. Zijn latere werk, zoals het 104 meter hoge Provinciehuis van Noord-Brabant en het scholencomplex Technikon (1970) wordt vanwege die grootschaligheid scherp bekritiseerd. Daarnaast wordt Maaskant door zijn vele opdrachten voor het bedrijfsleven en zakelijke succes als dienaar van het grootkapitaal gezien. Maaskant had inderdaad een klein fortuin verdiend met zijn architectuur. Hij pareerde de kritiek door een deel van dit geld te bestemmen voor de instelling van een geldprijs ter bevordering van de architectuurkritiek.

1974 Wim van Tijen overleden.
1976 Maaskant neemt afscheid van het bureau.
1976 Carla Maaskant overleden.

1976 Maaskant richt de Stichting Rotterdam-Maaskant op en stelt de bijbehorende prijs in
In 1976, een jaar voor zijn dood, stelde Maaskant een oeuvreprijs in voor jonge architecten, auteurs en docenten. De Rotterdam-Maaskantprijs bestaat uit een oorkonde, een geldbedrag en een publicatie. Om het jaar wordt hij toegekend door de Stichting Rotterdam-Maaskant.

1977 Eerste Rotterdam-Maaskantprijs uitgereikt aan actiegroep het Oude Westen, Rotterdam.

Tegenwoordig is er de 'Rotterdam-Maaskantprijs voor Jonge Architecten' voor aanstormend talent, en de Grote Maaskantprijs voor personen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor de beleving van architectuur. In 1996 en 2004 werd de prijs niet uitgereikt. (meer hierover op Rotterdam-Maaskant, is Maaskant overleden. Kort daarna overleed ook Van Dommelen. De beoogde opvolger Peter Gerssen, schoonzoon van Maaskant, was inmiddels voor zichzelf begonnen. Voortgezet door Jan van der Weerd verdween het bureau door de economische crisis in de jaren tachtig in de anonimiteit. In 1983 is een eerste monografie over Maaskant verschenen bij een tentoonstelling over zijn werk in het Bouwcentrum. Pas met de 416 pagina's dikke doctoraalscriptie Hugh Maaskant, architect van de vooruitgang van Michelle Provoost, kreeg Maaskant in 2003 een herwaardering.

Bronnen: www.wonen.rotterdam.nl

Websites: www.top010.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 46.