kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

John Hejduk

John Q. Hejduk (New York, 1929-2000)

John (Quentin) Hejduk is een Amerikaans architect en architectuurtheoreticus,

John Hejduk is opgeleid aan het Cooper Union Institute in New York. Dit is een opleiding waar (zoals in het Bauhaus) de architectuur sterk is geintegreerd met andere beeldende kunsten. Hejduk zou hier ook als docent en later als decaan gaan werken.

Aan het einde van de jaren vijftig begon Hejduk aan zijn loopbaan als architect.

Hejduk onderzocht sinds de jaren vijftig in theoretische ontwerpen grondslagen van ruimte en vorm voor het architectonisch ontwerp. De formele uitgangspunten van De Stijl vormden hierbij een vertrekpunt, reden waarom Hejduk enige tijd tot de zgn. New York Five werd gerekend, met o.a. Richard meier, Michael Graves en Peter Eisenman.

In de jaren daarna ontwikkelde hij zijn volstrekt eigen en zeer persoonlijk en poetisch getinte architectonische werk dat vooral in tekeningen en minder in gebouwd werk tot uiting kwam. Na een periode van rationalistische ontwerpen ontwikkelde zijn werk zich meer in autobiografische richting. Dit ging gepaard met een uitbreiding van de presentatievormen om zijn ideeën over architectuur tot uitdrukking te brengen. Zo heeft hij een omvangrijke verzameling gedichten geschreven en een groot aantal tekeningen en aquarellen vervaardigd.

Als hoogleraar (vanaf 1964) en dean (vanaf 1975) van de architectuuropleiding aan de S. Erwin School of Architecture van de Cooper Union of the Advancement of Art and Science in New York, waar Daniel Libeskind [door hem liefkozend 'Danny' genoemd] en Enric Miralles behoorden tot zijn beroemdste leerlingen, heeft hij grote invloed uitgeoefend op een meer ontwerptheoretische belangstelling van architectuurstudenten. Als architect, docent en dean heeft hij internationaal een indrukwekkende bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de architectuur. Beeldende kunst, filosofie en literatuur vormden wezenlijke bronnen voor zijn architectonische werk. Deze gebieden speelden dan ook eveneens een belangrijke rol in het programma van zijn school.

Maquette van John Hejduks Wall House

Wall Houses
Zijn eerste ontwerpen waren een serie streng geometrische ontwerpen voor woonhuizen, waaronder de Wall Houses. De serie Wall Houses dateert uit de jaren 1968 - 1974 en wordt algemeen beschouwd als het hoogtepunt van Hejduks oeuvre. Voor Hejduk was ontwerpen aan deze huizen een voortdurend proces van onderzoek en vervolmaking. Hejduk ontwierp drie versies. Met uitzondering van Groningen, waar in 2001 Wall House nr. 2 gebouwd is, is zijn vroege werk het papieren stadium nooit ontstegen. Het zijn dan vooral zijn theorieën en opvattingen over architectuur waaraan hij zijn bekendheid te danken heeft. In het begin van de jaren zeventig deed John Hejduk, die in die tijd doceerde aan de Cooper Union in New York, een serie onderzoeken naar een huis dat het wonen in de context van de tijd zou plaatsen door middel van een Muur. De Muur zou symbool staan voor de fysieke overgang tussen het verleden en de toekomst via het heden, een overgang tussen achter en voor, gesloten en open. De bijna halve meter dikke Muur is de basis van het huis. De volumes van toegang en woonruimten zijn hier letterlijk aan opgehangen. Om dit idee te versterken is er een ruimte tussen Muur en volumes open gelaten. De Muur is daarmee niet tastbaar in de binnenruimte aanwezig maar alleen visueel waar te nemen.

Het Wall House is een van de ontwerpen waar architect John Hejduk zijn faam aan te danken heeft. Zeker drie generaties architecten in opleiding hebben hierop gestudeerd. Het Wall House valt op door zijn verschijningsvorm. Anders dan bij traditionele woonhuizen staat in dit ontwerp een enorme muur centraal. Deze wand fungeert als een scherm waartegen verschillende collectieve en private ruimten zijn gehangen. Het is duidelijk een theoretisch huis, bedacht vanuit een idee over de fysieke confrontatie tussen ruimte en tijd, uitgewerkt in een uit losse onderdelen samengesteld volume. Vanuit dit opzicht is het dan ook een uniek icoon als museale opstelling van een belangrijk architectonisch gedachtegoed.

'Mask of Medusa' (New York, 1985)

Een van zijn weinige gerealiseerde ontwerpen is een complex met atelierwoningen in Berlijn (1983-1988).

2001 - Wall House #2 House is een bijzonder woonhuis. Hejduk ontwierp het in 1973 als weekendwoning voor de landschapsarchitect Ed E. Bye, zijn collega aan de Cooper Union in New York. Het is door omstandigheden echetr nooit in de Verenigde Staten gerealiseerd. 'Het Groninger Bye House' genoemd naar de toenmalige opdrachtgever, is het tweede uit de serie.
Centraal in het ontwerp staat een enorme muur waaraan de verschillende ruimtes zijn opgehangen. Om het project in Nederland te kunnen bouwen zijn de afmetingen van het oorspronkelijke ontwerp met een factor 1,2 vergroot. De woning is gerealiseerd in een nieuwbouwwijk aan het Hoornse Meer. De woning bestaat uit verschillende volumes en een ca 15 meter hoge en ca 20 meter brede betonnen schijf, bijna een halve meter dik, de "Wall". Deze muur scheidt de collectieve ruimtes van de drie private woonruimtes. Tegelijkertijd verbindt deze muur de vertrekken met elkaar. De entree bevindt zich niet aan de voorzijde, maar aan wat als de achterzijde van het gebouw ervaren wordt. De entree van de woning bestaat ook uit een apart volume die met een loopbrug met de rest van het huis is verbonden is. Naast de "Wall" staat een cilindervormig volume met daarin een spiltrap naar de begane grond en de tweede verdieping.

Hejduk raakte eerder al betrokken bij twee projecten in Groningen. Hij ontwierp voor de Reitemakersrijge onder meer een woontoren, die overigens niet is gerealiseerd. Daarnaast heeft hij in het kader van the Books of Groningen een van de negen stadsmarkeringen ontworpen. Sindsdien heeft Hejduk met de stad Groningen altijd een bijzondere band gehad, die - helaas postuum - bekroond is met de realisatie van zijn opus magnum.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 83.