kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 27-08-2008 voor het laatst bewerkt.

Josef Frank

Oostenrijks-Zweedse architect, ontwerper en interieurarchitect, geboren 1885 in Baden bij Wenen - overleden in 1967 te Stockholm.

Josef Frank was een van de grondleggers van het CIAM en in de jaren twintig een van de protagonisten voor tuinstadbouw in Oostenrijk. Hoewel hij functionalistische dogma's verwierp, was Franks werk in wezen modern en werd het gekenmerkt door zuiverheid van vorm. Na zijn vlucht naar Zweden in 1933 richtte hij zich op meubelontwerpen en textielbewerking en ontwikkelde een stijl die internationaal bekend raakte als het Zweeds modernisme. Naast Carl Malmsten (1888-1972) en Bruno Mathsson wordt Josef Frank gewoonlijk beschouwd als een van de drie 'klassieke' Zweedse ontwerpers.

Biografie
Josef Frank werd in 1885 in Baden bij Wenen geboren als zoon van een gegoede Joodse textielfabrikant. Hij groeide op in Wenen waar hij zich inschreef voor de studie Architectuur aan de Technische Hochschule.

Na zijn afstuderen in 1910 werkte hij samen met zijn voormalig klasgenoten Oskar Strnad en Oskar Wlach in een praktijk gespecialiseerd in het ontwerp van interieurs en huizen voor de Weense middenklasse, waarbij zich inspireerde op bronnen uiteenlopend van de Oostenrijkse Biedermeier tot Aziatische kunst en de Italiaanse Renaissance.

Van 1925 tot 1934 had hij met Oskar Wlach in Wenen een interieurontwerpbedrijf, genaamd 'Haus und Garten', dat zich specialiseerde in de vervaardiging van handgemaakte houten meubels.

Via zijn broer Philipp raakte Frank betrokken bij de 'Wiener Kreis', een kring rond enkele vooraanstaande logisch-positivistische wetenschappers, waarvoor hij in 1927 op een bijeenkomst van de Kreis een lezing getiteld 'Moderne wereldbeschouwing en Moderne architectuur' gaf.

Tussen 1925 en 1927 verzorgde hij enkele woningen op de roemruchte Weissenhofsiedlung in Stuttgart van de Duitse Werkbund.

CIAM
In 1928 werd Frank als enige Oostenrijker uitgenodigd voor de eerste bijeenkomst van het Congrès International d'Architecture Moderne (CIAM) waar hij het oprichtingsmanifest ondertekende, maar het congres wel als een mislukking zag. Hij zou dan ook niet lang betrokken zijn bij het internationale gezelschap dat wedijverde om de dominante tendens in de beweging: enerzijds de functionalistische denkrichting (vertegenwoordigd door aanhangers van de Nieuwe Zakelijkheid) en anderzijds de richting met een meer formalistische inslag (Le Corbusier, Pierre Chareau en anderen), terwijl Frank bleef pleiten voor pluriformiteit en stijlvrijheid.

Woningbouw in Wenen
Ondertussen was hij in Wenen ook in debat over het woningbouwvraagstuk dat daar woedde. Waar de groep rond Otto Wagner de architectuur van het 'superblok', massabouw met een sterke typologische eenheid, voorstond, propageerden Frank, Loos en enkele anderen de Tuinstadbeweging.

Samen met Josef Hoffman bracht hij de Oostenrijkse Werkbund, waarvan hij sinds de oprichting in 1912 actief lid was, weer tot leven en in 1932 initieerde hij de Weense Werkbundsiedlung.

Vlucht naar Zweden
Binnen de Oostenrijkse Werkbund gingen steeds meer stemmen op tegen de vermeende 'verjuding'. Onder druk van het groeiend antisemitisme emigreerde Frank in 1933 naar Zweden, het geboorteland van zijn vrouw. Afgezien van een verblijf van enkele jaren in de Verenigde Staten tijdens de Tweede Wereldoorlog, zou Frank zijn resterende leven in Zweden doorbrengen.

Een jaar voordat Josef Frank in 1925 de interieurwinkel Haus & Garten in Wenen had geopend werd in Stockholm de interieurwinkel Svenskt Tenn geopend. Toen Josef Frank tegen 1933 het opkomend fascisme wilde ontvluchten kreeg hij die kans omdat hij bij Svenskt Tenn kon gaan werken. Als hoofdontwerper van de meubelfirma Svenskt Tenn werd hij met zijn kleurrijke, vriendelijke, elegant en eclectische ontwerpen voor meubels, lampen, gebruiksvoorwerpen en patronen bepalend voor het aanzien van het Zweedse (of Scandinavische) modernisme. Het meubilair was geïnspireerd op de 19e-eeuwse Britse Arts & Crafts en op Weense ontwerpen van rond de eeuwwisseling.

Het meest bekend werd hij met de patronen die hij ontwierp voor textiel, zoals Vegetable Tree (1944), die nog steeds verkocht worden bij Svenskt Tenn in Stockholm waar hij 33 jaar mee samen werkte. Josef Frank ontwierp in de jaren pal na de Tweede Wereldoorlog bloemige dessins voor gordijnen en behang, in aansluiting op de organische principes die hij in zijn architectuur nastreefde. Hij beschouwde deze dessins als middel om de ruimtes in zijn huizen lichter, beslotener of levendiger te maken. Heel anders dan de strakke strenge en sobere vormgeving die toen juist zo modern was in Europa beinvloede hij met zijn eigen stijl op zijn beurt weer andere ontwerpers.

Van 1941 tot 1943 doceerde hij aan de New School for Sodal Research in New York.

Hij publiceerde als ontwerp- en architectuurtheoreticus verschillende werken, waaronder Architektur als Symbol (1930) en Accidentism (1958). "Elk mens heeft recht op een bepaalde graad van sentimentaliteit om zich vrij te voelen," schreef Frank in zijn Akzidentismus, een pleidooi voor de rol van toeval bij het vormgeven. "Weg met de universele stijlen, weg met de gelijkschakeling van kunst en nijverheid, weg met het hele ideeënstelsel dat onder de naam functionalisme bekend geworden is."

Websites:
. www.architectenweb.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 897.