kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 27-09-2013 voor het laatst bewerkt.

Marcel Breuer



Marcel Breuer in zijn Wassily chair (B3), circa 1926

Hongaars-Amerikaans architect en designer, geboren 21 mei 1902 Pécs Hongarije - overleden 1 juli 1981 New York.

  Zie ook Breuer behoort tot de modernistische grootmeesters van de 20e eeuw. In Europa wordt hij vandaag vooral herinnerd als de ontwerper van de Wassily (B3) en Cesca (B32) stoelen als een getalenteerde student en latere ‘jonge meester’ van het Bauhaus. In de Verenigde Staten daarentegen is Breuer in de eerste plaats gekend als een van de uit Europa uitgeweken grootmeesters van de ‘moderne beweging’ en als een begeesterend docent aan de Harvard University. Zijn stijl is functionalistisch: functioneel verschillende onderdelen van een project hebben een duidelijk verschillende structuur.

Biografie
Breuer (vrienden noemden hem Lajkó) kwam uit een mijnstreek en ging in 1920 kunst studeren in Wenen na het winnen van een beurs. Ontevreden over deze school, besloot hij al heel snel te gaan werken op een Weens architectenburo.


African Chair

Marcel Breuer sluit zich in 1920 aan bij het Bauhaus in Weimar waar hij tot 1924 student was en zijn meesterschap als timmerman behaalde. De meubels die Breuer tussen 1921 en 1925 ontwierp tonen een geestelijke verwantschap met het werk van de Nederlandse meubelmaker Gerrit Rietveld. Hij ontwierp met Gunta Stölzl zijn African Chair in 1921 en zijn Slatted chair in 1922-1924.

Hierna ging Breuer bij een architectenbureau in Parijs werken.

Een jaar later kreeg hij het aanbod om leiding te geven aan de meubelwerkplaats van het Bauhaus en was hij tot 1928 leraar aan de timmerwerkplaats van het inmiddels naar Dessau verhuisde Bauhaus. In deze tijd werd hij zeer beïnvloed door het constructivisme en 'De Stijl'. Zijn voorliefde ging aanvankelijk uit naar het meubelontwerp, afgestemd op serieproductie. Reeds ca. 1925 had hij een aantal systemen ontwikkeld voor seriebouw met toepassing van holle stalen buizen, een voor die dagen volstrekt nieuwe visie. Beroemd werd zijn stalenbuizenstoel in S-vorm zonder poten, die nog steeds toepassing vindt. Ook nieuwe toepassingen van aluminium en gebogen hout werden mede door hem ontwikkeld.


In 1923 organiseerde het Bauhaus de eerste grote expositie, waarop het centrale object een experimenteel huis was, ontworpen door de schilder Georg Muche. Dit ‘Haus am Horn' was een van de eerste prototypen van een huis dat kon worden gemaakt van in massa geproduceerde onderdelen. De eenvoudige constructie bestond uit een vierkant skelet van staal en beton met een centrale woonkamer met lichtkap, omringd door andere kamers. Er sprak een geest van functionaliteit uit; iedere kamer was gebouwd voor een speciaal doel. De keuken van Marcel Breuer was futuristisch, met een doorlopend werkblad en kasten eronder en erboven.

Geinspireerd door de vormen van de handvaten van zijn pas gekochte Adler fiets ontwierp hij in 1925 zijn eerste stalenbuisstoel en meest bekende ontwerp de Wassilyfauteuil B3. Deze stoel was ook voor Wassily Kandinsky gemaakt en ontworpen. Vervolgens ontwierp Breuer een hele serie meubilair van stalen buisframes die geproduceerd en gedistribueerd werden door Standard-Möbel in Berlijn.

In 1926 ontwierp Breuer een gestandaardiseerd metalen huisje en in 1927 zijn huis Bambos. In datzelfde jaar maakte hij een grafische voorstelling van de evolutie van zitmeubilair, die hij besloot met zijn dematerialisatie-ideaal van zitten op 'veerkrachtige zuilen van lucht'.

Breuer doceerde tot april 1928 aan het Bauhaus en begon zijn eigen architectenbureau in Berlijn waar hij overwegend op het gebied van de binnenhuisarchitectuur werkzaam was, zijn bouwprojecten werden niet gerealiseerd. Ook de voormalige Bauhausstudent Gustav Hassenpflug (1907-1977) was bij hem in dienst.

De Deutscher Werkbund gaf hem opdracht interieurs te ontwerpen voor de Duitse afdeling van de tentoonstelling 'Société des Artistes Décoratifs Français' in 1930.


De B32 (nu S32) van ontwerper Marcel Breuer staat vanaf 1930 in Thonets catalogus en is in onnoemelijk veel versies nog altijd een zeer goed verkopende stalen stoel. Hij bestaat uit verchroomd staal en riet in een raamwerk van gebogen hout. Het idee laat de materialen heel eerlijk ieder voor zich spreken, het rechte staal is comfortabeler en doet natuurlijker aan dan Mies van der Rohe's grote bocht. Voor wie het overige werk van Breuer, afkomstig uit de beweging van de stijl, kent, is de bijdrage van Thonet zelf aan het ontwerp onmiskenbaar. Het concept van verwisselbare halffabrikaten vormt de basis van het hele idee. Rug en zitting zijn los verkrijgbaar.
Deze stoel dwong Breuer tot een copyright overeenkomst met de architect Mart Stam die een jaar eerder een bijna gelijke stoel had ontworpen Ook Mies van der Rohe ontwierp een soortgelijke stoel, maar het was Breuer's B32 die model stond voor talloze andere soortgelijke stoelontwerpen.

Door de recessie moest hij na in 1931 zijn bureau weer sluiten. Marcel Breuer maakte nu reizen naar Zuid-Frankrijk, Spanje, Griekenland en Marokko.

Het hieropvolgende jaar werd een van zijn ontwerpen, het Harnischmacher Haus in Wiesbaden gerealiseerd.

Later ontwierp hij nog meubelhuis Wohnbedarf in Zürich. Weer twee jaar later werkte Breuer samen met Alfred en Emil Roth aan twee experimentele appartementen in Zürich, de Doldertal Häuser, voor de eigenaar van Wohnbedarf, Sigfried Gideon (1888-1968).
Van 1932 tot 1934 ontwierp Breuer een serie flexibel meubilair met behulp van een gepatenteerde constructiemethode die bestond uit platte stroken metaal en aluminium. deze werden geproduceerd door Embru en verkocht door Wohnbedarf.

Hij werkte in Budapest met Farkas Molnár en Josef Fischer aan een architectuurproject dat echter nooit is gerealiseerd.

In 1935 was Breuer gedwongen te verhuizen naar Londen om de Nazi's te ontvluchten vanwege zijn Joods-Hongaarse afkomst.

In londen werkte hij in een partnerschap met de architect F.R.S. Yorke met wie hij diverse projecten ontwierp en bouwde. Zij bouwden huizen in Sussex, hampshire, Berkshire en Bristol en het Gane Pavilion in Bristol in 1936, waarin zij hout combineerden met een plaatselijke steensoort in plaats van de Bauhaus-esthetiek van staal en glas. Breuer en Yorke ontwierpen ook het nooit gerealiseerde 'Civic Centre for the Future'.


‘Short Chair’, 1936

In opdracht van de Jack Pritchard's Company Isokon ontwierp Breuer meubelen geinspireerd door Alvar Aalto; vijf multiplex meubelontwerpen die gebaseerd waren op eerdere metalen ontwerpen van Breuer. In 1936 ontwierp hij eveneens een serie multiplex meubilair voor Heal & Sons.

In 1937 emigreert Marcel Breuer naar Amerika op uitnodiging van Walter Gropius die hem aan baan aanbood als hoogleraar aan de School of Design van de Harvard University in Cambridge Massachusetts. Hij zou deze baan 9 jaar lang aanhouden.

Gropius, Mies van der Rohe, Moholy-Nagy en Breuer schaarden zich bij de exodus van kunstenaars en intellectuelen uit Nazi-Duitsland naar de Verenigde Staten. Ze werden er hartelijk ontvangen. Ze kregen invloedrijke posities en verspreidden zo de ideeën van het Bauhaus. Moholy-Nagy ging zelfs zo ver dat hij een 'New Bauhaus' opzette in Chicago in 1937. Mies van der Rohe werd voorzitter van de faculteit voor architectuur aan het Illinois Institute of Technology, terwijl Gropius hoogleraar architectuur werd in Harvard. Beiden speelden een rol bij de (veel te late) acceptatie van het Modernisme door het Amerikaanse establishment.

Marcel Breuer runt tot 1941 samen Walter Gropius met een architectenbureau in Massachusetts. Beide bouwmeesters hadden een beslissende invloed op de ontwikkeling van de moderne Amerikaanse architectuur, mede door de vorming van vele talentvolle leerlingen. In 1939 ontwierpen zij het Pennsylvania Pavilion op de wereldtentoonstelling van New York. Behalve diverse andere huizen ontwierpen ze ook samen het huis van Gropius zelf.


1947, New Canaan

In 1941 begen Marcel Breuer echter zijn eigen architectenburo welke hij in 1946 verhuisde naar New York; hier ontwierp hij vele landhuizen, die uitmuntten door geperfectioneerde technische uitvoering. Tussen 1940 en 1950 ontwierp hij maar liefst 70 woonhuizen, voornamelijk gebouwd in New England.
In 1947 bouwde hij zijn eigen huis in New Canaan, Connecticut.

In 1947 begon het Museum of Modern Art van New York een rondreizende tentoonstelling van zijn werk. Het MoMA vroeg hem ook een afdeling in het museum te ontwerpen; een goedkoop huis op het museumterrein dat in de behoeften van een gemiddeld Amerikaans gezin moest voorzien. Hij gebruikte hiervoor betaalbaar multiplex meubilair.

1953 - 1958 Een uitnodiging voor de bouw van het Unesco gebouw te Parijs, samen met L. Nervi en B. Zehrfuss, bracht de werkzaamheid van Breuer op het internationaal vlak.

Abdij en universiteit van St. John te Collegeville, Minnesota 1953-1961
Klooster van de zusters van St. Benedict te Bismarck, North Dakota 1954-1963


Bijenkorf Rotterdam

Tussen 1955 en 1960 werkt Breuer aan drie opdrachten in Nederland: de Bijenkorf in Rotterdam, de Amerikaanse ambassade in Den Haag (Marcel Breuer nog de opdracht om een ontwerp voor een woonhuis te maken voor dr. Van der Wal, de directeur van de Bijenkorf in Amsterdam. De woning was gesitueerd in het villaparkje tussen het Mirandabad en Zorgvlied in het zuiden van Amsterdam. Het ontwerp is nooit uitgevoerd.

Rond 1956 begon Breuer net als Le Corbusier ook beton in zijn ontwerpen te gebruiken.

Ski resort te Flaine 1960-1976
Kerk van St. Francis de Sales te Muskegon, Michigan 1960-1966

IBM research center te La Gaude 1960-1962
Breuer heeft zich intussen ver verwijderd van zijn oorspronkelijke, uit het Bauhaus stammende visies en heeft zich, zij het op hoog niveau, aangepast bij meer modieuze tendensen in de moderne architectuur. Tot zijn belangrijkste werk behoort het gebouw voor de I.B.M. te La Gaude (1963) (bij Nice).


Breuer gebruikte het beton op een plastische en vernieuwende manier bij zijn ontwerp van het monumentale Whitney Museum of American Art in New York (1966).

Marcel Breuer stierf in New York op 1 juli 1981.

  Zie ook design Marcel Breuer op de website van Galerie Kunstbus  


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 14.