kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 19-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Mathieu Lauweriks

Nederlandse architect, kunstenaar, keramist, ontwerper, kunsttheoreticus, docent en directeur van academie, geboren 25 augustus 1864 Roermond - overleden 15 april 1932 Amsterdam.

Mathieu Lauweriks ontwierp voor uiteenlopende disciplines als architectuur, toegepaste grafiek, edelsmeedwerk en meubelkunst, roerde zich nadrukkelijk in de diverse beroeps- en belangenverenigingen en was als publicist en docent een groot inspirator.

Biografie
J.L.M. (Johannes Ludovicus Mattheus) Lauweriks, ook wel eens Jan Lauweriks genoemd, ging op eenjarige leeftijd met zijn vader naar Amsterdam, waar het gezin in hetzelfde pand woonde als architect Petrus Cuypers. Zijn vader was Jean Hubert Lauweriks, hoofd beeldhouwerswerkplaats Cuypers en Stoltzenberg van 1854 tot 1865 in Roermond, geboren op 09-01-1819 te Antwerpen, overleden op 09-07-1869 te Rolduc op 50-jarige leeftijd.

Hij genoot van 1883 tot 1887 een opleiding op de Rijksnormaalschool voor Teekenonderwijzers (Amsterdam).

Mathieu was van 1887 tot 1895 als tekenaar werkzaam op het bureau van P.J.H. Cuypers. Hij hield zich vooral bezig met het tekenen van ontwerpen voor meubels, glas, mozaïek en tapijten voor Cuypers talloze opdrachtgevers.

In 1889 leert hij zijn latere compagnon K.P.C. de Bazel kennen, die ook op Cuypers’ bureau komt werken. Hun beider lidmaatschap van de ethisch-anarchistische en later theosofische vereniging ‘Wie denkt overwint’ zorgt in 1895 voor een breuk met de streng katholieke Cuypers.

Van 1889 tot 1893 volgt hij een avondcursus aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam. In de brochure heet het dat zij zich ten doel stellen "de hun opgedragen werken uit de voeren volgens de meest strenge eischen der techniek, waardoor zij zullen trachten te doen zien dat het handwerk evenals elke andere kunstuiting kan zijn edel en schoon". Hier vindt men een echo van William Morris, die immers ook de kunstnijverheid op gelijk niveau wilde brengen als de hogere kunsten. - (Lauweriks en De Bazel bij de anarchistische beweging in de eerste helft van de jaren negentig blijkt duidelijk uit de houtsneden, die zij in 1894 en 1895 in het blad Licht en Waarheid publiceren. De algemene politieke strekking daarin is dat de vertegenwoordigers van staat en kerk alleen het eigenbelang dienen, zich ten koste van armen verrijken en de christelijke idealen verloochenen. In enkele illustraties van Lauweriks bij het verhaal Hel en Hemel, zoals Wijnpers en Het drinkgelag wordt uit het bloed der armen wijn geperst, die door een koning en een bisschop (symbolen van staat en kerk) in een orgie wordt gedronken. De betrokkenheid van de genoemde kunstenaars met actuele politiek blijkt uit de houtsneden Belastingzuigpomp van De Bazel, die de uitbuiting van het volk door middel van belastingen aan de kaak stelt en Aan Reens 25 juni 1894 van Lauweriks, beiden uit 1894. - (Petrus Cornelis de Bazel een Meubelatelier: 'Atelier voor Architectuur, Kunstnijverheid en Decoratieve Kunsten'. Hier maakt Lauweriks vele meubels en houtsneden en hanteert daarbij een abstract-geometrische stijl, maar verwerkt ook theosofische iconografie. Het atelier blijft tot 1900 bestaan, het jaar waarin De Bazel wegens ziekte moet afhaken.

In 1896 gaf Joseph Cuypers aan K.P.C. de Bazel en J.L.M. Lauweriks de opdracht om menukaarten voor De Haar te ontwerpen. Cuypers gaf de juiste kleuraanwijzingen, De Bazel maakte de dinerkaart en Lauweriks nam de déjeunerkaart voor zijn rekening.

Het gehele oeuvre van Lauweriks was vanaf deze periode gebaseerd op theosofische levensovertuiging. Zo ontwierp hij nog uitsluitend op basis van 'systemen', opgebouwd uit driehoeken, cirkels of raster. Hij was er van overtuigd dat hiermee in zijn ontwerpen een harmonie zou ontstaan die garant stond voor een universele en zelfs kosmische schoonheid. Tussen 1897 en 1900 leidde Lauweriks een cursus 'ontwerpen op systeem', die werd gegeven op de Vahana-Ioge van de Theosofische Vereniging in Amsterdam. Deze cursus werd door veel jonge ontwerpers gevolgd en was van grote invloed op de ontwikkelingen van de sier- en nijverheidskunsten in Nederland.

Een voorbeeld van het werk dat door het Atelier van Lauweriks en De Bazel werd gemaakt, is het interieur voor het echtpaar Schuurman-Gentis. Uit de vormgeving van de meubelen blijkt overigens ook de grote invloed van de sierkunst uit Egypte en het Midden-Oosten op Lauweriks. De tweedimensionaliteit van de decoratieve onderdelen in deze kunst sloten goed aan bij zijn wiskundige ontwerpmethoden.

Lauweriks heeft gedurende zijn hele loopbaan zijn denkbeelden in de rol van docent kunnen ventileren. Naast zijn Vahana-cursus was hij vanaf 1900 leraar aan de Kunstnijverheidsschool in Haarlem, welke functie hij tot 1904 bekleedt.

Gaf van 1904 tot 1908 les in architectuur aan de Kunstgewerkbeschule van Peter Behrens in Düsseldorf.

Was van 1909 tot 1916 directeur van het Staatlichen Handfertigkeitsseminar van Karl Ernst Osthaus in Hagen, waar ook zijn vriend Frans Zwollo aan verbonden was (Johan Thorn Prikker bouwt, heeft een geometrisch vormgegeven houten gevelbeschieting. Evenals het ontwerp voor de verbouwing van de Osthausbank in Hagen (1910) wijst het vooruit naar het neoplasticisme. In Göttingen realiseert hij huis Stein (1913), maar daarnaast richt hij ook enkele tentoonstellingen in, waaronder één in Köln am Rhein voor de Deutsche Werkbund (1914).

Na terugkeer in Nederland was hij van 1916 tot 1924 directeur van de Kunstnijverheidsschool Quellinus in Amsterdam (zie Eliëns e.a. 1997) aar hij les gaf in toegepaste kunst en architectuur.

Met zijn latere werk werd hij door architecten van de Amsterdamse School herkend als geestesverwant. Hij zat van 1918 tot 1926 in de redactie van tijdschrift Wendingen, uitgave van de architectenvereniging Architectura et Amicitia, en verzorgde ook de typografie van het blad.

Lauweriks overlijdt in 1932.

Websites: www.nai.nl www.bonas.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 619.