kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Onix

Alex van de Beld Onix Architekten op, sinds 2001 bekend als Onix. De ontwerphouding van Onix wordt gekarakteriseerd door een continue zoektocht. Een zoektocht tussen oud en nieuw, tussen verandering en verbetering, tussen neutraal en specifiek, tussen vanzelfsprekendheid en vervreemding en tussen het generieke en het handschrift. Tijdens de zoektocht worden grenzen overschreden waardoor de opgave wordt opgerekt en nieuwe mogelijkheden t.o.v. het gevraagde programma ontstaan. Door tijdens het ontwerpproces te reageren op de veranderende actualiteit worden de ontwerpers uitgedaagd om te improviseren en het maximale uit het ontwerp te halen. De ontwerphouding werkt als een weerstandsmachine tegen het voor de handliggende en leidt tot het éénmalige. Een werk in uitvoering waarbij elke hang naar het verleden en de toekomst wordt afgewezen. De architectuur wordt een product van het nu.

In tien jaar tijd heeft het Groninger architectenbureau Onix een indrukwekkende reputatie opgebouwd. Ver van het centrum van de Nederlandse architectuur in de Randstad werkte Onix aan een oeuvre met een geheel eigen opvatting over de wezenlijke zaken in architectuur. In veel van de projecten is het bureau op zoek naar nieuwe posities, waarin de context en het specifieke van het lokale een belangrijke rol spelen. Echter zonder ooit in de valkuil van makkelijk historiserende oplossingen te vallen. Onix wil graag feitelijke architectonische ervaringen van mensen laten meewegen.

Onix realiseerde onder meer de multifunctionele schuur in Drenthe (1999), een herstructureringsproject in Vinkhuizen, Groningen (2003), een ecologische (zorg)boerderij te Haren (2004) en een gemaal in de Onnerpolder (2004).

Onix behoort inmiddels tot de vijf meest geciteerde bureaus in de vakbladen en ook daarbuiten begint het bekendheid op te bouwen. Onix won de laatste jaren onder meer twee houtarchitectuurprijzen, de scholenbouwprijs, de Charlotte Köhlerprijs voor architectuur en een meervoudige opdracht voor seniorenwoningen in Eelde.

Nederlandse Designprijs 2004
De SchoolParasites, een project van WiMBY! in Hoogvliet, werden winnaar van de categorie 'Product voor de Openbare Ruimte'. De Parasites werden ontworpen door Barend Koolhaas, Christoph Seyferth en Alex van de Beld ( Onix ). "De naam SchoolParasites doet denken aan geniepig ongedierte dat zich te goed doet aan het bloed van niets vermoedende gastheren. In werkelijkheid gaat het hier om feeërieke mobiele ruimten die de bloedeloze schoolgebouwen inspirerend leven kunnen inblazen. Een letterlijk fantastische oplossing voor een saai en droefgeestig probleem: ruimtetekort" volgens de jury.

Onix kenmerken zich door grote volumes en schuurachtige vormen. Ze maken zelfs letterlijk schuren bij wijze van huis. ,,Een schuur is een mooie metafoor voor een ruimte waarin je kunt avonturen, net zoals een zolder, of een kelder.'' Je hebt mooi veel kuubs voor relatief weinig geld en de bewoner krijgt veel vrijheid om die ruimte naar believen in te richten omdat 'ie niet vastzit aan een woning ,,waarin alle kamertjes zitten vastgetimmerd in de plattegrond''. Zo hoopt Onix een beetje de pioniersgeest terug te brengen in de bouw, zonder dat dat meteen leidt tot ,,onnozele aanbouwtjes en schuttingen van het tuincentrum.''

Met die schuren is Onix eigenlijk al lang bezig. ,,Dat is geen bewuste strategie of zo, dat is op een natuurlijke manier gegroeid. We zijn een noordelijk bureau en bouwen veelal in de regio. Of dat nou bewust of onbewust is... Je gaat op je gevoel af en dan hebben gebouwen een soort vanzelfsprekende ruimtebehoefte.'' Die ‘vanzelfsprekende ruimtebehoefte' herkennen de meeste mensen wel - en die wordt niettemin massaal met voeten getreden. Nieuwbouwwoningen worden vaak, haast altijd, op kaveltjes van vijf- of zeshonderd vierkante meter gezet, strak tegen elkaar. ,,Dat ziet iedereen: dat kan gewoon niet.''

Begrijp hem goed: er is niets tegen compact bouwen, maar dat vergt maatwerk. In de stad kun je goed verdichten, op het platteland moet dat op geheel eigen wijze. Natuurlijk zie je de aloude dorpshuisjes ook heel dicht tegen elkaar aanschurken, lekker beschut. ,,Maar die zijn gebouwd in een andere tijd, dat zijn kleinere huisjes en die verdragen kleinere kaveltjes. Nu willen we toch minstens een vierde en vijfde slaapkamer, en liefst nog een atelier en garages en wat niet al. Dat vraagt een heel ander programma.''

Littenseradiel
Onix greep een paar jaar geleden met beide handen een verzoek aan om studie te doen naar ‘regiospecifieke architectuur'. Van de Beld, Leeuwarder van geboorte, koos het Friese weidegebied en bedacht hoe de gemeente Littenseradiel op verstandige wijze zou kunnen groeien. Dus niet ondoordacht ‘doorplakken' en ‘vastboetseren', maar op een mooie manier uitbreiden die recht doet aan het typische lege platteland met de in groen gehulde dorpen - ooit zo ontstaan toen het water vrij spel had en bewoners dicht opeen hun heil zochten op terpen. Die leegheid moest blijvend zichtbaar zijn. Dus uitbreiding moet liefst in het dorp worden ingebreid. Dat zou mooi kunnen door bijvoorbeeld een wijkje te ontwerpen op bestaande sportvelden, en de bestaande groen-en-bomenrand daaromheen te laten staan. Dan heb je een wijkje dat meteen al in de ‘mentale kaart' van de bewoners zit, en dat vanaf de oplevering al door groen omzoomd is. De sportvelden worden dan opnieuw aangelegd aan de rand van het dorp, liefst tegen een ‘schimmelwijkje' aan, zodat het zicht op die lelijkheid meteen gecamoufleerd wordt. ‘Het ei van Columbus', vindt Onix zelf, en voegde er nog een bonus aan toe: voor de extra behoefte aan huizen zou in zo'n gemeente of regio een nieuw dorp moeten worden gebouwd, dat vanuit de verte een beetje het idee van een terp moet geven: lage huizen aan de buitenrand, hogere huizen dichter in de dorpskern.
Met de studie is nooit iets concreets gebeurd. Dat was ook niet de bedoeling, het onderzoek diende alleen om de discussie aan te jagen. Maar een echte discussie is er ook niet geweest. Van de Beld heeft zelfs geen idee wat de gemeente Littenseradiel überhaupt van die denkoefening vond (hij is nog altijd te zien op de website van het bureau). ,,Om eerlijk te zijn heb ik geen reactie gehad. Maar we zijn er ook niet erg de boer mee op geweest.''

Villa
In elk geval heeft Onix er zelf nog steeds profijt van, zegt hij. Ze zijn nu net bezig met een villa aan de zuidrand van Leeuwarden en passen daar dezelfde denkwijze toe als die ze ontwikkelden voor het Littenseradiel-model. Ze noemden dat DogmA - een architectuurvariant op de Deense filmmethode die zich afzet tegen de Hollywoodvervlakking. ,,We hebben geen setje voorschriften als ‘in deze gemeente moeten de dakranden wit zijn en de gebouwen een kop-hals-rompmodel hebben'. Dat nadrukkelijk niet. Je moet op het platteland niet historiserend willen bouwen. Dat is niet zo interessant.''
Het zijn meer spelregels voor een bepaalde mentaliteit, die je leert spelen met wat je in de omgeving van je bouwlocatie aantreft en met wat je opdrachtgevers willen. De villabouwers willen bijvoorbeeld een glimp van het oneindige terugvinden in hun huis, en zo verrijst nu een pand dat niet losstaat van de tuin - het dak begint op de begane grond, je kunt er vanuit de tuin zo een stuk op lopen - en een terras dat overloopt in de kamervloer.
,,Het DogmA-huis noemen we het al'', zegt Van de Beld over de manier waarop het tot stand komt. Een huis gebouwd als unicum, die voor die locatie en dat uitzicht gebouwd is, waar de architect zich niet op zijn computer verlaat maar op de bouwplaats blijft - ook nu de bouw allang aan de gang is - om de puntjes op de i te zetten, en met grote betrokkenheid en durf van de opdrachtgever. Je bouwt tenslotte niet zo vaak in je leven een huis.
zie volledige artikel


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 710.