kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 27-11-2009 voor het laatst bewerkt.

Oswald Mathias Ungers

Duite architect,geboren 12 juli 1926 in Kaisersesch/Eifel – overleden 30 september.

Oswald Mathias Ungers, kort O.M.U., behoort tot bekendste Duitse architecten van na de oorlog. Zijn heldere vormentaal wordt gekenmerkt door een streng ordeningsprincipe. Hij varieert en transformeert op basis van een geometrisch raster met primaire vormen zoals vierkanten en kubussen. De 81 jaar geworden rationalist werd internationaal gelauwerd om zijn theoretische verdiensten voor de architectuur.

Ungers is een leerling van Egon Eierman, de architect die het internationale modernisme in leven hield onder het nazi-bewind. Zijn rationalisme had veel invloed op het vroege werk van Ungers.

Na het oprichten van zijn eigen bureau in 1950 hield Ungers zich vooral bezig met woningbouwprojecten in Keulen. Een beroemd werk is zijn eigen woonhuis in Müngersdorf.

Via beperkte betrokkenheid bij Team X en een professoraat aan de Technische Universiteit van Berlijn kwam zijn theoretische interesse bovendrijven. Zijn invloed op de internationale architectuur werd groot toen hij naar de VS emigreerde om daar enkele prestigieuze docentschappen te bekleden. Hij was professor aan onder meer de universiteiten van Harvard en Cornell.

Tot in de late jaren zeventig bouwde hij nog maar weinig. Daar kwam verandering in toen hij in 1976 een bureau opende in Frankfurt. In deze stad ontwierp hij het Deutsche Architekturmuseum (1984) en het Torhaus (1985). Laatstgenoemde kantoortoren is Ungers’ beroemdste gebouw.

Rem Koolhaas, die les heeft gehad van Ungers, heeft herhaaldelijk zijn waardering betuigd voor diens experimentele stadsplanning in de jaren zestig in Berlijn. Hij erkende het als een stedelijk laboratorium. In vele opzichten wezen Ungers’ studies vooruit naar Koolhaas’ eigen artikelen over het Berlijn van na de Koude Oorlog. Bij de opening van de expositie O.M. Ungers – Kosmos der Architektur (Berlijn) in oktober 2006 vertelde Koolhaas dat de afkorting van de naam van zijn bureau OMA een toespeling is op de initialen van de Duitser.

architect is geen uitvinder maar een ontdekker.'

Het voorste gedeelte van zijn eigen woonhuis in Keulen ontwierp de architect professor O.M. Ungers eind jaren '50. Het is nog van baksteen en lijkt te bestaan uit rechthoekige vormen die in elkaar zijn geschoven. Maar door de jaren is de Duitse architect extremer geworden. Recent bouwde hij achter zijn woonhuis een bibliotheek: een strakke, compromisloze kubus van vulkaangesteente. Het is een statement over architectuur, een statement in het gesteente uit zijn geboortestreek.

O.M. Ungers streeft naar de geometrisch pure vorm. Voor hem begint architectuur met een geometrische orde. Maar geïsoleerde geometrie is voor hem niet interessant. De pure vorm krijgt juist zijn spanning in kontrast met de realiteit van alle dag - met haar toevalligheden, haar chaos.

Ungers probeert deze orde uit te werken tot in het kleinste detail. Dat lukt nooit volkomen: bij het bouwen wordt meestal wel iets verkeerd uitgemeten of een baksteen verkeerd gelegd. Voor Ungers een kwelling en een niet aflatend gevecht. Bij de modieuze gebouwen van de laatste jaren mist de architect deze zorg voor het juiste detail, de juiste constructie. Hun ontwerp wordt geleid door pragmatisme, het ontbreekt ze aan cultuur.

Architectuur, dat is ruimte, volume. Ungers verzet zich tegen de neiging bij sommige architecten om er iets anders van te maken. Een expressionist als Scharoun brengt architectuur in verband met bergen, wijngaarden - met alles behalve architec­tuur zelf. Het is alsof ze een hekel hebben aan architectuur. Om dezelfde reden heeft Ungers zijn bezwaren tegen transparante glasbouw. Glas ontkent dat wezenlijke thema uit de architectuur: het onderscheid tussen binnen en buiten. Een deur of een raam in een glazen muur heeft geen betekenis. Ungers vraagt zich af waarom hij deze door hem geliefde architectonische elementen zou moeten opgeven.

De architect is geen uitvinder maar een ontdekker. Waar hij naar op zoek moet gaan, zijn archetypen. De patiowoning is zo'n archetype, en ook het huis met z'n muren en z'n dak. Deze archetypen liggen volgens Ungers verborgen in de wereld om ons heen, in onze geest, en het is aan de architect deze verborgen plaats te vinden. Elk gebouw heeft een thema nodig dat valt te herleiden tot een archetype.

Ungers noemt zijn architectuur 'humanistisch'. Hij ziet zijn architectuur als deel van een continue ontwikkeling van de menselijke cultuur. Die ontwikkeling wil hij zichtbaar maken. Zijn architectuur heeft dan ook een educatieve inslag. Zoals bijvoorbeeld in Trier waar de architect de historische ontwikkeling van de stad blootlegde.

Ungers' humanistische architectuur wil niet het ene exclusieve wereldbeeld voor het andere vervangen. Hij zegt hierover: 'Ik probeer de tegenstellingen in de geschiedenis te tonen zodanig dat elk wereldbeeld bestaat als wereldbeeld. De confrontatie van wereldbeelden is een nieuw concept. Geen van de historische perioden heeft dat gedaan. De Renaissance verving de Gothiek. Barok verving de Renaissance. Het was altijd: vervanging. Maar geloven we dan nog steeds dat één betoog de hele werkelijkheid kan ordenen. Eén formule?' - (bron: archidea 1991)

Websites:
. www.architectenweb.nl
. www.archined.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 44.