kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 10-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Santa-Croce

De Basilica di Santa Croce (Nederlands: Kerk van het Heilig Kruis) is een van de belangrijkste kerken van Florence en de grootste Franciscaner kerk ter wereld.

De naam is afgeleid van de relikwie van een stuk hout van het Heilig Kruis dat koning Lodewijk van Frankrijk in 1258 schonk aan de minderbroeders. De kerk is beroemd vanwege de graftombe en de uitgebreide verzameling kunstvoorwerpen. Links van de ingang van de kerk staat het beeld van een ernstig kijkende Dante.

Inleiding
De Santa Croce kan terecht worden beschouwd als de vermaardste van alle franciscanenkerken en als een meesterwerk van gotische architectuur, ook al vindt men hier geen kruisbogengewelven maar een houten bekapping. Er is geen twijfel aan dat dit een bewuste voorkeur is geweest en geen kwestie van technische of economische noodzaak - een keuze, vermoedelijk niet alleen gedaan vanuit de plaatselijke traditie (houten zolderingen in de Toscaanse Romaanse bouwkunst), maar wellicht ook voortkomend uit het verlangen de eenvoud van de vroegchristelijke basilieken te evenaren en zo verband te leggen tussen de franciscaanse armoede en de tradities van de eerste christenen. Ook de plattegrond is een combinatie van vroegchristelijke en cisterciënzerkenmerken. (Janson 303-304)

Geschiedenis
. De bouw van de kerk, gelegen aan het Piazza Santa Croce, werd ter vervanging van een kleine Franciscaanse kapel begonnen in 1294, door de Florentijnse architect Arnolfo di Cambio.
. Bij de Santa Croce werd in 1498 Savonarola op de brandstapel gezet, nadat hij door paus Alexander VI was geëxcommuniceerd.
. In de 18e eeuw werd de kerk het Pantheon van Florence, en in zekere zin ook van Italië.
. In 1966 raakt de kerk ernstig beschadigd door de overstroming van de Arno. In een gang in de kerk is een overzicht van de restauratie te zien.

Exterieur
Het is een kerk met een façade (afgerond in 1863) in de zich door meerkleurig marmer kenmerkende laat-Middeleeuwse bouwstijl van Florence. Ze laat zich nog het best vergelijken met een kleine versie van de Santa Maria del Fiore, zij het zonder koepel.

De belangrijke toevoeging aan de kerk is de beroemde Pazzi-kapel van architect Filippo Brunelleschi. Giorgio Vasari is verantwoordelijk voor de grote renovatie van de kerk in de 16e eeuw, op last van Cosimo de' Medici.

In het museum (Museo dell'Opera di Sante Croce) bij de kerk zijn diverse kunstschatten te zien waaronder Crucifix (het kruis met Jezus) van Cimabue en van Taddeo Gaddi. Ook is er een grote fresco de Boom des Levens van Taddeo Gaddi. Verder nog enkele maesta's.

Interieur
Niets herinnert aan het gotische bouwplan, behalve het kruisribbengewelf van het koor; de wanden zijn ononderbroken vlakken gebleven (de Santa Croce dankt een deel van haar vermaardheid aan haar verrukkelijke fresco's) en men vindt er geen schoorbalken, omdat de houten zolderingen hieraan geen behoefte hebben. Waarom noemen we deze kerk dan toch gotisch? De spitsboog alleen is niet voldoende om die term te rechtvaardigen. Maar één blik op het interieur neemt de gerezen twijfel weg. Want we voelen onmiddellijk dat hier een ruimtelijk effect wordt bereikt waarvan bij de vroegchristelijke en de Romaanse kunst geen sprake is. De wanden van het middenschip hebben het gewichtloze, "doorschijnende", dat karakteristiek is voor de gotische kerken uit het noorden en de opvullende overvloed van ramen aan de oostzijde geeft het licht hier een even dominerende functie als bvb. in het koor van St.-Denis. Uitgaande van de gevoelens die de Sta. Croce bij ons wekt is deze kerk zonder enige twijfel gotisch, en in de monumentale eenvoud van de middelen waardoor wij dit met een schok beseffen, is ze ook zeer franciscaans en Florentijns. (Janson 303-304)

Het grondplan van de kerk is een Egyptisch kruis (een hoofdletter T) en het interieur is verdeeld in drie zijbeuken. De kerk is 114,45 meter lang.

De kerk bezit een uitgebreide verzameling kunstvoorwerpen. Beroemd zijn een crucifix van Donatello in de centrale kapel in het noord transept (van de familie Bardi) dat werd bekritiseerd door Brunelleschi. Later maakte Brunelleschi een identieke crucifix die in de Santa Maria Novella hangt.

Er is ook een schildering van het lijden van Christus door Cimabue, welke echter ernstig beschadigd is door de overstroming van 1966. Het bekendst is het door een grote verzameling werken van de school van Giotto. Dit maakt de kerk een van de belangrijkste verzamelplaatsen voor laat-gotische kunst in Italië.

Rechts van de kerk van Santa Croce staat de kapel Castellani met prachtige fresco’s van Agnolo Gaddi die het leven van San Nicola uitbeelden. Taddeo Gaddi schilderde de fresco’s die het leven uitbeelden van de Maagd en de ramen met de beeldverhalen in de naastgelegen kapel Baroncelli.

Via een door Michelozzo ontworpen deur komt u in een vertrek vanwaar u de sacristie binnentreedt, een zaal uit de 14e eeuw met een fresco van Taddeo Gaddi die de kruisiging weergeeft. Santa Croce heeft ook een kapel van de Medici familie met een groot altaarstuk gemaakt door Andrea della Robbia.

Terug in de kerk bij het bereiken van het transept ziet u 5 kapelletjes in een rij aan beide zijden van de hoofdkapel. De twee kleine kapelletjes dicht bij de hoofdkapel behoren tot de familie Bardi en Peruzzi. Ze zijn gedecoreerd met fresco’s van Giotto en zijn deels in tact. In de 9e kapel kunt u een altaarstuk bewonderen welke gemaakt is van klei en gedecoreerd glas door Giovanni della Robbia. In de laatste kapel kunt u de levendige fresco’s bekijken van Maso di Banco die de verhalen weergeven van San Silvestro.

Verder zijn er ook werken te zien van onder andere Lorenzo Ghiberti en Sangallo.

Naast de Santa Croce staat de Pazzi-kapel (1443) met werken van Brunelleschi.
Brunelleschi ontwierp de kloostergangen van de kapel de’ Pazzi kort voor zijn overlijden in 1446. Aan de zijde van de eerste kloostergang bevindt zich het museum dell’ Opera van Santa Croce met een kruisbeeld gemaakt door Cimabue. Het is helaas beschadigd tijdens de vloedgolf in 1966 en nu gerestaureerd. Het bronsgouden beeld van San Ludovico dì Tolosa, gemaakt door Donatello, was origineel geplaatst in een nis van de gevel van de Orsanmichele kerk. Hier kunt u (de licht aangetaste) fresco van het laatste avondmaal bekijken, geschilderd door Taddeo Gaddi. Boven deze fresco is een nog interessantere fresco met de kruisiging en de levensboom op de achtergrond.

Graftombe
De Florentijnen Niccolo Machiavelli, Lorenzo Ghiberti, Michelangelo Buonarotti, Galileo Galilei, Giorgio Vasari en Gioacchino Rossini zijn hier (her)begraven.
Michelangelo ligt begraven in een graftombe in een zijbeuk van de basiliek voorzien van een praalgraf ontworpen door Vasari. Tevens staat hier het beeld dat Antonio Canova in 1810 maakte ter herinnering aan Vittorio Alfieri. Verder is er de tombe van Machiavelli. Aan het einde van deze beuk ziet u nog de bijzonder mooie stenen sculptuur l'Annunciazione van Donatello.
Tegenover deze graftombe van Michelangelo is er een grafmonument van Galileo Galilei.
Voor Dante, een van de belangrijkste Florentijnen en grondlegger van de moderne Italiaanse taal, is een cenotaaf opgericht, met de gedachte dat zijn stoffelijk overschot nog terug zou kunnen keren naar zijn geboortestad. Hij is begraven te Ravenna.
De vloer van de kerk is bedekt met gedenkstenen van bekende Florentijnen uit de laatste 500 jaar en tegen de wanden staan de monumenten van beroemde personen zoals de componist Gioacchino Rossini, de dichter Ugo Foscolo en de architect Leon Battista Alberti.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 41.