kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02-06-2008 voor het laatst bewerkt.

Scandinavische architectuur

Een mystieke band met de natuur gekoppeld aan een no-nonsense benadering van het strenge klimaat en de bijzondere daglichtcondities in het hoge noorden. Het is de combinatie van een zakelijk functionalisme en een verwijzing naar de eeuwigheid die de Scandinavische architectuur een indruk van tijdloosheid geven.

De vanzelfsprekendheid waarmee classicisme, ‘vernacular’ en modernisme elkaar afwisselen in projecten uit het ‘ideologische tijdperk’ en zelfs in een project door elkaar gebruikt worden, was voor mij een openbaring. Het gemak ook waarmee zowel de regels van het classicisme als de orthodoxie van het internationale modernisme met voeten worden getreden, is zowel inspirerend als verwarrend. Toch is de algemene indruk er een van authenticiteit; van een architecturaal idioom dat zich onttrekt aan academische categorisering, en waaraan wellicht heel andere wortels ten grondslag liggen dan de woorden classicisme en modernisme suggereren.

Een algemene tendens in de Scandinavische architectuur lijkt te zijn: een onorthodoxe omgang met de begrippen classicisme en modernisme, waarachter een noordelijke architectuurtraditie schuil gaat die sterk gericht is op de natuur en het landschap en daarmee wellicht sterker verbonden is met een lokale ‘vernacular’-traditie, dan de duidelijk als import opgevatte ‘mainstream’ Europese architectuuropvattingen. Wat verder opvalt is dat het modernisme hier vooral een praktijk van het bouwen is en veel minder een ideologie zoals dat in de jaren dertig en vijftig in de rest van Europa wel het geval was.

Opvallend is dat met de detaillering van de huid vaak vrij letterlijk de natuur wordt geïmiteerd. Een van de meest algemeen toegepaste middelen is het traliewerk van grenen latten, waardoor het licht verstrooid en gefilterd, het geluid geabsorbeerd en de blik beheerst wordt. Ook in de meest recente voorbeelden van vooral Finse architectuur is dit filter een veelgebruikt middel om zowel concrete textuur aan gebouwen te geven alsook de verschijningsvorm te manipuleren. Daarnaast valt op dat het daglicht vaak opvallend asymmetrisch of eenzijdig wordt binnengehaald, waardoor de textuur van de toegepaste materialen benadrukt wordt, en, paradoxaal genoeg, het landschap onderdeel wordt van het interieur. Ik heb dan ook het gevoel dat de Scandinavische omgang met de textuur van de huid voor een belangrijk deel samenhangt met de bijzondere daglichtcondities die hier heersen. Blauw, het blauw van de lucht, speelt wellicht mede daarom zo’n belangrijke rol in de interieurs van openbare gebouwen. Daglicht is tegelijk schaars en overdadig aanwezig, maar de zon schijnt altijd min of meer horizontaal. Het is vooral dit bijzondere spel van het licht, dat de huid van de gebouwen betast en doet oplichten, en de bewuste manipulatie daarvan door de noordelijke architecten, Steven Holl en Rafael Moneo incluis. Meer dan elders is licht en donker, binnen en buiten, een thema in de architectuur.

- (Jan Frederik Groos, Vertoog en Textuur, De expressie van de huid bij vier architecten.
Zie voor het gehele artikel architectuur in Scandinavië van Ragnar Östberg (1866-1945) en Asplund gold voor enkele architecten van de Delftse School (Traditionalisme 1930-1955) als voorbeeld. Inspiratiebron was ondermeer het bakstenen stadhuis in Stockholm van de eerste architect met zijn kenmerkende toren (1911-1923).

Erik Blits, Kennen de Scandinaviërs hun eigen traditie? (architectuur in Scandinavië en Finland Monochrome gebouwen in het landschap (www.fondsbkvb.nl)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1261.