kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 25 10 2016 16:57 voor het laatst bewerkt.

structuralisme

Kan verwijzen naar:
. De stroming structuralisme in de architectuur (zie hieronder).
. Sociaal structuralisme (sociale wetenschap), een stroming in de sociale wetenschappen
. Filosofisch structuralisme (filosofie), De wereld is een zinvol geheel dankzij systemen of structuren waarin mensen zich moeten invoegen.
. Taalkundig Structuralisme (taalkunde), een stroming in de taalkunde

Structuralisme (architectuur, 1959-1990)

In de Nieuwe Zakelijkheid, destijds een invloedrijke stroming in architectuur en stedebouw stonden thema's als functiescheiding, helderheid, overzicht en een strakke ordening van gebouwen centraal. De architecten van het Structuralisme, een grotendeels tot Nederland beperkt gebleven architectuurstroming, ook wel de Forum groep genoemd naar het gelijknamige tijdschrift, zetten zich af tegen de principes van de Nieuwe Zakelijkheid ( het nieuwe bouwen ), die volgens hen resulteren in te eenvormige en te grootschalige gebouwen.

Met name Aldo van Eyck spuidde met anderen zijn aversie in het tijdschrift Forum. Het functionalisme had de creativiteit gedood en de mens vergeten. Uit de Afrikaanse stedenbouw haalde Van Eyck het idee dat de complexiteit van de samenleving en de menselijke emotionele en sociale behoeften in de bouw moest worden weerspiegeld. Grote complexen worden door hem opgebouwd uit kleine eenheden op een menselijke schaal. Ook Hertzberger ontwikkelt een gebouw vanuit een aaneenschakeling van zogenaamde basiseenheden (structuralisme). Het resultaat van deze aaneenschakeling van repeterende vormen geen afgerond gebouw is, maar een struktuur die in principe in alle richtingen is uit te breiden.

Een belangrijke doelstelling van het structuralisme was het 'ruimte geven' van sociale structuren. Een gebouw moet meer zijn dan een optelling van functies. In het structuralisme, dat een humanistische grondslag heeft, stond de mens centraal, en vooral zijn sociale contacten. Om die uit te lokken stonden deze architecten een multifunctioneel ruimtegebruik voor; dat zou veel verschillende mensen uitnodigen tot ontmoetingen. Rigide functiescheiding en overzicht, maakt plaats voor multi-functionaliteit en onoverzichtelijkheid. Deze aanpak resulteerde in complexe bouwsels van trappetjes, nisjes en steegjes waarin je ogenblikkelijk de weg kwijt raakt. Het onoverzichtelijke karakter brengt echter wel een zekere levendigheid en intimiteit, ja haast knusheid met zich mee. Het idee erachter is dat zij mensen zou kunnen uitnodigen tot een ontmoeting, waardoor het structuralisme ook wel eens ontmoetingsarchitectuur wordt genoemd. Het is ongetwijfeld met de beste bedoelingen ontworpen, maar menselijk gedrag vastleggen in steen en beton bleek in vele gevallen toch niet zo'n succes.

Structuralische gebouwen zijn opgebouwd uit meerdere meestal kubustische kleinere eenheden waarvan de kleinste eenheden zijn terug te voeren op de menselijke maat. De gebouwen die doen denken aan een soort dorp of kleine stad hebben meestal een decentrale opbouw met collectieve ruimtes en meerdere ingangen. Dankzij de structuur van eenheden zijn de gebouwen makkelijk uit te breiden door het aanbouwen van nieuwe elementen.

"Structuralisme gaat over het onderscheid tussen een kader of structuur met een lange levenscyclus en een invulling met een minder lange cyclus", Herman Hertzberger.

Piet Blom is ook een leerling van Van Eyck. Hij haalt zijn inspiratie ook uit (Noord)afrika. Hij plaatst woningen op een verhoging zodat daaronder ruimte ontstaat voor gemeenschappelijke voorzieningen, zoals winkels. In Helmond en Rotterdam werkt hij dit uit in paalwoningprojecten. Piet Blom bedacht de Kasbah-woningen, geïnspireerd op de Afrikaanse architectuur. De woningen zijn verhoogd gebouwd, waardoor op de begane grond gemeenschapsruimtes ontstaan. Ook zijn de woningen zeer dicht op elkaar gebouwd, dit alles om het sociale contact te bevorderen. De open gemeenschapsruimtes hebben echter zeer te lijden onder het Nederlandse klimaat. Piet Blom heeft ook de kubuswoningen gebouwd met dit uitgangspunt dat gebruikt en bedacht is bedacht door de architect Corbusier, namelijk dat er gebouwd wordt op “pilotis” (kolommen), zodat de ruimte waarop het gebouw staat, vrij is.

Door de steeds strengere isolatie-eisen in Nederland werd het steeds lastiger gebouwen volgens de principes van het structuralisme te realiseren.

Architecten: Piet Blom, Joop van Stigt, Herman Haan, Aldo van Eyck en Herman Hertzberger.

Belangrijke gebouwen:
. De Kasbah, Hengelo
. Kubuswoningen (Blaakoverbouwing)
. Burgerweeshuis, Amsterdam
. Ministerie van Buitenlandse Zaken, Den Haag
. Centraal Beheer, Apeldoorn
. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Den Haag

Denemarken
Het structuralisme werd in Denemarken vooral ontwikkeld in de vorm van interne straatsystemen, vaak volgens een dambordpatroon. Door het naar binnen brengen van straten en pleinen met bijhorende buitenmaterialen, planten en water, daklicht,… trachtte men de illusie te creëren van zich tussen de gebouwen te bevinden in plaats van er binnenin. Men hoopte zo het verdwijnen van de publieke buitenruimte door het toenemend autotransport te kunnen vervangen. Op gebied van de woningbouw resulteerde deze denkwijze in gesloten woningen als een wereld op zich, zonder enige band met hun omgeving. Het idee van flexibiliteit dat hier ontstond, zal in de jaren zeventig nog als een belangrijk thema naar voor komen.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 41.