kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-02-2011 voor het laatst bewerkt.

Willem Dudok

Nederlands architect en stedenbouwkundige, 6 juli 1884 Amsterdam – 6 april 1974 Hilversum.

Willem Marinus Dudok is onder meer bekend door zijn ontwerp van het raadhuis in Hilversum.

Biografie
Willem Dudok kwam uit een muzikale familie, maar genoot zijn opgeleiding bij de afdeling genie aan de Koninklijke Militaire Academie in Breda waarna hij zich als kapitein bij de Militaire Staf der Genie in Amsterdam bezig hield met fortenbouw.

In 1913 vestigde hij zich in leiden waar hij bij de gemeentewerken aan de slag ging als ingenieur, in 1915 als directeur bij Publieke Werken. Hij had daarnaast een eigen architectenbureau. In 1913 bouwde hij de plaatselijke HBS. in 1914-1915 gevolgd door woningbouw voor een arbeiderswijk in leiderdorp, die hij samen met de jonge J.J.P. Oud realiseerde.
Zijn belangrijkste ontwerp uit de leidse tijd is het expressionistische gebouw voor het leidsch Dagblad uit 1916-1917 met het luxueuze interieur met gebruik van marmer, accenten als smeedijzer en een sfeerbepalende toepassing van glas in lood.

In 1916 vertrok Dudok naar de gemeente Hilversum, waar hij de rest van zijn zeer productieve leven zou blijven.

Zijn eerste grote opdracht voor Hilversum was het eerste ontwerp voor het raadhuis uit 1916-1919. De reeks scholen die Dudok vanaf 1917 tot in de jaren dertig in Hilversum bouwde is hiervan een mooi voorbeeld.

Rond 1919 zou Dudok het ambachtelijke expressionisme achter zich laten en overgaan op een ontwerpmanier die veel meer geconcentreerd was op het gebruik van grote kubieke volumes die, soms gedeeltelijk in elkaar geschoven, een nieuwe en moderne architectuur opleverden.

Internationale hoogtepunten van Dudok zijn de ontwerpen voor het Nederlandse Studentenhuis Cité Universitaire te Parijs (1927-1939) en het warenhuis De Bijenkorf te Rotterdam (1929, niet bewaard gebleven).

Naast zijn ontwerpen middels zijn eigen succesvolle bureau voor derden ontwierp Dudok de meeste wijken, scholen en gemeentelijke gebouwen voor Hilversum en bepaalde daarmee het gezicht van deze stad. Om zijn aandacht hier volledig op te kunnen richten, werd hij in 1928 op eigen verzoek benoemd tot gemeentelijk architect.

1921, Dr. Bavinckschool, Hilversum
1921, Badhuis, Hilversum
1925, Minckelersschool, Hilversum
1926, Fabritiusschool, Hilversum
1928-1929, Vondelschool, Hilversum
1930, Valeriusschool, Hilversum

Een van Dudoks opvallendste werken is het Raadhuis in Hilversum, dat gebouwd werd van 1928-1931 en zijn hele oeuvre eigenlijk het beste karakteriseert. Dit gebouw is wereldberoemd geworden.
Dudok had meer dan veel andere architecten grote aandacht voor de interieurs en de inrichting van zijn gebouwen. Het interieur van het raadhuis is zorgvuldig afgestemd op de representatieve taken die een publiek gebouw in de jaren dertig had. Dudok koos voor een ingehouden modernisme, dat in luxueuze materialen als marmer en graniet in combinatie met verchroomde trapleuningen en meubilair voor de ontvangstruimten en gelakt meubilair en eenkleurige stoffering voor het raadsgedeelte, een Nederlandse variant van de internationale art deco genoemd kan worden.

Hij ontwierp verder talloze villa's en monumenten, bijvoorbeeld op de Afsluitdijk. In Hilversum ontwierp hij een groot deel van de stedebouwkundige structuur en de sociale woningbouw. In 2000 is in de wijk Liebergen onder de naam Dudok Revisited gestart met een jaren durende opknapbeurt. In dit spraakmakende project wordt niet alleen gerenoveerd maar worden door woningcorporatie Dudok Wonen ook enkele honderden (monumentale) woningen herbouwd.

Niet alleen in Hilversum maar in het gehele land was Dudok een veelgevraagd architect. Eén van de hoogtepunten in zijn werk was het gebouw van warenhuis De Bijenkorf in Rotterdam. Bij de opening in 1930 waren er 70.000 toeschouwers op de been. Dit gebouw werd tijdens het bombardement van 14 mei 1940 zwaar beschadigd. Het restant werd in 1960 afgebroken.
Dudoks ontwerp voor de Beurs werd nooit uitgevoerd.
Het deels verwoeste gebouw van de Hollandsche Bankunie aan de Coolsingel, naar een ontwerp uit 1938-1939, werd tussen 1953 en 1955 herbouwd. Het staat thans bekend als het Erasmusgebouw. Uit dezelfde periode dateert de Stadsschouwburg van Utrecht (1937, voltooid in het oorlogsjaar 1941).

In 1939 werd in Eindhoven voor personeel van Philips het Witte Dorp gebouwd, een dat geheel door Dudok ontworpen was. Vergelijkbare panden waren het jaar daarvoor gebouwd in Tilburg.

Na de oorlog had Dudok als stedenbouwkundige de leiding over de wederopbouw van Den Haag. De verwoeste wijken werden naar zijn plan herbouwd en daarnaast maakte hij het structuurplan voor de uitbreidingswijken. Enkele andere grote opdrachten die in de naoorlogse jaren werden uitgevoerd waren de gebouwen van de Hoogovens (1947-1951), het raadhuis te Velsen (1949-1965) en het Havengebouw in Amsterdam (1957-1965).

Na de oorlog was Dudoks productie minder en het belang van zijn werk overschaduwd door zijn grote projecten uit het interbellum. Een uitzondering daarop zijn Dudoks pompstations voor Esso uit de jaren vijftig, die een bijna Amerikaanse allure hebben. Er werden er vanaf 1953 112 neergezet in het hele land, maar slechts drie gebouwtjes overleefden de tand des tijds: één staat in Groningen aan de Turfsingel (dit pompstation is in 2007 uitgeroepen tot rijksmonument), een ander is vanaf de rijksweg A2 bij Vinkeveen overgebracht naar het museum Autotron te Rosmalen en het laatste staat in Raamdonksveer op het terrein van Toyotadealer Louwman & Parqui.

Tijdens een rondreis door de Verenigde Staten in de jaren vijftig werd Dudok geëerd als een van Europa's grootste architecten. Het American Institute of Architects onderscheidde hem in 1955 met zijn gouden medaille. In het buitenland ontwierp Dudok onder meer een studentenhuis in de Cité Universitaire te Parijs (1927-1939), een cultureel centrum in Bagdad en een bioscoopcomplex in Calcutta (1935-1936).

Dudok heeft zich altijd met hart en ziel op zijn werk als architect gestort. Hij was er dag en nacht mee bezig. Hij had eigenlijk geen hobby's en ging niet op vakantie, zijn werk was alles voor hem. Dudok zei zelf altijd: "Kijk maar naar mijn werk, dan weet je wie ik ben!"

Dudok behoorde niet tot een bepaalde stroming maar stond open voor het beste wat de verschillende stromingen hem boden. Aanvankelijk volgde Dudok de rationalistische stijl van Berlage, maar allengs voelde hij zich hierdoor teveel beperkt en ging experimenteren met o.a. het expressionisme. In het Hilversumse raadhuis is onmiskenbaar de invloed van Frank Lloyd Wright zichtbaar. In eigen land werd dit door de critici niet altijd gewaardeerd, maar in het buitenland wordt Dudok nog steeds gezien als de ideale samenvoeging van de Nederlandse architectuurstromingen uit het begin van de twintigste eeuw.

Dudok ging in 1954 met pensioen, maar bleef betrokken bij de Hilversumse bouwwereld. Hij overleed op 6 april 1974 en werd begraven op de door hemzelf ontworpen Noorderbegraafplaats te Hilversum.

In Hilversum wordt Dudok in ere gehouden door onder meer een Dudokstichting en een permanente Dudoktentoonsteling in het raadhuis. Café Brasserie Dudok in Rotterdam is werkelijk gevestigd in een door Dudok ontworpen pand.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_Marinus_Dudok
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 630.