kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 30-12-2015 voor het laatst bewerkt.

ADO speelgoed

ADO

"ADO-speelgoed: je blijft ermee spelen".

De naam ado stond oorspronkelijk voor 'Arbeid Door Onvolwaardigen'. Met 'onvolwaardigen' doelde men op de tuberculosepatiënten die verbleven op het Apeldoornse sanatorium Berg en Bosch. Van 1925 tot 1933 werd hier als onderdeel van de therapie houten speelgoed, auto’s, kindermeubeltjes, blokkendozen, treinen, poppenbedjes etc. gemaakt door de patiënten om hen daarmee een terugkeer in de maatschappij voor te bereiden. In 1962 nam de sociale werkplaats in Zeist de ADO productie over en sindsdien staat ADO voor 'Apart Doelmatig en Onverwoestbaar'. De merknaam werd gewoonlijk met kleine letters geschreven.

Geneesheer-directeur Willem Bronkhorst maakte met zijn behandelwijze en de verpleging van de TBC-patiënten internationaal naam. Regelmaat, reinheid en rust waren daarvan de kernwoorden. Frisse lucht in een bosrijke omgeving was de ideale plaats voor het sanatorium en de barakken waarin de patiënten verpleegd werden. Bronkhorst vond dat tijdens het genezingsproces de mens via arbeid een vak leren en uitoefenen - gereïntegreerd kon worden in de maatschappij als men geheel genezen was.

De geestelijk vader en ontwerper van het zo felbegeerde vroege Ado speelgoed was Ko Verzuu (1901-1971). Hij had de MTS voor weg- en waterbouw gevolgd en bij de gemeente Utrecht gewerkt als opzichter. Verzuu had geen artistieke opleiding gehad maar wist als autodidact veel van architectuur en beeldende kunst. Zijn voorkeur voor het abstracte lijnenspel en felle kleuren gaven het speelgoed de kenmerkende eenvoud, het typische Ado karakter. In de ADO-catalogus uit 1934-35 verwoord hij het als volgt: 'De vorm mag geen miniatuurwerkelijkheid zijn, waarvan het kleine verstand de vele details niet begrijpt en waarop de fantasie doodloopt. Integendeel, de vorm moet door beperkte eenvoud en goed gekozen verhoudingen slechts het wezen van een ding laten zien.'
Het houten speelgoed, dat ook gemakkelijk te maken was, kenmerkt zich dan ook door eenvoudige geometrische vormen. Het vertoont een duidelijke stilistische overeenkomst met “De Stijl”, Gerrit Rietveld en Hendrik Wouda. De poppenmeubeltjes bijvoorbeeld zijn geïnspireerd door de strakke belijning en kleuren van architect Gerrit Rietveld. Soms zijn de meubeltjes letterlijk miniatuuruitvoeringen van het grote voorbeeld van deze bekende kunstenaar.

De faam van Ado speelgoed nam onder leiding van Verzuu een grote vlucht, het degelijke, didactisch verantwoorde en daarbovenop 'kunstzinnige', maar ook dure speelgoed werd verkocht in grote winkelketens als Metz & Co en de Bijenkorf.

Vanaf 1934 verhuisde het sanatorium en daarmee de productie van het speelgoed naar Bilthoven.

In 1962 was de TBC geheel bedwongen en werd het sanatorium gesloten. De Sociale Werkvoorziening Zeist nam vanaf die periode de ADO-productie over en sindsdien staat ADO voor Apart Doelmatig en Onverwoestbaar. In Zeist werkten destijds maar liefst 550 mensen met een lichamelijke of geestelijke beperking aan het speelgoed dat inmiddels grote bekendheid genoot. De auto’s en trucks maakten plaats voor het loopfietsje de baby-duwwagen en de peuterpoppenwagen en de productie duurt voort.

Modern Ado speelgoed wordt nog steeds verkocht in de betere speelgoedwinkels. Het oudere speelgoed is onder andere te zien in het museum Toy Gallery in Brummen. Dit museum is gespecialiseerd in speelgoed uit vervlogen tijden. Hier kan men zich op het Charles Dickensplein in vorige eeuwen wanen temidden van de vele speelgoedwinkels gevuld met alle denkbare speelgoed.
Ook treinliefhebbers kunnen het hart ophalen met een trein die men zelf door het landschap kan laten rijden. Verder zijn er ook te zien: honderden Dinky-toys, vakkundig vervaardigde Meccano machines en bouwwerken, poppenwagens en meer. Met grote regelmaat worden er in het Museum Toy Gallery wisselende tentoonstellingen georganiseerd.

ADO speelgoed is nog steeds een oerdegelijke kwaliteitsproduct. Door de grote internationale concurrentie werd het bedrijf echter eind 2005 gedwongen om een inhaalslag te maken en werd een vernieuwingsplan gemaakt. Dat leverde echter niet het gewenste resultaat op, waarna in 2006 de Sociale Werkvoorziening Zeist moest besluiten om de productie en verkoop van ADO-producten te stoppen.

Websites: hbo-kennisbank.uvt.nl, www.wijkverenigingbergenbos.nl www.mijngelderland.nl www.adospeelgoed.eu www.toygallery.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1763.