kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 30-12-2015 voor het laatst bewerkt.

angst

De angst (m.), ~en

Gevoel dat er onheil of gevaar dreigt => bangheid, huiver, vrees

Angstig (bn.)
1 bang, angst voelend of daarvan getuigend
2 angstaanjagend (bn.) = angst veroorzakend => afschrikwekkend, angstig, angstwekkend, bang, beangstigend, schrikaanjagend, schrikwekkend, vervaarlijk, vreesaanjagend, vreeswekkend, vreselijk, wurgend

De angstpsychose (v.)
1 psychose met angst als belangrijkste symptoom

De angstgegner (m.), ~s
1 [sport] tegenstander voor wie men een angstcomplex heeft omdat men er vaak van verliest

Angstvallig (bn.)
1 schrikachtig, bangelijk
2 zorgvuldig tot in kleinigheden

Angst is een fysiologische toestand die gekenmerkt is door lichamelijke, cognitieve, emotionele en gedragscomponenten (Seligman, Walker & Rosenhan, 2001). Angst kent verschillende gradaties. Voorbeelden van mildere vormen zijn: ‘je niet op je gemak voelen’, onrust en bezorgdheid. Een voorbeeld van een meer extreme vorm is paniek (Rosen & Schulkin, 1998).

Symptomen
Hevige angst gaat vaak gepaard met lichamelijke verschijnselen als een verhoogde hartslag en bloeddruk, hartkloppingen, duizeligheid, droge mond, pijn in de borst, misselijkheid, kortademigheid en hoofdpijn. Ook kan er sprake zijn van een bleke gelaatskleur, zweten, een verhoogde productie van adrenaline in het bloed, en stoornissen in de spijsvertering. Psychologisch gezien gaat angst gepaard met een vaag gevoel van dreiging of gevaar. Soms kan angst een symptoom zijn van stress. De lichamelijke symptomen van angst worden wel gezien als een manier waarop het lichaam zich voorbereidt op bedreiging van buitenaf. Angst kan ook gepaard gaan met depressiviteit.

Anxiolytica
Anxiolytica zijn psychofarmaca die angst tegengaan. Met name benzodiazepinen worden vaak gebruikt om symptomen van angst te bestrijden. Deze stoffen binden zich met de GABAA-receptoren van de inhiberende neurotransmitter GABA. Ook alcohol blijkt in lage doseringen via hetzelfde type receptoren een anxiolytische werking te hebben.

Angst en hersenen
Op niveau van de hersenen blijkt angst gepaard te gaan met een verhoogde activiteit van gebieden in het limbisch systeem, zoals hippocampus en amygdala, maar ook de mediale prefrontale cortex (zie Reiman et al.2000, en Dolan & Morris, 2000). De centrale kern van de amygdala is betrokken bij het tot stand komen van geconditioneerde vreesreacties. Anxiolytica blijken vaak op de amygdala in te grijpen: zo bevinden zich veel benzodiazepine receptoren in de basolaterale kern van de amygdala. Ook zijn er verschillen gevonden tussen de beide hersenhelften. Zo blijkt bij paniek, waarneming van bedreigende prikkels, of angstige opwinding vaak de rechter hersenhelft sterker geactiveerd te zijn dan de linker hersenhelft.

Vormen van angst
Er bestaan diverse vormen van angst, waarbij sommige vormen aan elkaar zijn gerelateerd of in combinatie voorkomen. Andere vormen, zoals fobie en paniekstoornissen, lijken min of meer op zichzelf te staan. Hier volgt een korte opsomming.

Gericht of niet gericht
Als angst voor korte tijd gericht is op een bepaald object of situatie, spreekt men van vrees. Als de oorzaak, bijvoorbeeld een onweersbui voorbij is, is de vrees ook verdwenen. Angst kan ook ongericht zijn. De Engelse aanduiding hiervan is free-floating (vrij flotterend).

Paniek is een hevige aanval van angst, die gepaard gaat met zweten, het stokken van de ademhaling, een onregelmatige hartslag, duizeligheid en gevoel van onwerkelijkheid. Als paniekaanvallen regelmatig terugkeren, spreekt men van een paniekstoornis.

Bij een obsessief-compulsieve stoornis staan obessies (gedachten die ons niet willen verlaten) en dwanggedrag (het gevoel bepaalde handelingen steeds te moeten herhalen) centraal.

Een specifieke en vaak hevige vorm van vrees is fobie (Grieks voor: vrees). Hierbij is vrees gericht op specifieke objecten zoals bepaalde dieren (bijvoorbeeld spinnen) of situaties, zoals kleine ruimtes, grote hoogtes of ruimtes, optreden in het openbaar, sociale contacten, etc.

Als angst betrekking heeft op sociale contacten spreekt men wel van sociale angst. Ook faalangst, de angst om in ogen van anderen te kort te schieten, kan men zien als een vorm van sociale angst.

Schrikken is een reflexmatige lichamelijke reactie op onverwachte en intense prikkels, zoals een hard geluid. Een toestand van angstigheid kan de schrikreactie verhevigen (zie versterkte schrikreactie).

Chronische (hevige) angst kan leiden tot een ernstige verstoring van het normale gedrag. Men spreekt dan van een angststoornis.

Paniek en angst komen niet alleen bij individuen voor, maar treden soms ook op als angst in groepen. Denk aan situaties als: brand in een bioscoop of een motorstoring in een passagiersvliegtuig.

Toestand of karaktertrek
In de meeste vormen zoals hierboven omschreven kan angst worden opgevat als een toestand (Engels State Anxiety), of als een karaktertrek (Engels: Trait Anxiety). Angst als karaktertrek duidt op stabiele verschillen tussen individuen in hun reactie op of anticipatie van bedreigende situaties of prikkels. De persoonlijkheidstrek neuroticisme predisponeert tot ontwikkeling van angtstoornissen.

Oorzaken van angst
Angst kan allerlei oorzaken hebben. Angst als karaktertrek is voor een deel aangeboren: sommige mensen zijn van nature angstiger dan andere mensen. Ook zijn er aanwijzingen dat bij obsessieve-compulsieve stoornissen of paniekstoornisen genetisiche componenten een rol spelen. Angst kan echter ook zijn aangeleerd. Dierproeven hebben aangetoond dat een neutrale prikkel door associatie met een schadelijke prikkel op den duur ook angst kan opwekken. Hetzelfde principe blijkt ook voor mensen op te gaan. Aangeleerde angstreacties kunnen in sommige gevallen ook weer worden afgeleerd. Een veel gebruikte therapeutische techniek om angst en fobieën te verminderen is systematische desensitisatie.

Normale angst
Een gevoel van angst hoeft niet altijd pathologisch te zijn: net als gevoelens als boosheid, en neerslachtigheid kan het een teken zijn van een normale aanpassing van het organisme aan gevaarlijke, moeilijke of extreme omgevingscondities. Denk aan situaties als: soldaten aan het front, luchtaanvallen, calamiteiten, e.d. Angst prepareert daarbij het organisme op mogelijk gevaar en/of het ondernemen van bepaalde acties, zoals vluchten voor gevaar. Hevige angst kan in combinatie met de daarbij optredende verhoogde fysiologische arousal gepaard gaan met een 'blikvernauwing', waarbij alleen de saillante prikkels uit de omgeving worden verwerkt, en détails niet meer worden waargenomen. Angst treedt ook vaak op in minder extreme omstandigheden zoals spreken in het openbaar, het doen van een examen (examenvrees) en het leveren van een sportprestatie. Deze vormen van angst hebben vaak een anticiperend karakter. Beweerd wordt dat een milde vorm van angst zelfs de prestatie kan verbeteren.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Angst.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 741.