kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 30-12-2015 voor het laatst bewerkt.

annunciatie

The Annunciation, painted by Leonardo da Vinci

Annunciatie, Verkondiging, Maria-Boodschap of Aankondiging van de Heer (Annuntiationis Domini in het Latijn) is het hoogfeest ter gedachtenis van de aankondiging (annunciatie) van de geboorte van Jezus aan Maria. In de Orthodoxe en Katholieke Kerk valt deze feestdag op 25 maart, dus negen maanden voor Kerstmis.

In de christelijke iconografie verwijst het woord naar de voorstelling van de aartsengel Gabriël die volgens Luc. 1:26-35 Maria in haar huis te Nazareth een bezoek brengt en haar meldt dat God haar uitverkoren heeft om de moeder van zijn Zoon te worden.

Annunciatie (Onze Lieve Vrouw Boodschap), 1450-54, 230x323, Firenze, San Marco klooster, Dormitorium
Er bestaan talloze schilderijen van dit tafereel. Het fresco van Fra Angelico, geschilderd in de gang van het klooster van San Marco aan de ingang van de slaapzaal, is wellicht één van de meest bekende versies. Fra Angelico schijnt zich toch af te wenden van de grote ontdekkingen van Masaccio voor een eerder teder lyrisme, waar de figuren ontdaan zijn van hun menselijke zinnelijkheid in een ascetische ingekeerdheid. (Sneldia)

Onder de loggia met Corinthische zuilen zitten de tengere figuren van Maria en de engel in een devote conversatie met op de achtergrond een zacht ritme van bogen. Links zien we de hemelse velden met Toscaanse cypressen. Gabriëls vleugels strekken zich open als een regenboog. Onderaan een tekst: Salve, Mater pietatis / et totius Trinitatis / nobile triclinium / Maria. De belichting van de scène is echter merkwaardig onlogisch.

De legende vertelt dat de Heilige Dominicus de pij van zijn orde uit de handen van Maria zelf heeft ontvangen. Van de speciale verering die Maria traditioneel bij de Domincanen kreeg, getuigt dit fresco. Bij alle dromerige, hoge sferen verwijst de open loggia, waaronder Maria de boodschap van de engel krijgt, rechtstreeks naar de werkelijke architectuur van de kruisgang van het klooster, zoals hij door Michelozzo was ontworpen. (Florence 324; wga) De bijzondere Ionische kapitelen op de zuilen zijn ook in de bibliotheek te zien. Ook de metalen trekstangen tussen de bogen blijken 15e eeuws en zijn door Fra Angelico zorgvuldig overgenomen. De voor de kloosterlingen zo belangrijke gebeurtenis vindt natuurlijk niet voor niets plaats in een voor hen bekende omgeving. Het verhoogt de spirituele kracht van de scène.

De engel ging haar huis binnen en zei tegen haar: ‘Ik groet u, u die de gunst van de Heer geniet, de Heer is met u.’ Bij deze woorden raakte Maria in verwarring en zij vroeg zich af wat die woorden mochten betekenen. ‘Wees niet bang Maria,’ vervolgde de engel, ‘God schenkt u zijn gunst. Luister: u zult zwanger worden en een zoon ter wereld brengen, en u moet hem Jezus noemen. Hij zal een groot man worden en hij zal Zoon van de Allerhoogste worden genoemd’. - (Lucas 1:26-38)

Fra Angelico heeft deze passage treffend en met veel gevoel in beeld gebracht. De verwarring en de angst voor wat haar te gebeuren staat zijn van het gezicht van Maria af te lezen. De ruimteweergave in het fresco is fraai. De schilder heeft de ruimte in een voorgrond, middenplan en achtergrond ingedeeld en hij heeft lijnperspectief toegepast, waardoor de bogen verkort worden weergegeven. De strakke architectuur van de loggia versterken het menselijke van de figuren én het organische van de tuin links in het tafereel. Opmerkelijk zijn de frisse kleuren, zoals in de vleugels van de engel te zien zijn, en het kostbare azuriet in de mantel van Maria.
De datering is onzeker. Men vermoedt dat de Annunciatie tussen 1450 en 1454 is gemaakt, de periode waarin Fra Angelico prior was in Fiesole tot hij naar Rome vertrok, waar hij overleed.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1961.