kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 30-03-2008 voor het laatst bewerkt.

Beieren



De Vrijstaat Beieren (Duits: Freistaat Bayern, Beiers: Baian, Latijn: Bavaria) is een deelstaat (Bundesland) in het zuiden van Duitsland, met als hoofdstad München.

Geschiedenis

Hertogdom Beieren
Beieren ontstond toen een Germaanse stam, de Bajuwaren of Bavarii, in de 6e eeuw n.C. het gebied aan de bovenloop van de Donau binnenviel en er een hertogdom stichtte onder de Agilolfingen. Het gebied omvatte het grootste deel van het huidige Beieren, Tirol in Oostenrijk en Zuid-Tirol in Noord-Italië.

In 788 veroverde Karel de Grote het gebied, en na de opdeling van zijn rijk (zie: Verdrag van Verdun) kwam het onder Lodewijk de Duitser in het Duitse Rijk (Heilige Roomse Rijk). De Duitse koningen namen het hertogdom over en stichtten mettertijd nieuwe hertogdommen in het gebied, het hertogdom Karinthië, Oostenrijk, en een beperkter hertogdom Beieren. Regensburg was zowel de hoofdstad van de Bajuwaren, als van het hertogdom Beieren, als van het Oost-Frankische (Duitse) Rijk.

Binnen het Duitse koninkrijk waren de Beierse hertogen vaak de spil van de aantasting van de macht van de koning-keizer, wat er voor zorgde dat keizer Otto II een heel stuk van hun grondgebied afnam. Toen Hendrik de Fiere Saksen verkreeg in 1137, werd hij door de keizer afgezet, en werd Beieren aan de Oostenrijkse heersers gegeven (dat toen deel uitmaakte van het Duitse Rijk). Deze periode duurde tot 1156, toen de traditionele Welfen-dynastie terug de controle kreeg over Beieren. Deze dynastie werd verbroken toen in 1214 de Wittelsbachers aan de macht kwamen, die zo goed als ononderbroken tot 1918 zouden regeren.

In tegenstelling tot andere stamhertogdommen die verbrokkelden en verdwenen, zoals Franken of Zwaben, bleef het hertogdom Beieren zich ontwikkelen tot een belangrijke staat binnen het Heilige Roomse Rijk. Het werd in 1648 het achtste keurvorstendom van het Rijk. Onder Franse bevoogding, later in de Duitse Bond en nog later in het Duitse Keizerrijk, werd het het koninkrijk Beieren (van 1806 tot 1918). Tegenwoordig noemt Beieren zich een Vrijstaat binnen de Bondsrepubliek.

Tussen 1802 en 1815 verandert het keurvorstendom in een aantal stappen in een veel groter koninkrijk.

De eerste uitbreiding vindt wederrechtelijk plaats in 1802, maar wordt gelegaliseerd in de Reichsdeputationshauptschluss van 25 februari 1803. In artikel 2 worden de ingelijfde gebieden opgesomd. Onder andere de rijkssteden en rijksdorpen: Rothenburg, Weißenburg, Windsheim, Schweinfurt, Gochsheim, Sennfeld, Kempten, Kaufbeuren, Memmingen, Dinkelsbühl, Nördlingen, Ulm, Bopfingen, Buchhorn, Wangen, Leutkirch en Ravensburg met inbegrip van de vrije lieden op de Leutkircher Heide.

Een grensverdrag, gesloten op 30 juni 1803 te Ansbach tussen het koninkrijk Pruisen en het keurvorstendom Beieren normaliseert de grenzen met de Pruisische vorstendommen Ansbach en Bayreuth. De voormalige rijkssteden Weißenburg, Dinkelsbühl en Windsheim worden daarbij aan Pruisen afgestaan.

Koninkrijk Beieren
De vrede van Pressburg, gesloten op 15 december 1805 levert volgens artikel 7 de koningstitel op en volgens artikel 15 doet de keizer afstand van de soevereiniteit over Beieren. Het Koninkrijk Beieren ontstond toen keurvorst Maximiliaan IV Jozef op 1 januari 1806 als Maximiliaan I tot koning werd verheven.

De Rijnbondsacte van 12 juli 1806 is het definitieve einde van het Heilige Roomse Rijk. Het koninkrijk wordt fors uitgebreid door de mediatisering van een aantal rijksvorsten en rijksgraven. De Rijnbond vormt een confederatie van Duitse staten, onder sterke invloed van Napoleon.

In 1810 wordt er onder druk van Frankrijk een aantal grensverdragen gesloten. In het verdrag van 18 mei 1810 te Parijs met het koninkrijk Württemberg worden onder andere de voormalige rijkssteden Ulm, Bopfingen, Buchhorn, Wangen, Leutkirch en Ravensburg en de Leutkircher Heide aan Württemberg afgestaan. In het verdrag van 26 mei 1810 met het groothertogdom Würzburg worden onder andere de voormalige rijksstad Schweinfurt en de voormalige rijksdorpen Gochsheim en Sennfeld aan Würzburg afgestaan.

Het Congres van Wenen leverde de laatste grote veranderingen.

Beieren ging in 1815 deel uitmaken van de Duitse Bond.

Maximiliaan I werd in 1825 opgevolgd door zijn zoon Lodewijk I, die aanvankelijk op vooruitstrevende wijze regeerde, maar onder invloed van de Julirevolutie zijn koers in reactionaire zin wijzigde. Hij zag zich in 1848 genoodzaakt af te treden ten gunste van zijn zoon Maximiliaan II. Deze voerde enkele liberale hervormingen door en werd in 1864 opgevolgd door zijn excentrieke zoon Lodewijk II, verreweg de bekendste van de Beierse koningen.

In 1871 werd na de oorlog tussen Pruisen en Oostenrijk in 1866 het federale Duitse Keizerrijk gesticht waartoe Beieren ging behoren. Het bleef echter in grote mate autonoom. De Beierse koningen uit het huis Wittelsbach behielden hun eigen leger. Daarnaast behield het koninkrijk Beieren haar eigen posterijen en diplomatieke vertegenwoordigers.

Lodewijk II werd in 1886 krankzinnig verklaard, waarop zijn oom Luitpold als prins-regent de regering overnam namens de eveneens geesteszieke nieuwe koning Otto I. Luitpolds zoon, sinds 1912 prins-regent en sinds 1913 als Lodewijk III koning van Beieren, werd in de Novemberrevolutie van 1918 afgezet.

In november 1918 werd de tot dan toe populaire koning Lodewijk III door een volksopstand, de Beierse Revolutie onder leiding van de onafhankelijke socialist Kurt Eisner, afgezet en verjaagd. Eisner riep daarop de Freistaat Bayern uit en werd minister-president. Op 21 februari 1919 werd Kurt Eisner door de jonge graaf von Arco auf Valley doodgeschoten. Als wraak riepen de onafhankelijke socialisten de radenrepubliek Beieren uit (zie ook: Beierse Revolutie-Gustav Landauer-Erich Mühsam-Oskar Maria Graf). Later werden de onafhankelijke socialisten door communisten afgezet, die de tweede radenrepubliek uitriepen. Op 1 mei 1919 werd de radenrepubliek ten val gebracht door de diverse vrijkorpsen.

Na het rode experiment werd Beieren het bolwerk van extreem-rechtse nationalisten en reactionairen die tegen de republiek gekant waren. In het begin van de jaren '20 werd Gustav Ritter von Kahr (* 29. November 1862 in Weißenburg Beieren † 30. Juni 1934 in Dachau, vermoord) [1] rijkscommissaris van Beieren en trachtte haar af te scheiden van de rest van Duitsland. In 1923 poogde Adolf Hitler, gesteund door zijn nazi's en generaal Erich Ludendorff, via een staatsgreep (putsch) Von Kahr af te zetten en van Beieren een nazi-staat te maken. Deze staatsgreep werd in de kiem gesmoord.

Nadien was het er vrij rustig, en Von Kahr moest na verloop van tijd plaatsmaken voor meer constitutioneel gezinde lieden. Desondanks bleef Beieren de bakermat van de nazi's en ook de belangrijkste hoofdkwartieren van de nationaal-socialisten waren er gevestigd.

Na de nationaalsocialistische machtsovername (1933) werden in Neurenberg de antisemitische Neurenberger wetten afgekondigd (1935). In 1945 werd Beieren door de Amerikanen bevrijd/bezet, en zij installeerden er een interimbestuur, later na democratische verkiezingen vervangen door een Beierse regering. Sindsdien groeide Beieren uit tot de rijkste deelstaat van Duitsland. Het wordt tegenwoordig vrijwel ononderbroken geregeerd door de Christelijk-Sociale Unie (CSU), de Beierse zusterpartij van de Christen-Democratische Unie (CDU).


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Beieren.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 157.

Tweets by kunstbus