kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 07-01-2016 voor het laatst bewerkt.

chimaera

1 plant met genetische eigenschappen van twee verschillende rassen of soorten, door enting.
1 een mengvorm van twee biologische soorten
2 vuurspuwend fabeldier, een monster met leeuwenkop, geitenlijf en slangenstaart.
2 een figuur uit de Griekse mythologie
3 Chimaera (Turkije), een voormalige stad in Lycië

Chimaera (mythologie)
De Chimaera (uit het Latijn, van het Griekse Chimaira) is een figuur uit de Griekse mythologie. Het is een monsterlijk wezen, samengesteld uit delen van meerdere beesten, afkomstig uit de streek Lycië in Anatolië.
De Chimaera was een nakomeling van Typhon en Echidna, en daarmee een zus van andere monsters zoals Cerberus en de Hydra. De Chimaera werd meestal afgebeeld met het hoofd van een leeuw, het lichaam van een geit en de staart van een slang, maar men heeft een schitterende Etruskische bronzen voorstelling gevonden van de Chimaera met het lichaam van een leeuw, waar aan de rug een geitenkop zit en de staart eindigt in de kop van een slang. Ook zou de Chimaera vuur kunnen spuwen.

Het waarnemen van de Chimaera was een voorteken van onweer, schipbreuken en natuurrampen (in het bijzonder vulkaanuitbarstingen). In middeleeuwse christelijke kunst verschijnt de Chimaera als symbool van satanische krachten.
Volgens de Griekse mythologie bracht de Chimaera onheil over de streek Lycië. De held Bellerophon, paardrijdend op Pegasus' rug, maakte een einde aan haar wandaden. Er zijn verschillende beschrijvingen van haar dood. Sommigen zeggen dat Bellerophon enkel zijn speer gebruikte; anderen dat hij zijn speerpunt met lood bekleedde dat, blootgesteld aan de vurige adem van de Chimaera, smolt en haar doodde. Een ander verhaal is dat Bellerophon de drie hoofden eraf hakte en zij dood op de grond viel.

De mythen over de Chimaera zijn te vinden in de Ilias (boek 6) van Homerus, in de Theogonia van Hesiodus, in de Aeneis (boek 6) van Vergilius, in de Metamorphosen (boek VI 339 en IX 648) van Ovidius, en in de Bibliotheca (boek 1) van Pseudo-Apollodorus.

De Chimaera van Arezzo (Italiaans la Chimera di Arezzo) is een Etruskische bronzen ex voto uit de 4e eeuw v.C. Het is een van de bekendste Etruskische kunstvoorwerpen ter wereld.
Het beeld werd in 1553 bij toeval gevonden nabij de stad Arezzo (Toscane), en werd vrijwel direct na de ontdekking opgeëist door de groothertog van Toscance Cosimo I de' Medici, die het in het Palazzo Vecchio te Florence plaatste. Het heeft sindsdien de stad niet meer verlaten. Momenteel bevindt het beeld zich in het Museo archeologico nazionale di Firenze.
De Chimaera is van brons, en ca. 75 cm hoog. Het werd waarschijnlijk tussen 380 en 360 v.C. gemaakt (Klassieke periode). De oogkassen zijn waarschijnlijk ingelegd geweest met ivoor. De rechtervoorpoot bevat een inscriptie in het Etruskisch: TINSCVIL. De linker voor- en achterpoot, waarvan aanvankelijk een stuk miste, zijn door niemand minder dan Benvenuto Cellini gerestaureerd.
Het beeld stelt een gewonde, dreigend grommende Chimaera voor (welbekend van de mythe van Bellerophon): een mythisch wezen met het lichaam van een leeuw (met een slang als staart), uit wiens rug een geitenkop ontspringt. Vermoedelijk behoorde het tot een groep waar ook een bronzen Bellerophon en misschien een bronzen Pegasos deel van uit maakten.
Zoals zoveel Etruskische bronzen is dit beeld een ex voto (wijgeschenk). Uit de inscriptie kunnen we opmaken dat het beeld aan Tin(ia) (de oppergod in de Etruskische mythologie, equivalent aan de Griekse Zeus en de Romeinse Jupiter) is gewijd.

Chimaera (biologie)
Een chimaera is in de biologie een mengsel van twee soorten — hetzij als levend wezen ontstaan uit celmenging, hetzij als artefact wanneer paleontologen abusievelijk de resten van verschillende soorten combineren.
Als cellen met verschillende genetische achtergronden voorkomen in één enkel individu, wordt er gesproken van chimerisme. Deze term is afgeleid van het Griekse chimaira, wat verwijst naar het mythologische schepsel, de Chimaera. Voor het ontstaan van chimaera's binnen eenzelfde soort is geen duidelijke oorzaak aan te wijzen; mogelijk vindt er een toevallige versmelting tussen twee embryo's plaats. Bij een chimaera kan bijvoorbeeld de lever gevormd worden door cellen van het ene embryo, terwijl cellen van het andere embryo zorgen voor de vorming van de nieren. Waar de cellen van de oorspronkelijke embryo's terechtkomen, is niet duidelijk.
Chimaera's tussen verschillende diersoorten kunnen kunstmatig gemaakt worden door bijvoorbeeld een embryo van een schaap en een embryo van een geit in het laboratorium met elkaar te laten versmelten. De afzonderlijke cellen van zo'n chimaera bevatten alleen geiten-DNA of alleen schapen-DNA. Bij een kruising tussen een geit en een ram (mannetjesschaap) of tussen een bok (mannetjesgeit) en een schaap zou het DNA van beide diersoorten in elke cel teruggevonden kunnen worden.

Planten
Ook bij planten komen chimeren voor. Als bijvoorbeeld bij mutanten niet alle cellen van het organisme de mutatie waar het over gaat bezitten. Bij vegetatieve vermeerdering van chimere planten kan dan een uitsplitsing optreden naar bomen met volledig gemuteerde vruchten, bomen met gestreepte vruchten en bomen met vruchten van het moederras.
Bij sommige sierbomen en -struiken met bont blad kunnen door de chimaerenstructuur scheuten met groen blad gevormd worden. Deze groeien harder, omdat ze meer bladgroenkorrels hebben en kunnen geheel gaan overheersen. Daarom moeten deze scheuten zo snel mogelijk weggesnoeid worden. Bijvoorbeeld bij de esdoorn Acer negundo 'Variegatum'.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 32.