kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 07-01-2016 voor het laatst bewerkt.

cijfer

Een cijfer is een enkelvoudig symbool waarmee een telbaar aantal wordt aangeduid. De westerse cijfers van het tientallig stelsel zijn:

1 2 3 4 5 6 7 8 9. Ze worden Arabische cijfers genoemd, omdat ze afkomstig zijn uit het Arabisch. De Arabieren zelf hebben ze echter weer uit India overgenomen. Het woord "cijfer" komt van het Arabische sifr, dat "nul" betekent en op zijn beurt uit het Sanskriet ontleed werd: sunya-s "ledig"

Cijfers zijn oorspronkelijk bedoeld om getallen weer te geven. Maar cijfers worden ook gebruikt in coderingen die niet de betekenis van getal hebben, zoals de cijfers op school, en telefoonnummers.

Een getal kan worden weergegeven met een of meer cijfers. Het getal 21 bijvoorbeeld wordt weergegeven met de cijfers 2 en 1. In de westerse systematiek van het tientallig (beter zou zijn: tiencijferig) stelsel bepaalt de positie van een cijfer in het getal de waarde. In dit voorbeeld komt de 2 door zijn positie overeen met 20. In het getal 201 komt de 2 overeen met 200.

Andere getalstelsels
Er zijn andere getallenstelsels mogelijk die van minder, dan wel van meer cijfers gebruikmaken. Het decimale of tientallige stelsel maakt gebruik van de hierboven genoemde 10 cijfers.

Europees 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Arabisch-Indisch ٠ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٧ ٨ ٩
Oost Arabisch-Indisch (Perzisch en Urdu) ۰ ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹
Devanagari (Hindi) ० १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९
Tamil ௧ ௨ ௩ ௪ ௫ ௬ ௭ ௮ ௯

Romeinse cijfers
De Romeinse cijfers hebben een waarde die onafhankelijk van hun positie in het getal is. De Romeinse cijfers zijn:
I = 1
V = 5
X = 10
L = 50
C = 100
D = 500
M = 1000
De cijfers worden geschreven van hoog naar laag. Over het algemeen schrijft men hooguit drie keer hetzelfde cijfer achter elkaar.

Schrijft men een laag cijfer vóór een hoger cijfer, dan moet het verschil van deze cijfers worden genomen. Hierbij zijn de volgende combinaties toegestaan:
IV = 4
IX = 9
XL = 40
XC = 90
CD = 400
CM = 900
Het is dus bijvoorbeeld niet geoorloofd IM (1000-1=999) te schrijven. Dit moet CMXCIX zijn.

Discussie
Er zijn bronnen die beweren dat een aantal van de bovengenoemde schrijfwijzen pas later geïntroduceerd zijn, en dat de Romeinen voor de grote getallen gebruikten:

I) = 500
(I) = 1000
IM = 1000
(I)(I) = 2000
_
V = 5000
_
X = 10.000
((I)) = 10.000
(((I))) = 100.000

Arabische cijfers
De door ons gebruikte cijfers worden Arabische cijfers genoemd, om ze te onderscheiden van de Romeinse cijfers. Deze benaming is verwarrend, want in Arabische landen zien de cijfers er anders uit. In de Arabische landen spreekt men over Indische cijfers. Wel is het zo dat ook daar het positionele systeem wordt gebruikt, en de cijfers staan in dezelfde volgorde als bij ons. De cijfers kunnen dus een voor een worden omgezet van ons systeem naar het Arabische systeem. Lijkt het of er OV9 staat, dan betekent dat 579. Het positionele systeem is afkomstig uit India, en via Arabië in Europa gekomen.

Chinese cijfers
De Chinezen kenden geen nul.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Cijfer
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 56.