kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 07-01-2016 voor het laatst bewerkt.

continent Europa

Noord-, Oost-, Zuid-, West-, en Centraal-Europa

Europa is het continent dat ten westen van Azië en ten noorden van Afrika ligt. Het wordt eveneens begrensd door de Noordelijke IJszee en de Atlantische Oceaan. Europa telde in 2000 ca. 728 miljoen inwoners. Daarmee is het in termen van bevolking het derde grootste continent na Azië en Afrika.

In termen van oppervlakte is Europa het op één na kleinste continent van de wereld. In totaal bestrijkt Europa een gebied van 10.400.000 km², slechts een fractie groter dan het continent Australië.
Horizontaal zijn de uitersten IJsland en Nova Zembla, verticaal zijn dat Frans Jozefland en Kreta.

Feitelijk bestaat het werelddeel uit twee grote schiereilanden: Scandinavië en Europa (heel soms aangeduid als het "Europese Schiereiland") en het Russische deel dat op het continent zelf ligt. Het schiereiland Europa is iets groter dan het Arabisch Schiereiland en vertakt op zijn beurt weer in kleinere schiereilanden zoals Iberië, het Apennijns Schiereiland, de Balkan en Jutland.

Europa wordt traditioneel gezien als een van de zeven continenten. Fysisch-geografisch gezien wordt het echter beschouwd als het noordwestelijke schiereiland van een grotere landmassa of supercontinent genaamd Eurazië (of het nog grotere supercontinent Afrika-Eurazië). Het idee van Europa als continent wordt dan ook niet universeel onderschreven; sommige geografische bronnen spreken van een Euraziatisch continent of Europees subcontinent, omdat Europa niet door zeeën wordt omringd en meer een culturele dan een geografische eenheid is.

Europa's oostelijke grens met Azië wordt vaak getrokken bij de Oeral. De zuidoostelijke grens met Azië wordt niet altijd op dezelfde plaats getrokken, het vaakst wordt hiervoor de rivier de Oeral gebruikt; door sommige geografen wordt ook de rivier de Emba als grens genomen. De grens loopt verder via de Kaspische Zee, over de toppen van de Kaukasus, of volgens sommigen de Koema-Manytsjlaagte ten noorden ervan, volgens nog anderen langs de rivier de Koera, ten zuiden daarvan, verder door de Zwarte Zee, de Bosporus, de Zee van Marmara en door de Dardanellen. Er zijn echter ook geografen die Azerbeidzjan, Armenië, Georgië, Turkije en Cyprus bij Europa voegen, in verband met politieke en culturele redenen.

De Middellandse Zee scheidt Europa van Afrika in het zuiden. De westelijke grens loopt door de Atlantische Oceaan en dwars door IJsland heen.

Europa kan in de volgende geografische gebieden worden onderverdeeld:
. Noord-Europa: (Estland, Letland, Litouwen, IJsland, Noorwegen, Zweden, Finland en Denemarken);
. de Britse Eilanden: (het Verenigd Koninkrijk en Ierland);
. West-Europa: (Frankrijk, België, Nederland, Luxemburg en Monaco);
. Zuid-Europa: (Portugal, Spanje, Andorra, Italië, Malta, San Marino en Vaticaanstad);
. Midden-Europa: (Duitsland, Zwitserland, Liechtenstein, Oostenrijk, Polen, de Tsjechische Republiek, Slowakije, en Hongarije);
. Zuidoost-Europa: (Slovenië, Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Montenegro, Albanië, Macedonië, Roemenië, Bulgarije, Griekenland en het Europese deel van Turkije);
. Oost-Europa: (Wit-Rusland, Oekraïne, Moldavië, het Europese gedeelte van Rusland en het Europese gedeelte van Kazachstan);

West-Europa onderscheidt zich van Zuid-, Noord-, Centraal- en Oost-Europa door de geografie en door de verschillen in geschiedenis en cultuur.
Voor de Koude Oorlog werd "West-Europa" gebruikt als begrip om aan te duiden: Frankrijk, Ierland, Verenigd Koninkrijk, Nederland, België en Luxemburg.
Duitsland en Zwitserland worden soms ook tot West-Europa gerekend, hoewel ze meestal gerekend worden tot Centraal Europa. Frankrijk wordt door zijn ligging en cultuur ook wel tot Zuid-Europa gerekend.
Tijdens de Koude Oorlog werd de term gebruikt voor de landen onder Amerikaanse invloedsferen, die deelnamen aan de NAVO, als tegenhanger van Oost-Europa, onder Sovjet invloed. De grenzen tussen Oost- en West-Europese landen werden ook wel het IJzeren Gordijn genoemd.
Tot 2003 kon West-Europa zonder probleem worden gebruikt voor de landen van de Europese Unie plus IJsland, Zwitserland, Liechtenstein, Andorra, Noorwegen, San Marino, Monaco en Vaticaanstad. Maar vanaf mei 2004 maken Centraal- en Oost-Europese landen deel uit van de Unie, wat de definitie van West-Europa weer veranderd heeft.

Centraal-Europa of Midden-Europa is een gebied dat vaak meerdere definities heeft gekend. Dit kan een historische, een etnische, een politieke of een geografische achtergrond hebben. In het begin van de 21e eeuw worden de volgende landen, van noord naar zuid, tot Centraal-Europa gerekend:
. Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Liechtenstein, Slovenië (Alpenlanden)
. Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije (Visegrádgroep)
De begrenzing van Centraal-Europa is niet exact, maar gebruikelijk is dat in het westen de grens met de Benelux-landen en Frankrijk wordt gehanteerd, in het noorden de grens met Denemarken, in het oosten en zuidoosten de grens met het Oosters-Orthodoxme en de Islam en in het zuiden de grens met Italië. Deze grenzen komen grotendeels overeen met het grondgebied in 1900 van het Duitse Keizerrijk, Oostenrijk-Hongarije, Zwitserland en Liechtenstein.
Sommige bronnen spreken van een verschil tussen Midden-Europa en Centraal-Europa. Bij Midden-Europa bedoelt men dan Duitsland, Oostenrijk, Liechtenstein en Zwitserland. Bij Centraal-Europa worden soms Polen en Duitsland achterwege gelaten, evenals Zwitserland. Dat laatste komt dan voor een groot deel overeen met het vroegere Oostenrijk-Hongarije. Hierdoor zal men ook het transkarpatische deel van Oekraïne (Roethenië), het tegenwoording in Roemenië gelegen Transsylvanië, het in Kroatië gelegen Slavonië en het in Servië gelegen Vojvodina er bij kunnen rekenen. In al deze gebieden wonen trouwens ook aanzienlijke Hongaarse minderheden. Het moge duidelijk zijn dat de definitie over de exacte grootte van dit deel van Europa niet volledig vaststaat.
Ten tijde van de Koude Oorlog werden landen als Polen, Tsjechoslowakije en Hongarije ook wel tot Oost-Europa gerekend; dit was meer een politieke dan een geografische indeling.
De Centraal-Europese geschiedenis, cultuur en gastronomie kent nog steeds veel overeenkomsten, ondanks etnische, taalkundige en voormalige politieke tegenstellingen. Met uitzondering van Zwitserland en Liechtenstein horen heden ten dage alle landen van Centraal-Europa bij de Europese Unie.

Zuid-Europa is het zuidelijk deel van Europa. Het omvat met name de Europese landen die grenzen aan de Middellandse Zee. Het begrip Zuid-Europa heeft echter geen officiële status, welke gebieden en landen er toe behoren is daarom vatbaar voor discussie. De Verenigde Naties hanteren bijvoorbeeld een andere definitie van de regio Zuid-Europa dan de Bosatlas dat doet.
Mensen die uit Zuid-Europese landen komen, worden vaak zuiderlingen genoemd. Veelal wordt gedacht, dat deze mensen over het algemeen temperamentvoller zijn dan bijvoorbeeld inwoners van Noord-Europa.
Om een aantal redenen is Zuid-Europa een begrip:
. Een groot deel van de huidige westerse cultuur is gebaseerd op eerdere cultuur die vanuit Zuid-Europa richting het noorden is gemigreerd, met name vanuit Griekenland, Italië en Spanje. In de Romeinse en Griekse cultuur heeft Zuid-Europa een belangrijke rol gespeeld, meer dan de overige delen van dit werelddeel.
. In Zuid-Europa ligt een groot aantal populaire vakantielanden, die vanwege het prettige klimaat en de levensstijl veel mensen uit onder andere Nederland en België aanspreken.
. Naar verhouding wonen in Zuid-Europa meer katholieke mensen dan in West- en Noord-Europa, hetgeen erin heeft geresulteerd heeft dat de kerken een rijk en gevarieerder interieur hebben dan in (het noorden van) Nederland. De beeldenstorm heeft dan ook in Zuid-Europa niet plaatsgevonden. Voor kunst en cultuurliefhebbers heeft Zuid-Europa dan ook veel te bieden.
. Veel geliefde vruchten en groenten worden vanuit Zuid-Europa geëxporteerd naar noordelijke streken. Voorbeelden zijn sinaasappelen, tomaten van de koude grond en paprika's. Ook olijven zijn een exportproduct van diverse Zuid-Europese landen.
. Kenmerkend voor grote delen van Zuid-Europa is het zogenaamde Middellandse Zeeklimaat, een warm klimaat met droge zomers. In het systeem van Köppen val dit samen met het Csa klimaat, waarbij C aangeeft dat dit een gematigd klimaat is, de s dat het 's zomers droog is en de a dat het er relatief warm is.
. Uit geologisch oogpunt (platentektoniek) hebben landen van Zuid-Europa gemeenschappelijk, dat veel gebergtes zijn ontstaan door de botsing van de Afrikaanse plaat tegen de Euraziatische plaat. Een gemeenschappelijk kenmerk van deze landen is dan ook bergachtigheid. Door de breuklijnen die zich tussen deze platen bevinden, treft men hier ook veel geologische activiteit aan. Op het Europese continent vinden dan ook de meeste aardbevingen in Zuid-Europa plaats en hier bevinden zich ook de meeste vulkanen van het Europese vasteland.
De volgende landen worden doorgaans tot Zuid-Europa gerekend: Albanië, Andorra, Bosnië en Herzegovina, Cyprus, Frankrijk (Enkel Zuid-Frankrijk), Griekenland, Italië, Kroatië, Macedonië, Malta, Monaco, Montenegro, Portugal, San Marino, Servië, Slovenië, Spanje, Het Europese gedeelte van Turkije en Vaticaanstad
Bulgarije en Roemenië worden doorgaans tot Oost-Europa gerekend, men kan deze landen echter ook tot Zuid-Europa rekenen. Slovenië wordt ook vaak tot Centraal-Europa gerekend en daarnaast soms ook tot Oost-Europa, alle landen die deel hebben uitgemaakt van het voormalige Oostblok worden soms tot Oost-Europa gerekend. Frankrijk wordt vaak tot West-Europa gerekend, hoewel Zuid-Frankrijk, of mediterraan Zuid-Frankrijk ook wel tot Zuid-Europa gerekend wordt, minder vaak geldt dat ook voor Portugal en Spanje.

Zuid-Europa volgens de Verenigde Naties
Zuid-Europa is een van de geopolitieke regio's, waarin de wereld door de Verenigde Naties wordt ingedeeld. Kenmerkend voor de definitie die de VN hanteert is, dat een land hierbij of volledig bij een regio wordt ingedeeld of juist niet. Daardoor behoren Corsica en de Languedoc bijvoorbeeld niet tot Zuid-Europa omdat zij onderdeel zijn van Frankrijk, dat tot West-Europa wordt gerekend. Volgens de indeling van de VN behoren de volgende landen tot Zuid-Europa: Albanië, Andorra, Bosnië en Herzegovina, Kroatië, Gibraltar, Griekenland, Vaticaanstad, Italië, Malta, Portugal, San Marino, Slovenië en Spanje

Zuid-Europa volgens de Grote Bosatlas
De Grote Bosatlas rekent de volgende landen tot Zuid-Europa: Albanië, Andorra, Bosnië en Herzegovina, Bulgarije, Italië, Kroatië, Malta, Spanje, Portugal, Macedonië, Montenegro, San Marino, Servië, Het Europese gedeelte van Turkije en Vaticaanstad. Roemenië en Moldavië worden zowel tot Zuid- als Oost-Europa gerekend.

Noord-Europa is de naam voor het noordelijke deel van het Europese continent. In verschillende tijden is dit gebied verschillend gedefinieerd, maar tegenwoordig worden meestal de volgende landen tot Noord-Europa gerekend: Denemarken, Estland, Finland, IJsland, Letland, Litouwen, Noorwegen en Zweden.
In vroegere tijden, toen Europa door het Mediterrane gebied werd overheerst, werd alles ver van de Middellandse Zee Noord-Europa genoemd, met inbegrip van Duitsland, een groot deel van Frankrijk, Nederland, België, Luxemburg en Oostenrijk. Deze betekenis wordt tegenwoordig soms nog gebruikt in sommige contexten, zoals in besprekingen van de Noordelijke Renaissance. In de context van de Europese Unie worden Denemarken, Zweden, Finland, Duitsland, België en Nederland vaak gezien als deel van de Noordelijke groep.
Er zijn verscheidene regio's die meestal tot Noord-Europa gerekend worden, waaronder:
. Scandinavië (Noorwegen, Zweden en Denemarken)
. Noordse landen (Scandinavië plus Finland, IJsland en de Faeröer)
. Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen), deze worden soms ook tot Oost-Europa gerekend.
Soms worden ook de Britse Eilanden (Verenigd Koninkrijk en Ierland) tot Noord-Europa gerekend, vaak worden deze ook tot West-Europa gerekend.

Oost-Europa is een omvangrijk deel van het Europese continent. In engste zin worden de volgende landen, van noord naar zuid, tot Oost-Europa gerekend: Russische Federatie ten westen van de Oeral (Europees Rusland), Kazachstan (Europees gedeelte, Europees Kazachstan), Wit-Rusland, Oekraïne, Moldavië, Europese deel van Azerbeidzjan en Europese deel van Georgië.

De definitie van wat Oost-Europa precies omvat is meerdere keren in de geschiedenis veranderd, meestal door politieke motieven. Tijdens de koude oorlog werd bijvoorbeeld vrijwel geheel Centraal-Europa en eveneens vrijwel de complete Balkan ten oosten van het IJzeren Gordijn tot Oost-Europa gerekend, dit om een duidelijke tegenstelling met West-Europa uit te beelden en werd dus gebruikt als een overkoepelende term voor de communistische en socialistische landen in Europa. Het paste ook in het oost-west denken van die tijd, gestimuleerd door het ontstaan van West-Duitsland (de toenmalige B.R.D.), Oost-Duitsland (de D.D.R.), West-Berlijn en Oost-Berlijn. Tijdens de koude oorlog werden de volgende landen van noord naar zuid tot Oost-Europa gerekend: De Sovjet-Unie ten westen van de Oeral en ten noorden van de Kaukasus; Europees Rusland, Estland, Letland, Litouwen, Wit-Rusland, Oekraïne, Moldavië, Polen, de D.D.R., Tsjechoslowakije, Hongarije, Roemenië, Joegoslavië, Bulgarije en Albanië.
Met de enge definitie van Oost-Europa in het hoofd, worden er in hoofdzaak Slavische talen gesproken, een uitzondering vormt Moldavië, waar ten westen van de Dnjestr Roemeens wordt gesproken.Verder wordt er onder andere door een grote minderheid een Turkse taal gesproken, waarvan het Tataars de grootste is. Over het gehele gebied is Russisch de lingua franca.

Met de ruime definitie rekenen we alle Europese landen die deel uitgemaakt hebben van het Oostblok tot Oost-Europa. Van deze landen rekenen we Estland, Letland en Litouwen ook wel tot Noord-Europa. Polen, Duitsland, Tsjechoslowakije en Hongarije rekenen we ook wel tot Centraal-Europa en Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Montenegro, Macedonië, Bulgarije en Albanië rekenen we meestal tot Zuid-Europa. Roemenië en Slovenië worden afwisselend tot Centraal-Europa en Zuid-Europa gerekend.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Europa
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1306.