kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 07-01-2016 voor het laatst bewerkt.

creationisme

Creationisme

Creationisme is de opvatting dat het universum en de aarde maar ook alle planten en dieren alsmede de mens hun ontstaan te danken hebben aan een bijzondere scheppingsdaad. Deze scheppingsdaad kan gezien worden als een vrij plotseling en eenmalig gebeuren dan wel als een geleidelijk en voortgaand proces.

Er kan onderscheid gemaakt worden tussen 'bijzondere schepping' en schepping in het algemeen. Van creationisten kan gezegd worden dat ze 'bijzondere schepping' aanhangen. Andere gelovigen gaan weliswaar uit van een scheppende God, maar geloven tevens dat deze niet actief de geldende natuurwetten heeft gebroken van Zijn eigen schepping, teneinde hierin in te grijpen.

Onder invloed van het christelijke creationisme is er ook in de islam een creationistische beweging ontstaan die veel van zijn argumenten hieraan ontleent, hoewel meer het oude aarde creationisme wordt aangehangen. Er zijn echter meer religies die een creationistische leer hebben in overeenstemming met hun eigen heilige geschriften. Zo wordt er bij sommige stromingen in het hindoeïsme op basis van bepaalde teksten in de Veda's ervan uitgegaan dat de aarde 15 miljard jaar oud zou zijn en dat de mens al die tijd al heeft bestaan.

Het creationisme kent verschillende varianten:
. jonge aarde-creationisme schepping in zes dagen van 24 uur enkele duizenden jaren geleden
. oude aarde-creationisme schepping over een periode van vele miljoenen jaren
. progressief creationisme God stuurt of grijpt in in de ontwikkeling van het leven
De laatste is het minst in overeenstemming met een letterlijke lezing van de Bijbel, maar het meest met de gevestigde wetenschap; de eerste het meest in overeenstemming met een letterlijke lezing van de Bijbel, maar het minst met de gevestigde wetenschap.

Er zijn ook gelovige Christenen die de evolutietheorie geheel accepteren en in de wetenschap het methodologisch naturalisme aanvaardden. Deze worden aangeduid als theïstische evolutionisten of evolutionaire creationisten.

Jonge Aarde-creationisme
Het jongeaardecreationisme gaat uit van een schepping zoals beschreven in het Bijbelboek Genesis, die volgens sommigen zo'n zes- tot tienduizend jaar geleden zou hebben plaatsgevonden. Een beperkte evolutie (micro-evolutie) wordt wel aanvaard, maar slechts als verklaring voor het ontstaan van varianten. Een verregaande "macro-evolutie" zoals voorgesteld in de evolutietheorie wordt niet aanvaard. Volgens het jonge-aardecreationsime is een natuurlijk proces als evolutie niet in staat om de complexiteit van levende wezens te creëren of een 'soort' in de ruime zin van het woord in een ander te doen overgaan. In plaats daarvan zou er sprake zijn van een 'bijzondere schepping' van oertypen of created kinds (ook wel baramin genoemd). Nadien zijn deze oertypen dan in beperkte mate opgesplitst in soorten.
Binnen het jonge-aardecreationisme is er ook sprake van een stroming die tracht wetenschappelijk aan te tonen dat de aarde en het heelal recent zijn ontstaan door argumenten te verzamelen die pleiten tegen de evolutietheorie. Omdat de wetenschappelijke methode hier omgedraaid wordt (men trekt eerst een conclusie en zoekt dan pas naar de ondersteunende argumenten) is hier sprake van pseudowetenschap.
Daarnaast bestaat de groep van jonge-aardecreationisten vooral uit overtuigde christenen die de evolutietheorie in strijd achten met hun religieuze opvattingen.

Oude Aarde-creationisme
Mede vanwege de ouderdom van aardlagen zoals vastgesteld door de gangbare wetenschap zijn er ook creationisten die geloven in een schepping over een periode van miljoenen jaren. Zij worden 'oude-aardecreationisten' genoemd.
De oude-aardecreationisten hebben dus geen moeite met de bevindingen van de moderne geologie en kosmologie: ze accepteren de bestaande theorieën betreffende de leeftijd van het heelal, de aarde en de opvolging van soorten in het fossielenbestand.
Er zijn verschillende stromingen binnen het oude-aardecreationisme:
. Dag-Tijdperk theorie, die stelt dat de bijbelse scheppingsdagen miljoenen jaren lang duurden en niet 24 uur.
. Onderbrekingtheorie, die stelt dat er een miljoenen jaren lange onderbreking was tussen de eerste dag van de schepping en de laatste (24-uurs) scheppingsdagen. Tijdens de onderbreking werden de aardlagen gevormd.
. Progressief creationisme, die stelt dat de Schepper voortdurend heeft ingegrepen in de ontwikkeling van het leven op aarde.
Gemeenschappelijk voor deze stromingen is dat ze, net als bij jonge-aardecreationisme, de mogelijkheid van ingrijpende Darwiniaanse evolutie afwijzen, maar wel micro-evolutie accepteren.

Progressief creationisme
Progressief creationisme ziet de Schepper als een sturende kracht in de ontwikkeling van het leven en het universum. Hier wordt God vaak als 'God of the gaps' (God van de gaten) gezien. Wanneer er in de evolutie van het leven een moeilijkheid opkwam duwde God wat in de juiste richting, zodat de evolutie over het drempeltje raakte.

Theïstisch evolutionisme
Er zijn ook gelovigen die de conclusies van de gehele gangbare wetenschap accepteren en daarmee de evolutietheorie. In strikte zin zijn aanhangers van deze opvatting creationisten, omdat ze in schepping geloven, maar ze worden meestal aangeduid als 'theïstische evolutionisten'. Volgens de theïstische evolutionisten heeft God het evolutieproces zelf geschapen en al het leven inclusief de mens is een bedoeld voortvloeisel van dit proces. Aanhangers geloven dus niet in bijzondere schepping en deze stroming wordt daarom normaliter niet als een vorm van creationisme beschouwd.
Eén van de grondleggers van de theorie van de oerknal, Georges Lemaître, was een priester en lid van Pauselijke Academie van Wetenschappen in Rome. De oerknal en de daarmee samenhangende evolutie van het heelal was volgens de Rooms-Katholieke Kerk in overeenstemming met de goddelijke schepping. De steady-statetheorie van de atheïst Fred Hoyle was daar een antwoord op. Hij kon niet aanvaarden dat het heelal een begin heeft. Zowel oerknal als steady-state waren oplossingen van Einsteins algemene relativiteitstheorie. Einstein dacht eerst ook dat de steadystate de juiste oplossing was. Veel andere wetenschappers kwamen in opstand tegen bigbang omdat ze dachten dat die te veel op een schepping zou wijzen. Einstein kwam later terug op zijn steady state en tegenwoordig is er veel wetenschappelijke evidentie die in de richting van een oerknal wijst.

Andere visies op schepping en/of evolutie:
. Neohumanisme

Evolutiesceptici
Er bestaat ook een groep personen, die geen uitgesproken creationisten zijn, maar wel (delen van) de evolutietheorie, of sommige implicaties ervan afwijzen. Binnen het Nederlandse taalgebied kan men denken aan Arie van den Beukel in zijn publicatie Met andere ogen. Van den Beukel is van mening dat veel darwinistische biologen hun conclusies niet baseren op wetenschappelijk onderzoek maar op metafysische vooroordelen. Wat dit laatste betreft deelt Van den Beukel deze ideeën met de eerder genoemde Neohumanisten.

. Intelligent Design
Een ontwikkeling vanuit de Verenigde Staten sinds ongeveer 1990 is de zogenaamde intelligent design beweging. De basis van de ID-theorie is de irreduceerbare complexiteit, het voorkomen van ingewikkelde mechanismen in de natuur die dermate complex zijn dat zij niet door toevallige evolutie ontstaan kunnen zijn, omdat het systeem enkel zoals het is kan werken. Een simpelere vorm of een vorm waarbij één van de delen afwezig is zou niet kunnen werken. Als voorbeeld wordt vaak het bloedstollingmechanisme genoemd. Een probleem is echter dat mechanismen die intuïtief voldoen aan het principe van irreduceerbare complexiteit bij nadere beschouwing vaak toch stapsgewijs kunnen zijn ontstaan.

De alternatieve verklaring is dat er niet sprake is van een door toeval geleide evolutie, maar door een intelligent ontwerp (intelligent design) dat ooit van buiten af in het systeem is ingebracht. Vaak vergelijken ID'ers de genetische informatie van levende wezens met de software die computers gebruiken om toepassingen te kunnen draaien. Een computer zonder software is een dood ding en een cel zonder goede genetische code is ook onbruikbaar. Ze gaan hierbij niet in op wat de aard is van de programmeur of 'intelligentie' die dan deze 'software' heeft ontworpen, omdat volgens hen met wetenschappelijke methodes hierover niets te onderzoeken valt. Omdat ze het in het midden laten of ze een, al of niet traditionele, schepper veronderstellen die aan het begin van het leven staat, of dat ze uitgaan van in een hiërarchie werkende demiurg, of dat ze uitgaan van het emanationisme, bemoeien ze zich naar eigen zeggen dus niet met godsdienst, maar vinden alleen dat de wetenschap tekort schiet om diepere aspecten van de (biologische) natuur, waaronder een eventuele evolutionaire voorgeschiedenis, te onderzoeken. In ieder geval vinden veel aanhangers van deze visie dat ze niet bij de 'traditionele' creationisten ingedeeld moeten worden.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Creationisme.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1296.