kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 25-09-2013 voor het laatst bewerkt.

De Bijenkorf

De Bijenkorf is een Nederlands warenhuis opgericht in 1870 als een klein Joods winkeltje 'Magazijn de Bijenkorf' door Simon Philip Goudsmit en uitgegroeid van een kleine fourniturenwinkel tot een winkelketen met vestigingen in diverse steden in Nederland. Daarnaast is er een outlet-store in Venlo. De vestigingen in Groningen, Breda en 's-Hertogenbosch zijn gespecialiseerd in wonen en mode. De vestigingen in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam zijn de zogeheten "flagship stores", de belangrijkste winkels uit de keten.

  Zie ook Historie
1870: Simon Philip Goudsmit opent 'Magazijn de Bijenkorf', een kleine fourniturenwinkel aan de Amsterdamse Nieuwendijk 132. Een van de vele in de stad toen in de jaren tachtig en negentig van de 19de eeuw de eerste grote luxueuze magasins als Maison de Bonneterie en Metz & Co hun deuren openden.

Als Goudsmit in 1889 sterft, neemt neef Arthur Isaac het roer over.

Isaac is een voortvarend man. Hij koopt verschillende panden aan de Nieuwendijk op om uit te breiden. Om de verbouwing te bespoedigen, verplaatst hij in 1912 de winkel naar de Dam. Een tijdelijke oplossing, maar als de omzet zich op deze plek vervijfvoudigt, besluit hij zich definitief op de Dam te vestigen. Helaas vindt een grote speciaalzaak op de Dam weinig bijval van hypotheekbanken. Om de financiering rond te krijgen wordt, de fourniturenwinkel een warenhuis. Architect J.A van Straaten ontwerpt het pand en krijgt de bouwopdracht. Op de plaats van de oude Beurs, bij de Dam, verrees in 1914 de nieuwe Bijenkorf, die door architecten J. van Straaten en B.A. Lubbers ontworpen werd in een historiserende stijl naar het voorbeeld van een vleugel van het Parijse Louvre als om de Franse grandeur en kunstzin van het nieuwe warenhuis te onderstrepen. De realisatie vond plaats onder meer door IJsbrand van der Veen. Het gebouw is sinds 2001 een rijksmonument. De Amsterdamse Bijenkorf is met 20.000 m² de grootste vestiging van de warenhuisketen. In de zomer van 2008 zal de 5e etage klaar zijn, hier komt een restaurant met uitzicht over Amsterdam.

De Eerste Wereldoorlog gooit roet in Isaac's eten. Het pand op de Dam kan niet in een keer worden afgebouwd. Pas in 1915 is de Bijenkorf volop in bedrijf en begint men met acties en uitingen die de Bijenkorf tot op de dag van vandaag typeren. Tentoonstellingen van jonge kunstenaars, landenacties en nieuwe vormen van reclame-uitingen zorgen ervoor dat de winkel uitstekend loopt en groeit.

Het nieuwe warenhuis bood alles waar de verwende Amsterdammer en provinciale dagjesmens van kon dromen en zelfs veel meer dan dat. In één winkel, verdeeld over verschillende verdiepingen, kon de klant zijn geld uitgeven aan kleding en meubelen, huishoudelijke artikelen, tapijten en cosmetica. De directie van De Bijenkorf liet niets na om het de klant naar de zin te maken met allerlei diensten op het gebied van thuisbezorging, eten en drinken en zelfs muzikaal entertainment. Dit alles gebeurde in een sfeer van voorzichtige wuftheid en vooral met nadrukkelijke artisticiteit. Al in de jaren twintig organiseerde De Bijenkorf grote tentoonstellingen van moderne Nederlandse kunstenaars en had het daarmee de les geleerd van de grote Franse en Amerikaanse kooppaleizen; het bedrijf creëerde een imago van vooruitstrevendheid, maar bleef in het aanbod gericht op een welvarende middenklasse.

In 1923 koopt de directie van de Bijenkorf een bouwterrein aan de Grote Marktstraat in Den Haag. Uit een aantal befaamde architecten wordt uiteindelijk Piet Kramer gekozen. Op 25 maart 1926 opent de Bijenkorf vol trots haar tweede pand. Het wordt gerekend tot de Amsterdamse School. Het pand is in 1962 en 1997 gerenoveerd. Veel van de renovaties uit 1962, die toen als modern en onontbeerlijk golden, zijn tijdens de grote verbouwing in de negentiger jaren weer teruggedraaid. Zo is bijvoorbeeld de lichthal in een meer eigentijdse vorm teruggekomen. Daarnaast zijn de afgelopen jaren de beroemde glas-in-lood-ramen in het monumentale trappenhuis volledig gerenoveerd; deze zijn nu weer in volle glorie te bewonderen.

In 1926 opent dochtermaatschappij HEMA (Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam) in de Kalverstraat haar deuren. Naast de hogere inkomens wil men ook een financieel minder bedeelde groep bedienen.

In de zomer van 1928 nemen de plannen voor een filiaal in Rotterdam aan de Schiedamse singel vaste vormen aan. Willem Dudok ontwerpt een opzienbarend 'glazen paleis' dat in de dagbladadvertenties wordt aangeprezen als een 'stad in een stad'. Helaas beschadigen de bombardementen in de Tweede Wereldoorlog het pand zo ernstig, dat er een nieuw warenhuis moet komen. Marcel Breuer ontwerpt dit nieuwe gebouw dat in 1957 wordt geopend.
De Bijenkorf van Dudok was voor de oorlog het eerste gebouw in Rotterdam dat de beschikking had over roltrappen en een elektrische vloermat voor het automatisch vegen van den schoenzolen.

De filialen in Den Haag (1926) en Rotterdam (1930) deden in allure niet onder voor de hoofdvestiging in Amsterdam. Integendeel, de gebouwen van respectievelijk architect Piet Kramer en Willem Dudok waren modern en lieten zich uiterst fotogeniek afbeelden in allerlei media inclusief het eigen reclamemateriaal. In de loop van de jaren dertig was De Bijenkorf in Nederland al bijna een eigennaam geworden, synoniem voor het luxe warenhuis dat in eigen land geen directe concurrent bezat.

In 1930 wordt de Bijenkorf lid van de Internationale Warenhuisvereniging. Andere leden zijn bekende namen als Le Printemps in Parijs en Harrods in Londen.

De Tweede Wereldoorlog is ook in de geschiedenis van de Bijenkorf een zwarte periode. Als Joods bedrijf moest het om voort te blijven bestaan, overgedragen worden aan niet-Joodse vertrouwelingen.

In 1958 is de HEMA uitgegroeid tot een belangrijke winkelketen. Tijd om op eigen benen te staan met een zelfstandige statutaire directie.

Voor de ontwikkeling van het concern is een structuurherziening noodzakelijk. Op 1 februari 1966 wordt een concernmanagementteam met staforganen in het leven geroepen als overkoepelend orgaan boven de werkmaatschappijen: 'Bijenkorf Beheer'. De werkmaatschappijen houden zelfstandige directies en een eigen identiteit. Bij het 100-jarig bestaan in 1970 krijgt Bijenkorf Beheer het predikaat Koninklijk opgespeld. Zo ontstaat Koninklijk Bijenkorf Beheer, oftewel KBB.

In de jaren na de Tweede Wereldoorlog volgde De Bijenkorf de internationale artistieke ontwikkelingen op de voet en wist progressieve kunstenaars aan zich te binden om het imago van het warenhuis up-to-date te houden. Eerst de uitgeweken Duitse kunstenaar Friedrich Vordemberge-Gildewart en vervolgens Benno Premsela maakten prachtige etalages die volgens velen een omweg naar de Dam waard waren.

1949 kreeg hij een baan bij de meubelafdeling van warenhuis De Bijenkorf, die hij met veel verve inrichtte. Vanaf 1951 woonde Premsela in Italie. In 1956 treedt hij tot 1963 opnieuw in dienst van De Bijenkorf, nu als chef van de etalage-afdeling. Zijn opvatting over etaleren was geheel nieuw. Hij beschouwde de etalage als een ruimte die vanuit een architectonische visie moest worden benaderd. Door deze benadering ging er van die etalages een grote aantrekkingskracht uit. Premsela schroomde niet om kunstenaars als de schilders Co Westerik en Herman Gordijn, industrieel vormgever Kho Liang Ie en couturier Max Heymans bij zijn ontwerpen te betrekken. De etalages van De Bijenkorf maakten zoveel furore, dat hele gezinnen naar de binnenstad van Amsterdam trokken om ze te bekijken, als waren het kunstwerken in een galerie. Drommen mensen trokken erlangs als op vrijdagavond de nieuwe etalages werden 'geopend' die hij samen met styliste Annie Apol had ontworpen, vaak in samenwerking met kunstenaars als Co Westerik en Metten Koornstra. Nog onverminderd krachtig is zijn herdenkingsetalage bij het overlijden van Wilhelmina, waar in een zwarte lijst een van achter aangelicht wit gordijn zachtjes wapperde. Zijn etalages hebben ongetwijfeld bijgedragen aan de smaakverandering van het grote publiek. De naam Benno Premsela werd daarna een begrip.

De Bijenkorf vervreemdde zich in de jaren zeventig opvallend genoeg niet van 'het jonge volkje', al zou het daarna toch steeds meer het bedrijf van de goede smaak blijven.

Het eerste filiaal buiten de randstad komt in Eindhoven. In 1969 opent het door de Italiaan Giò Ponti ontworpen filiaal aan de Piazza, het plein. De Piazza, ontworpen door Ponti als brug tussen het gebouw en de stad, was bedoeld voor 'culturele en artistieke evenementen en vrolijke festijnen'. De Italiaanse beeldhouwer Mario Negri verrijkt het plein met sculpturen en Philips schenkt een spectaculair verlichtingsprogramma. Ponti wenst de Bijenkorf per brief geluk met dit vierde filiaal. Een citaat: '... heb getracht het beste wat in mij zat te geven. Om een bouwwerk te scheppen aantrekkelijk van kleur en lichtwerking , zowel overdag als 's nachts, om een vitale bijdrage te leveren aan het straatbeeld van de stad....'

In 1973 wordt een centraal magazijn opgezet in Woerden. Vandaaruit gaan de artikelen naar de filialen. Het is de tussenschakel tussen leveranciers en de winkels.

Op 20 maart 1975 opent het vijfde Bijenkorffiliaal aan de Ketelstraat in Arnhem. Dit keer geen spectaculair nieuw gebouw, maar een bestaand pand dat wordt vernieuwd en aangepast. Het gebouw van architectenbureau Van de Broek & Bakema werd oorspronkelijk ontworpen voor Galeries Modernes. De roltrappen en het betonskelet blijven staan, de rest van het interieur wordt volledig ontmanteld.

1984: Drie Dwaze Dagen
Eind september 1984 start de Bijenkorf met een zeer spraakmakende en voor Nederland unieke actie: de Drie Dwaze Dagen Speciaal voor deze gelegenheid ingekochte artikelen worden tegen dwaas lage prijzen verkocht. Een overweldigend succes dat jaarlijks wordt herhaald.

Al in 1975 zijn er vergevorderde plannen om in Utrecht aan de Lange Viestraat de zesde Bijenkorf te bouwen. Architect Willem Holzbauer heeft de tekeningen al klaar. Helaas blijkt het plan te ambitieus en op geen enkele manier winstgevend. Onder druk van de gemeente opent de Bijenkorf twee jaar later een filiaal met alleen woonaccessoires. De omzet is goed en zo ontstaat het plan om een kleinere maar wel complete Bijenkorf op te zetten, als onderdeel van het exclusieve nieuwe winkelcentrum La Vie. Op 25 maart 1987 opent La Vie samen met de nieuwe Bijenkorf haar deuren. In 1999 wordt het winkelcentrum bijna geheel in gebruik genomen door de Bijenkorf. Filiaal Utrecht is nu een complete en toonaangevend ingerichte Bijenkorf.

Na een ingrijpende verbouwing door Merkx + Girod en het Londense duo Virgile & Stone is het bestaande pand aan het Stadshart in Amstelveen in de nazomer van 1998 klaar voor de opening. Het is een klein filiaal dat op sommige afdelingen experimenteert met nieuwe concepten. Zo wordt er in het prachtig ingerichte restaurant La Ruche bediend, is het bij de cosmetica juist zelfbediening en kent de winkel zogenaamde werelden.

1999: Fusie Vendex en KBB KBB en Vendex
Beide concerns hebben een kleurrijk verleden en een onschatbare bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de detailhandel in Nederland. KBB is de oudste, Vendex is opgericht in 1887 en komt voort uit Vroom en Dreesmann. Samen vormen ze als Vendex/KBB een internationaal sterke combinatie die opgewassen is tegen de internationale concurrentie.

2001: Filiaal Breda, 's-Hertogenbosch en Groningen
Warenhuis de Bijenkorf, onderdeel van Koninklijke Vendex KBB, heeft het voornemen om drie vestigingen van Anson's over te nemen van P&C Groep. Het betreft de filialen in Breda, 's-Hertogenbosch en Groningen, met ieder een verkoopoppervlakte van ruim 3.000 m². Deze winkels zijn in 2001 omgebouwd tot een Bijenkorf.

2002: Filiaal Enschede
De Bijenkorf treft voorbereidingen voor een nieuw filiaal in het oosten van het land. In augustus 2002 heeft dit nieuwe filiaal aan het H.J. van Heekplein haar deuren geopend. Volgens de krant: 'moet het de publiekstrekker van de vernieuwde Enschedese binnenstad' worden.

2003: Filiaal Maastricht
In net najaar van 2001 maakt de Bijenkorf bekend de expansie voort te zetten en een twaalfde filiaal te openen in Maastricht. Dit filiaal werd woensdag 27 augustus 2003 onder enorme belangstelling geopend.

2005: Outletstore Venlo
In het najaar van 2005 opent de Bijenkorf een nieuwe Outlet store in Venlo. Er is dan al ervaring met een outlet formule opgedaan in Bataviastad. De vestiging in Bataviastad sluit in 2005 haar deuren. Ook de vestiging in Venlo is inmiddels in mei 2008 gesloten.

Website: www.bijenkorf.nl

  Zie ook vintage bijenkorf op de website van Galerie Kunstbus  


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 328.