kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 29-07-2009 voor het laatst bewerkt.

EPO

Erythropoëtine (EPO)

Erythropoëtine (EPO) is een hormoon, dat normaliter door de nier wordt gemaakt en dat de vorming van rode bloedcellen in het lichaam stimuleert. Hierom wordt het ook wel kunstmatig toegediend als een vorm van doping, die het zuurstof- en koolstofdioxidetransporterende vermogen van bloed verhoogt. Epo wordt ook wel eens hematopoietine genoemd en is een glycoproteïne.

Erythropoëtine wordt door het menselijk lichaam gemaakt, maar kan ook in laboratoria gefabriceerd worden, en heet dan rhEPO, hoewel ook het synthetische rhEPO voor het gemak gewoon epo genoemd wordt. Menselijke nieren maken de stof als reactie op een lage zuurstofspanning zoals bij anemie wordt gezien. Oorspronkelijk werd de stof dan ook gesynthetiseerd als geneesmiddel voor mensen met slecht tot niet functionerende nieren, die ondanks kunstnierbehandeling bijna allemaal bloedarmoede kregen door een gebrek aan epo. Door dit te geven kon de bloedarmoede worden gecorrigeerd. Ook kankerpatiënten kunnen tijdens de chemokuur epo toegediend krijgen tegen bloedarmoede, dit is nodig omdat door de chemokuur rode bloedlichaampjes in het lichaam kapot worden gemaakt.

Dopinggebruikers
Epo wordt vooral als doping gebruikt in duursporten. De bekende wielrenners Richard Virenque, David Millar, Oscar Camenzind, Roberto Heras en Manuel Beltran zijn ooit geschorst voor het gebruik van epo. Daarnaast is de Belgische mountainbiker Filip Meirhaeghe en veldrijder Ben Berden ooit epo-gebruik ten laste gelegd. Ook in de triatlon, de biatlon en het langlaufen zijn sporters geschorst wegens het gebruik van epo. Er wordt wel vermoed dat in de jaren '90, toen epo wel bekend was maar niet op te sporen viel, veel of alle topwielrenners epo hebben gebruikt.

Hoogtetraining
Op grote hoogte is de zuurstofconcentratie van de lucht lager. Daardoor komt er minder zuurstof in het bloed, waardoor de nieren (meer) epo afgeven. Hierdoor worden in het rode beenmerg meer bloedcellen gemaakt. Uit wetenschappelijke studies blijkt echter dat hoogtetrainingen nauwelijks positieve effect hebben, omdat verblijf op hoogte ook leidt tot andere processen in het lichaam met een nadelige uitwerking op het maken van extra bloedcellen. Het netto effect op het uithoudingsvermogen is nihil.

Risico's
Een van de risico's van het toedienen van erythropoëtine is dat het bloed te stroperig kan worden (een kunstmatige polycythemie). Hierdoor loopt de gebruiker een verhoogd risico op trombose.

Sinds 2000 bestaan er urinetests waarmee epo-gebruik direct kan worden opgespoord. Via deze test zijn onder andere atleten als Filip Meirhaeghe, Bas van Dooren (beiden mountainbiker) en Ben Berden (veldrijder) betrapt.

Naast de urinetest wordt ook nog een andere test gebruikt: de hematocriettest, geïntroduceerd in 1997 en nog steeds in gebruik. Bij deze test wordt epo-gebruik niet rechtstreeks opgespoord, maar wordt het effect ervan gemeten: de hematocrietwaarde. Omdat de hematocrietwaarde behalve door epo-gebruik ook door aanleg, uitdroging of wonen op hoogte wordt beïnvloed, wordt deze test officieel aangeduid als 'gezondheidstest'. Wordt een waarde gevonden boven de 50% dan wordt de atleet 2 weken uit competitie genomen. Atleten die van nature een hoge hematocrietwaarde hebben, kunnen na onderzoek dispensatie krijgen.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Erythropo%C3%ABtine.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 21.