kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 03-09-2009 voor het laatst bewerkt.

erfenis

Erfenis (Nalatenschap)

Een nalatenschap of erfenis is het geheel van bezittingen én schulden dat een overleden persoon achterlaat. Deze boedel is gezamenlijk vermogen van de erfgenamen.

Testament
Vaak regelt de erflater de verdeling van zijn/haar nalatenschap bij testament: een officiële, speciaal tot dat doel opgestelde akte. De vorm van deze akte is aan bepaalde regels gebonden, en het testament moet worden opgemaakt door een notaris.

De testator (erflater) geeft aan de notaris zijn wensen te kennen omtrent zijn nalatenschap. De notaris stelt een concepttestament op, dat door de erflater wordt gecontroleerd. Als de inhoud akkoord is bevonden, ondertekent de erflater de akte in aanwezigheid van de notaris, alsmede (in België) van twee getuigen of van een tweede notaris. In Nederland zijn getuigen sinds 2003 niet meer vereist, maar de notaris of een ander (met name de erflater) kan de aanwezigheid van twee getuigen verlangen.

Het testament kan altijd veranderd worden: de erflater dient dan een nieuw testament op te stellen, waarbij een latere versie in de plaats treedt van eerdere. Het origineel van de akte wordt door de notaris bewaard; de erflater ontvangt een gelijkluidend afschrift.

Geen testament
Indien geen testament wordt opgesteld, zal de nalatenschap worden verdeeld zoals in het erfrecht wordt bepaald: de erflater geeft daarmee een deel van zijn zeggenschap uit handen.

Testamenten mogen (in Nederland) niet worden gemaakt door personen jonger dan 16 jaar. Een testament kan ongeldig blijken als de testator bij de opstelling niet wilsbekwaam was, bijvoorbeeld door dementie.

Handgeschreven akte
Men kan ook een handgeschreven akte opstellen, waarbij de vorm onbelangrijk is en waarin een datum en handtekening volstaan om de wilsbeschikking authentiek te maken. Wel moet dit in Nederland bij een notaris in bewaring worden gegeven; in België is dat niet het geval.

Voor het vermaken van inboedelgoederen kan de erflater ook een codicil opstellen; deze goederen mogen dan geen schilderijen en/of kunstvoorwerpen zijn. In tegenstelling tot het erfrecht van voor 2003, kan een executeur (voorheen executeur–testamentair genaamd) niet meer bij codicil worden aangewezen.

Persoonlijk memorandum (ook wel nabestaandendossier of regifest genoemd)
Hoewel een testament de nalatenschap in hoofdlijnen regelt, worden allerlei praktische, alledaagse details er niet in genoemd. Om het de uitvoerders van de wilsbeschikking gemakkelijker te maken, stelt de erflater daarom wel een persoonlijk memorandum (ook wel nabestaandendossier of regifest) op, waarin zulke kwesties worden besproken en uitgelegd. Het persoonlijk memorandum kan onder meer informatie bevatten over:
. wensen voor de uitvaart
. adressen van o.a. familieleden
. de vindplaats van belangrijke stukken, akten en polissen
. de identiteit van de executeur
. gegevens over schulden, banktegoeden en andere vermogensbestanddelen
. verzekeringsgegevens
. ontstaan van eventuele rechten op een nabestaandenpensioen
. lopende abonnementen, contributies en lidmaatschappen
. identiteitsgegevens, zoals het sofinummer (burgerservicenummer) en administratienummers bij bijvoorbeeld een pensioenfonds.
Bij het opstellen van een persoonlijk memorandum (nabestaandendossier of regifest) kan de erflater zich laten adviseren door beroepsbeoefenaren die gespecialiseerd zijn in het inventariseren van gegevens voor een dergelijk nabestaandendossier of zich laten leiden door modellen of aanwijzingen die worden gegeven door een begrafenisonderneming.

Aanvaarding
Een erfgenaam heeft ten aanzien van de nalatenschap de keuze uit:
1. zuiver aanvaarden;
De erfgenamen die de nalatenschap hebben aanvaard zijn voor de schulden aansprakelijk, zelfs als die de bezittingen overtreffen (niet mogelijk voor een wettelijke vertegenwoordiger van een erfgenaam). Als de erfgenaam binnen de daarvoor geldende termijn geen keuze heeft gemaakt dan wordt hij geacht de nalatenschap zuiver te aanvaarden. Ook als de erfgenaam bijvoorbeeld alvast inboedel meeneemt of in de auto van de overledene rondrijdt wordt hij geacht de nalatenschap zuiver te aanvaarden, en kan hij dus niet meer kiezen. Een wettelijke vertegenwoordiger van een erfgenaam behoeft voor verwerping een machtiging van de kantonrechter; in alle overige gevallen wordt de betreffende erfgenaam geacht beneficiair te aanvaarden.
Een erfgenaam die nog geen keuze heeft gedaan, wordt geacht beneficiair te aanvaarden, wanneer een of meer zijner mede-erfgenamen door een verklaring beneficiair aanvaarden, tenzij hij alsnog de nalatenschap zuiver aanvaardt of verwerpt.

2. aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving (ook beneficiair aanvaarden genoemd);
Het voorrecht van boedelbeschrijving, of beneficiaire aanvaarding, is een recht van erfgenamen om, in geval van twijfel over de omvang van een erfenis, de erfenis alleen te nemen wanneer er voordeel uit te halen valt. Mochten er onverwacht schuldeisers opdagen, dan is de erfgenaam niet aansprakelijk voor deze schulden, en worden de schulden slechts betaald voor zover er in de erfenis baten zijn.
Indien alle partijen zich daarmee verenigen en het vrije beheer over hun goederen hebben, kan een voorgeschreven boedelbeschrijving plaatsvinden bij een onderhandse akte. In alle andere gevallen geschiedt zij bij notariële akte.
De kantonrechter kan, op verzoek van een belanghebbende of ambtshalve, de erfgenamen gelasten de beneficiaire aanvaarding bekend te maken in de Staatscourant en in een of meer door hem aangewezen nieuwsbladen.
Een notaris die op verzoek van een erfgenaam als boedelnotaris voor de beneficiair aanvaarde nalatenschap optreedt, doet zich als zodanig inschrijven in het boedelregister en geeft daarvan zo spoedig mogelijk kennis aan de overige erfgenamen.
Een nalatenschap bevat in het algemeen bezittingen en schulden. De schulden kunnen de bezittingen ook overtreffen, en dan zijn de erfgenamen, die de nalatenschap hebben aanvaard, voor die schulden aansprakelijk. Dat is te voorkomen door een nalatenschap te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. In dat geval hoeft de nalatenschap vervolgens niet geaccepteerd te worden. Deze manier van aanvaarden is alleen mogelijk als de erfgenaam zich nog niet heeft gedragen alsof hij/zij de nalatenschap onvoorwaardelijk heeft aanvaard (bijvoorbeeld alvast inboedel meegenomen of in de auto van de overledene rondrijden).

3. verwerpen
Een erfgenaam heeft, mits tijdig, het recht om de nalatenschap te verwerpen. Zijn aandeel in de erfenis gaat dan naar zijn mede-erfgenamen of, als die er niet zijn, de Staat. Hierbij is het belangrijk om te onthouden dat indien een erfgenaam verwerpt, van rechtswege zijn of haar afstammelingen tot de nalatenschap worden geroepen. Bij het verwerpen van een nalatenschap, bijvoorbeeld indien er schulden zijn, is het dus van het grootste belang om een nalatenschap niet alleen voor zich, maar ook voor eventuele (minderjarige) kinderen en/of kleinkinderen te verwerpen. Als voor meerdere personen verworpen dient te worden, is de gang naar de notaris vaak de aangewezen weg, daar dit tot een aanzienlijke besparing in de griffie-kosten kan leiden.

Boedelregister
Informatie over de rechtstoestand van een opengevallen nalatenschap in Nederland wordt verzameld in het openbare boedelregister dat zich bevindt bij de rechtbank van de laatste woonplaats van de erflater. Hierin staat bijvoorbeeld wie de eventuele boedelnotaris is, en bevat verklaringen van erfgenamen over de aanvaarding. De griffier van de rechtbank is verplicht om een ieder die dat wenst inzage in het register te geven en een uittreksel daaruit te verstrekken.

Als een notaris met de afwikkeling van een opengevallen erfenis wordt belast noemt men deze de boedelnotaris. Via het boedelregister kan worden achterhaald wie de boedelnotaris is in een bepaalde nalatenschap.

Conflicten
Hoewel de notaris erop zal toezien dat een wilsbeschikking overeenkomstig het vigerende recht zal zijn, komen rond een nalatenschap toch vaak conflicten voor. De precieze verdeling van de nalatenschap bevredigt niet altijd alle erfgenamen, en ook als de erflater die verdeling exact heeft bepaald, legt men zich daarbij niet altijd neer. Zo kan het voorkomen dat mede-erfgenamen ervan worden beschuldigd de erflater te hebben beïnvloed, en daarbij zelfs misschien misbruik te hebben gemaakt van zijn ouderdom of zwakke gezondheid. Het gevolg is soms zelfs een blijvende verwijdering tussen de erfgenamen. Met het "uitvechten" van een erfeniskwestie kunnen vele jaren verloren gaan. Een aanzienlijk deel van het geld uit de nalatenschap kan op die manier aan advocaten worden gespendeerd. Bevredigend is de uitkomst dan ook vaak niet.

Zulke conflicten kunnen verschillende sociaal-psychologische gronden hebben.
. Men beschouwt de erflater uiteraard als de eigen ouder (of andere relatie), maar heeft er minder oog voor dat een vergelijkbare familierelatie ook bestond tussen de erflater en de andere erfgenamen. Het kan zelfs aanvoelen alsof men niet een deel van de nalatenschap, maar van de overleden erflater zelf moet "afstaan".
. Sluimerende conflicten tussen de erfgenamen kunnen mogelijkerwijze een rol spelen. Dan heeft men die conflicten wellicht tot dusver toegedekt, om der lieve vrede wil, of om de erflater te sparen. Maar na de dood van diegene met wie een gemeenschappelijke band van genegenheid of plichtsbesef bestond, valt alles uiteen en kan zo'n conflict aan de oppervlakte komen.
. Een overlijden is voor de nabestaanden doorgaans een diep emotionele, enerverende gebeurtenis. De emoties kunnen ertoe leiden dat men minder op zijn hoede is, zichzelf minder dan anders in de hand heeft, of zelfs zijn gevoelens en uitingen niet meer geheel meester is.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Erfenis
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 26.