kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 12-01-2016 voor het laatst bewerkt.

euthanasie

Euthanasie

Euthanasie (Oudgrieks: eu = "goede" en thanatos = "dood"), genadedood of genadedoding zijn benamingen voor "opzettelijk levensbeëindigend handelen door een ander dan de gedode persoon, maar wel op diens verzoek". Deze definitie is afkomstig van de Staatscommissie voor euthanasie (1985) en wordt tegenwoordig gehanteerd in Nederland. Ook hulp van de arts bij zelfdoding valt onder deze definitie.

Het doel moet zijn een einde te maken aan uitzichtloos en ondraaglijk lijden van de patiënt. Met andere woorden, het moet gaan om:
. opzettelijk levensbeëindigend handelen op uitdrukkelijk verzoek van de patiënt zelf door een ander (een arts).

Uitzondering:
In Nederland wordt hierop een uitzondering gemaakt voor pasgeboren kinderen en andere kinderen, die eventuele toestemming niet zelf kenbaar kunnen maken. Hun leven kan opzettelijk door een ander (arts) beëindigd worden mits de arts hiervoor toestemming heeft van een derde (meestal de ouders).

Niet tot de euthanasie worden gerekend:
. Medisch handelen waardoor het leven onbedoeld wordt bekort. Hieronder kan bijvoorbeeld pijnbestrijding met morfine vallen.
. Het niet geven van een (medische) behandeling die volgens de geldende medische inzichten zinloos is.
. Het niet geven van een (medische) behandeling omdat er geen toestemming voor is.
. Bij dieren wordt in het algemeen van euthanasie gesproken als een dier wordt gedood zonder daardoor te lijden.

Methode: Bij euthanasie wordt het leven van de patiënt beëindigd door middel van een medische ingreep. Euthanasie gebeurt meestal via een infuus met opiaten (kalmering) en/of spierverslappers.

'Passieve' euthanasie
Uit de definitie van de Staatscommissie voor euthanasie volgt dat er geen actieve of passieve euthanasie bestaat; er bestaat slechts euthanasie. De volgende gevallen worden door sommigen gezien als 'passieve euthanasie', maar in feite gaat het hier om abstineren, wat behoort tot het normaal medisch handelen:
. Het afzien door een arts van een zinloze medische behandeling.
. Het staken of niet uitvoeren van een behandeling op verzoek van de patiënt, zodat het leven van de patiënt niet wordt verlengd. Bijvoorbeeld stoppen met het toedienen van medicijnen en/of voedsel via het infuus of het uitschakelen van bepaalde apparatuur die de patiënt in leven houdt. Een arts moet deze weigering tot verdere behandeling respecteren.
Een arts kan niet vervolgd worden voor het toepassen van een abstinentiebeleid (want er is, nogmaals, geen sprake van actieve levensbeëindiging).

Abstinentie wordt gedefinieerd als het staken van een actieve behandeling, óf het niet-starten van een nieuwe behandeling.
Bij medisch zinloos handelen na eigen inschatting door de arts op basis van zijn medische kennis, óf op uitdrukkelijk verzoek van de patiënt (of diens vertegenwoordigers wanneer hij wilsonbekwaam is).
De uiteindelijke beslissing tot abstineren ligt bij de arts, tenzij de patiënt wilsbekwaam is of een geldige wilsverklaring heeft (recht om een behandeling te weigeren, WGBO). Omdat de arts het leven van de patiënt niet actief beëindigt, kan hier nooit sprake zijn van euthanasie en kan de arts niet strafrechtelijk vervolgd worden.
Wat er verstaan moet worden onder 'medisch zinloos', is een discussiepunt waar medisch-ethisch met verschillende invalshoeken naar gekeken kan worden.

Sedatie is het verlagen van de de staat van het bewustzijn van een patiënt. Dit gebeurt door middel van toediening van geneesmiddelen (sedativa). Palliatieve of terminale sedatie, of sedatie in de laatste levensfase betekent het dempen van het bewustzijn van patiënten die in de terminale situatie ondraaglijk lijden en waarvoor geen behandeling meer mogelijk is. Dit is geen euthanasie.
Deze geneesmiddelen kunnen als volgt worden toegediend:
. Door middel van pillen (ook wel per os genoemd)
. Via injectie (intramusculair of intraveneus)
. Door het toedienen van gassen via de luchtweg (bijvoorbeeld lachgassedatie)

Versterving is overlijden als gevolg van niet geforceerd toedienen van vocht en voedsel wanneer een patiënt daar zelf niet meer om vraagt. Het is als begrip in ieder geval in Nederland vrij gangbaar. Versterving moet niet worden verward met euthanasie, wat het actief beëindigen van een leven is, of het stoppen van een behandeling (waarbij een patiënt geen medicijnen meer krijgt, maar wel pijnstillers, vocht en voedsel).
Een patiënt sterft na een aantal dagen aan de gevolgen van uitdroging. Dit kan tot twee weken duren. Door de uitdroging vallen de vitale organen één voor één uit.
De term "versterving" voor deze manier van levensbeëindiging werd in 1996 geïntroduceerd door de psychiater Boudewijn Chabot. Ze werd al snel beladen, toen in kranten artikelen verschenen die meldden dat het onthouden van vocht en voedsel door sommige bejaardentehuizen werd gebruikt om demente bejaarden te laten sterven. Met name het verpleeghuis Blauwbörgje in Groningen raakte hierdoor in opspraak, toen een demente man van 62 jaar oud, die nog volop van het leven genoot, op het nippertje gered werd.
Bij patiënten die zelf aangeven geen vocht en voedsel meer te willen ontvangen, is versterven een langzame, maar milde en rustige manier van sterven mits de patiënt goed verzorgd wordt (bijv. door het toedienen van pijnstillers) en de lippen vochtig gehouden worden zodat de dorstprikkel niet optreedt. Het weigeren van voedsel en drank door een patiënt is een natuurlijk verschijnsel bij een vergevorderd stadium van dementie en ook in het eindstadium van veel ziekten.
Hoe vaak versterving wordt toegepast is niet exact bekend, maar zeker is dat het in Nederland vrij veel voorkomt. Experts schatten dat in Nederland bij vier tot tien procent van de sterfgevallen versterving heeft plaatsgevonden.
(Versterving betekent in de Christelijke context een kerkelijk gebod om zich in de Vastentijd iets te ontzeggen op gebied van eten en drinken. In het kloosterleven betekent versterving ook door extreme lichamelijke staat van onthechting tot zelfverheffing komen.)

De pil van Drion is een door de Nederlandse rechtsgeleerde Huib Drion in 1992 voorgestelde hypothetische pil waarmee een (hoog)bejaarde die 'klaar is met leven' op humane wijze een einde aan zijn of haar leven zou kunnen maken op een zelfgekozen tijdstip. De pil zou in de voorstelling van Drion met zekere veiligheidsmaatregelen vrij verkrijgbaar moeten zijn. De pil zou feitelijk uit 2 pillen bestaan. Pil A & Pil B zouden met enkele dagen tussentijd ingenomen moeten worden. Dit zou ertoe dwingen er nog eens over na te denken. In ruimere zin gaat de discussie over de pil van Drion over het recht (of niet) op zelfdoding.
Een dergelijk medicament bestaat tot op heden nog niet in Nederland.
Voormalig Minister van Volksgezondheid Els Borst (D66) zorgde in de jaren '90 voor de nodige ophef in Nederland omdat zij de Pil van Drion wilde legaliseren.

Zelfmoord of zelfdoding is de benaming voor het opzettelijk beëindigen van het eigen leven. Suïcide (< Lat. suicida) is een synoniem, en wordt veel gebruikt in een juridische of academische context. De termen kunnen ook overdrachtelijk worden gebruikt, wanneer er geen sprake is van een echte moord maar bijvoorbeeld van vernietiging van de eigen reputatie of carrière.

Euthanasiewet
In de laatste decennia is euthanasie in Nederland een geaccepteerde praktijk geworden: in het recht, de medische professie en de publieke opinie. Alhoewel euthanasie en hulp bij zelfdoding nog steeds vallen onder het strafrecht, is het niet meer strafbaar sinds 2002, mits aan de zogenaamde zorgvuldigheidseisen voldaan is, de zogenaamde strafuitsluitingsgrond.

De zorgvuldigheidseisen houden in dat de arts:
a. de overtuiging heeft gekregen dat er sprake was van een vrijwillig en weloverwogen verzoek van de patiënt,
b. de overtuiging heeft gekregen dat er sprake was van uitzichtloos en ondraaglijk lijden van de patiënt,
c. de patiënt heeft voorgelicht over de situatie waarin deze zich bevond en over diens vooruitzichten,
d. met de patiënt tot de overtuiging is gekomen dat er voor de situatie waarin deze zich bevond geen redelijke andere oplossing was,
e. ten minste één andere, onafhankelijke arts heeft geraadpleegd, die de patiënt heeft gezien en schriftelijk zijn oordeel heeft gegeven over de zorgvuldigheidseisen, bedoeld in de onderdelen a tot en met d, en
f. de levensbeëindiging of hulp bij zelfdoding medisch zorgvuldig heeft uitgevoerd.

Alleen een arts kan aanspraak maken op de strafuitsluitingsgrond, mits hij zich houdt aan deze zorgvuldigheidseisen en de euthanasie of hulp bij zelfdoding meldt bij de gemeentelijk lijkschouwer. Een Regionale Toetsingscommissie Euthanasie beoordeelt vervolgens of de arts aan de zorgvuldigheidseisen heeft voldaan.

De zorgvuldigheidseisen zijn zogenaamde "open criteria". Door middel van jurisprudentie is verder ingevuld waar een geval van euthanasie of hulp bij zelfdoding aan moet voldoen. Zo is in de rechtszaak Brongersma bepaald dat een arts geen hulp bij zelfdoding mag verlenen aan een patiënt die "klaar met leven" is als het lijden van die patiënt niet in overwegende mate bepaald is door een medisch classificeerbare aandoening. Op deze uitspraak van de Hoge Raad is veel kritiek gekomen omdat deze niet goed aan zou sluiten bij de medische praktijk, waarin een dergelijk onderscheid tussen patiënten met en zonder medisch classificeerbare aandoening niet zo duidelijk te maken is. In december 2004 verscheen hierover het rapport van de commissie Dijkhuis van de KNMG "Op zoek naar normen voor het handelen van artsen bij vragen om hulp bij levensbeëindiging in geval van lijden aan het leven."

Wilsverklaringen
Sinds 2002 is euthanasie ook expliciet toegestaan op basis van een euthanasieverklaring. Daarbij moet wel aan dezelfde zorgvuldigheidseisen (a-f) worden voldaan. De precieze formulering in de wet is:
"Indien de patiënt van zestien jaren of ouder niet langer in staat is zijn wil te uiten, maar voordat hij in die staat geraakte tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake in staat werd geacht, en een schriftelijke verklaring, inhoudende een verzoek om levensbeëindiging, heeft afgelegd, dan kan de arts aan dit verzoek gevolg geven. De zorgvuldigheidseisen, bedoeld in het eerste lid, zijn van overeenkomstige toepassing."

Europa
Opzettelijk levensbeëindigend handelen bij geborenen is in alle Europese landen met uitzondering van Nederland, Zwitserland en België bij wet verboden en wordt vervolgd als een misdrijf. Zwitserland is tot nu toe ook het enige land waar buitenlandse patiënten naar toe mogen komen om te sterven. In vele landen is het volgens de huidige burgerlijke wetgeving niet langer verboden om het leven van ongeborenen te (laten) beëindigen (zie abortus).

Nederland
Euthanasie is geregeld in de wet Toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding. Deze wet is in werking vanaf 1 april 2002. De wet geldt uitsluitend voor gevallen van euthanasie, dus levensbeëindigend handelen en hulp bij zelfdoding op uitdrukkelijk verzoek van de patiënt.
In Nederland is de belangenorganisatie Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde actief om de maatschappelijk acceptatie van euthanasie te bevorderen.

België
In België kunnen bewuste en handelsbekwame meerderjarigen met een ondraaglijk psychisch lijden als gevolg van een ongeneeslijke aandoening euthanasie aanvragen. Dit werd bij wet vastgelegd op 28 mei 2002. De patiënt hoeft niet terminaal te zijn. De aanvraag moet gecontroleerd worden door drie artsen, één van hen moet gespecialiseerd zijn in de aandoening waaraan de patiënt lijdt.
Het verzoek tot euthanasie dient vrijwillig, overwogen en herhaald te zijn en de patiënt moet zich in een medisch uitzichtloze toestand van ondraaglijk fysiek of psychisch lijden bevinden. Artsen die geen wettelijke euthanasie pleegden, door bijvoorbeeld geen wilsbeschikking van de patiënt te kunnen voorleggen, kunnen van moord beticht worden.

Verenigde Staten van Amerika
In de meerderheid van de Amerikaanse staten is euthanasie illegaal. Alleen in Oregon is hulp bij wet geregeld; de wet daar voorziet erin dat een arts een barbituraat aan een patiënt voorschrijft, waarmee deze laatste zelfmoord pleegt. Ook hier mogen artsen de dood niet zelf veroorzaken. In maart 2005 werd in een controversiële rechtszaak in Florida bepaald dat de voedingssonde van de comateuze Terry Schiavo verwijderd moest worden. Deze vrouw verkeerde toen al vijftien jaar in vegetatieve staat.

Er bestaat hevige tegenstand tegen de praktijk en de legalisatie van euthanasie. Tegenstanders zien het als een immorele daad, die de mens zichzelf van het leven berooft of laat beroven. Na de legalisering van abortus in 1981 zien de tegenstanders euthanasie als een van de grootste gruwelijkheden in de huidige maatschappij.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Euthanasie.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 507.