kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-01-2016 voor het laatst bewerkt.

feminisme

Het feminisme is een maatschappelijke en politieke stroming die de emancipatie van vrouwen nastreeft.

Vrouwen worden en werden op veel terreinen op een andere manier behandeld dan mannen, bijvoorbeeld op het gebied van opleiding, salaris, eigendom, recht op werk en inkomen, kiesrecht etc. Zo mochten bijvoorbeeld in het begin van de twintigste eeuw vrouwen niet studeren aan een universiteit.
Aletta Jacobs was de eerste vrouw die in Nederland geneeskunde studeerde. Marie Popelin was in België de eerste vrouwelijke jurist, die geweigerd werd als advocaat.
Tot in de jaren 60 van de 20e eeuw mochten vrouwen vaak niet hun baan behouden als zij in het huwelijk traden (bijv. in overheidsdienst).

Terwijl in vele andere landen de rolverdeling tussen man en vrouw meer traditioneel is gebleven, is in Westerse landen op dit gebied veel veranderd. Het feminisme is als sterke maatschappelijke stroming tegen het eind van de twintigste eeuw echter vrijwel verdwenen, of beter gezegd, opgenomen in de hoofdstroom van de mensenrechten, zoals zij door de Verenigde Naties beschermd worden.

Drie golven feminisme
Het feminisme heeft in Nederland en België drie golven gekend:
. Eerste feministische golf: Aan het eind van de 19e eeuw werd vooral gestreden voor het vrouwenkiesrecht, met onder andere Wilhelmina Drucker in Nederland. In België stond Marie Popelin voor het burgerlijk feminisme, Emilie Claeys voor het socialistisch feminisme’’. Deze laatste richtte samen met Nellie van Kol de Hollandsch-Vlaamsche Vrouwenbond op.
. Tweede feministische golf: Vanaf de jaren zestig van de 20e eeuw werd vooral gestreden voor de seksuele en financiële mogelijkheden voor vrouwen. De strijd voor het recht op abortus was bijvoorbeeld een speerpunt van de groep Dolle Mina (de naam verwijst naar Wilhelmina Drucker). De Nederlandse organisatie Man, Vrouw, Maatschappij streed vooral voor gelijkwaardige opleidingsmogelijkheden en salaris. In België kwamen het Vrouwenoverlegkomitee (VOK) en de Nationale Vrouwenraad in de aandacht, naast het grote succes van de "traditionele" vrouwenverenigingen (KAV, SVV, KVLV).
. Derde feministische golf: Momenteel (2006) is voorzichtig sprake van een derde feministische golf: enerzijds de strijd voor gelijke beloning voor gelijk werk, anderzijds ontstaan er feministische bewegingen onder migrantenvrouwen (Dolle Zina) die strijden tegen cultureel en/of religieus gemotiveerde achterstelling van vrouwen afkomstig uit bijvoorbeeld het Caribisch gebied, Somalië, Turkije en Marokko. Maar omgekeerd zijn er in het Westen ook stilaan wat jonge allochtone (vooral van islamitische afkomst) vrouwen in protest getreden tegen het vaak voorkomende vooroordeel dat ze systematisch zouden gediscrimineerd worden vanuit de familiale kring. Niet zelden wordt vanuit een "westerse" visie de conclusie getrokken dat ze onderdrukt worden, bij het willen manifesteren van hun identiteit. Vooral over de hoofddoek woedden en woeden er serieuze discussies. Opmerkelijk is dat, hoe heviger de discussie wordt, hoe sterker deze jonge vrouwen zich gaan manifesteren.

Het feminisme werd voor sommige personen een radicale levenswijze. Sommige vrouwen wezen elk contact met een man af, en werden bewust ongehuwde moeder. Anderen werden uit principe lesbisch en wilden niets van mannen weten. Dit radicalisme is inmiddels (2004) vrijwel verdwenen.

Voorbeelden van de resultaten van het feminisme zijn:
. Actief en passief kiesrecht voor mannen en vrouwen
. Het recht op gelijke beloning voor gelijk werk voor mannen en vrouwen
. Meer deelname van vrouwen in allerlei maatschappelijke organisaties, zoals politieke partijen, kerken en besturen.
. Recht op abortus, zwangerschapsverlof en bevallingsverlof (later uitgebreid tot ouderschapsverlof dat ook voor mannen beschikbaar is)
. Verbod op ontslag bij zwangerschap
. Verbod op verkrachting binnen het huwelijk
. Afschaffing van het woord "juffrouw" of "mejuffrouw". Vroeger werd dit gebruikt voor ongetrouwde vrouwen, tegenwoordig wordt elke vrouw "mevrouw" genoemd. De uitdrukking werd door de feministen als denigrerend gezien.

feministische kunst
Hoewel het feminisme in de eerste plaats een politieke beweging is, heeft het een immense invloed gehad op de twintigste-eeuwse kunst. De term ‘feministische kunst' (die van toepassing is op het werk van kunstenaars als M. Kelly, Chicago en Spero) kwam pas op in de jaren negentienzestig, maar al vanaf het begin van deze eeuw hebben vrouwelijke kunstenaars met toenemend succes gevochten om erkenning.

Feminisme in de Arabische-islamitische wereld
Ook binnen de Arabische-islamitische wereld ontstonden in de loop van de twintigste eeuw feministische bewegingen, veelal binnen het kader van de islam. Dit wordt wel moslimfeminisme genoemd (in tegenstelling tot seculier feminisme), hoewel veel van de actoren zelf bezwaar tegen deze term hebben.
Vooral in het westerse feminisme bestaat de opvatting dat emancipatie van de vrouw slechts mogelijk is door religie aan de kant te schuiven. Voor veel moslimvrouwen is dit geen optie. Aan het eind van de negentiende eeuw ontstond er in Egypte een emancipatiebeweging die op basis van koranteksten over vrouwen gelijke rechten voor vrouwen claimde.
Schrijfsters als de Marokkaanse Fatima Mernissi en de Egyptische arts Nawal el Saadawi verzetten zich in hun werk tegen de "onderdrukking van de Arabische vrouw". In sommige moslimlanden worden als concessie enkele oude wetten en tradities voorzichtig losgelaten. In Marokko bijvoorbeeld werd eind 2003 een wet aangenomen die vrouwen meer rechten geeft bij echtscheiding en erfeniskwesties.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Feminisme
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 515.