kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Forbo

Forbo Linoleum

Nederlandsche Linoleum Fabriek (NLF) Krommenie opgericht in 1898.

Forbo Flooring: wereldleider in linoleum. In de Zaanstreek ontwikkelt, produceert en verkoopt Forbo Flooring haar vloerbedekkingen. In meer dan honderd jaar hebben wij ons ontwikkeld tot 's werelds grootste linoleumproducent met export over de gehele wereld. - (Forbo Linoleum B.V. maakt deel uit van Forbo Flooring, een onderdeel van de Zwitserse Forbo Groep; 32 productlocaties, 60 verkooporganisaties en wereldwijd gevestigd in 23 landen. Met een marktaandeel van meer dan 60% is Forbo Flooring marktleider in linoleum. Naast linoleum ontwerpt, produceert en levert Forbo Flooring vinylvloerbedekking en tapijt, maar ook lijm(systemen) en transport- en productiebanden. Bij de Forbo groep werken wereldwijd meer dan 5.500 mensen. Ongeveer 2.500 daarvan werken er bij Forbo Flooring, waarvan ruim 700 bij Forbo Linoleum te Krommenie-Assendelft.

Linoleum is een natuurproduct door Forbo verkocht onder de naam Marmoleum. Krommenie is het onbetwiste centrum van de wereld die linoleum heet en eindstation van een internationale stroom grondstoffen. Linoleum wordt gemaakt van lijnolie, gomhars, houtmeel, kalksteen en jute. De jute komt uit Bangladesh, kurk uit Portugal. Lijnolie, het belangrijkste ingrediënt, wordt per schip aangevoerd uit Canada.

Linoleum geldt als een hygiënische, duurzame en makkelijk te onderhouden vloerbedekking. Bacteriën gedijen niet op linoleum, vanwege de afweerstoffen in de lijnolie.

Historie
De geschiedenis van Forbo is onlosmakelijk verbonden met Krommenie. Een lokale ondernemer hield zich in de negentiende eeuw bezig met het waterdicht maken van zeildoek. Hij kwam in contact met de Schotse uitvinder van linoleum. Die zocht een entree op de continentale markt.

De geschiedenis van linoleum in Nederland begint op 17 oktober 1898 met het ondertekenen van een contract tussen Frederick Walton en P.H. Kaars Sijpesteijn. Onder dit contract werd door Walton de licentie gegeven voor toepassing van twee van zijn patenten voor de fabricage van linoleum in Nederland. In 1899 werd door Pieter Hendrik Kaars Sijpesteijn en zijn twee zonen Willem en Pieter jr. de N.V. Nederlandsche Linoleumfabriek (NLF) opgericht en de fabriek gebouwd; toen nog op de Padlaan en sinds 1922 op de huidige locatie, net over de spoorlijn bij Krommenie-Assendelft.

Met 35 man, onder leiding van vier Schotten, begon een jaar later de eerste productie. Ruim honderd jaar later is het basisprocédé nauwelijks veranderd. Lijnzaadolie wordt ingekookt, waardoor het gaat oxideren. Hierbij ontstaat de karakteristieke geur die kenmerkend is voor een bezoek aan Krommenie en Assendelft. De lijnoliesubstantie wordt vervolgens vermengd met hars, houtmeel en eventueel kleurstoffen. Daarna wordt het op de rug van een jute onderlaag gewalst tot twee meter brede banen. Die zijn nog wekenlang zacht. In twintig meter hoge droogtorens hangen de lappen twee tot vier weken te drogen. Dan volgt een lakbehandeling, waarna de banen in rollen gewikkeld het magazijn in gaan.

De afzet verliep aanvankelijk moeizaam omdat ook gerenommeerde buitenlandse bedrijven linoleum van goede kwaliteit aanboden. De economische opleving in de jaren twintig gaf de NLF wind in de zeilen en met de nieuwe fabriek in Assendelft (1922) en de introductie van het modieuze Marmoleum (1930) startte ook de internationale verkoop.

Het aanbod van de firma bestond in het begin alleen nog uit linoleum met hout- en tapijtachtige dessins. In de jaren twintig en dertig begon het bedrijf zich ook op nieuw artistieke ontwikkelingen te richten en gaf het binnenhuisarchitect Poul Bromberg opdracht een aantal ontwerpen voor de fabriek te maken.

Intussen was in de linoleumindustrie een fusieproces op gang gekomen, wat ervoor heeft gezorgd dat de NLF in 1929 deel ging uitmaken van de Continentale Linoleum Union in Zürich, die in 1974 zou overgaan in de Forbo.

Hoogtijdagen beleefde de fabriek van 1930 tot 1960, toen de omzet van een nieuw linoleumproduct – Marmoleum – meer dan verdubbelde. De groei van de NLF zorgde voor welvaart in de Zaanstreek. Niet alleen was er voor circa 1.200 mensen werkgelegenheid in de fabriek, ook de plaatselijke handel en industrie profiteerde. De doelmatigheid van het gebruik en eenvoud in onderhoud sloten na de oorlog aan bij de idealen van de Stichting Goed Wonen, waar Linoleum Krommenie lid van was.

In de jaren vijftig liet Willem A. Forbes die de leiding had over afdeling Publiciteit verschillende ontwerpers, waaronder architect Clim Meijer en de ontwerpers Kees Keus en Dick Elffers op freelance basis linoleumcollecties ontwerpen.

Clim Meijer werd geboren in 1912 te Krommenie. Studeerde binnenhuisarchitectuur en MTS-bouwkunde. Vestigde zich met eigen ontwerpbureau in Amsterdam en later in Zandvoort. Na studie aan de Academie van Bouwkunst in 1948 ingeschreven als architect BNA. Ontwierp o.m. meubels, winkelpanden- en interieurs, woonhuizen, kantoorpanden en clubgebouwen en was werkzaam als kleuradviseur. Werkte van 1952 tot 1987 als ontwerper van linoleumcollecties en tentoonstellingsstands voor de NLF; was betrokken bij diverse verbouwingen van dit bedrijf en de renovatie van 1987-1989. Momenteel - op 87 jarige leeftijd - nog steeds actief als kleuradviseur en vormgever voor o. a. Forbo, Hellema en Karlshamns. - (jaren zestig stabiliseerde de omzet zich, veroorzaakt door twee ontwikkelingen. Ten eerste, omdat de bedrijven binnen de Continentale Linoleum Union vrij zelfstandig waren. Door het succes van Marmoleum, had een aantal van deze fabrieken ook de specifieke zogenaamde kalanders (persen of walsen) voor de productie van Marmoleum geïnstalleerd en dus waren er vanaf dat moment meerdere aanbieders van Marmoleum en dat terwijl de vraag hetzelfde bleef. Het gevolg was dat de export van de fabriek in Krommenie – logischerwijs – stagneerde. Dit laatste werd, ten tweede, nog eens versterkt door bedrijven van buiten de Union die ook regelmatig nieuwe vinylvloerbedekkingen op de markt brachten.

In 1968 introduceert de NLF, als eerste in Europa, het product Novilon; verend vinyl en een grote concurrent (samen met tapijt) voor linoleum. De introductie ervan vindt plaats in de periode dat de Continentale Linoleum Union overgaat in de Forbo. De reorganisatie die daarop volgt, maakt van – het vanaf nu te noemen – Forbo Linoleum, binnen de Forbo Groep, de enige producent van linoleum én van Novilon, voor het moment althans. Ondertussen is er binnen de Forbo Groep nog een Schotse vestiging in Kirkcaldy die ook linoleum maakt en zijn er buiten de Forbo Groep nog twee andere producenten van linoleum: Armstrong DLW en Tarkett.

Vroeger waren er veel meer linoleumfabrieken. In Nederland wel meer dan twintig. Toen kwam vinyl op in de jaren zestig. Dat gold als hip, nieuw. Een teken van vooruitgang. Linoleum kreeg het heel moeilijk. Begin jaren tachtig was het bij Forbo ‘echt crisis’. Maar de toenmalige directie zei: we gaan er toch mee door. We hebben een uniek product en een goed verhaal. Weet je wat het grappige is? Je leert steeds: lúister naar je klant. Verlies die niet uit het oog. Maar als we toen de trend hadden gevolgd, werd er nu in Krommenie geen linoleum meer geproduceerd. - (Van der Velde)

De traditionele kopers van linoleum staan hoog op de sociale ladder. Artistieke types, veel journalisten en professionals. Artsen, notarissen. Het zijn mensen die ongevoelig zijn voor communicatie-inspanningen. Ze kiezen het los van wat de wereld ervan vindt. Maar ze kiezen zeker geen vinyl. - (linoleum begon weer aan te trekken: er was sprake van een hernieuwde belangstelling voor natuurproducten en een grotere belangstelling voor harde vloerbedekking ter voorkoming van allergieproblemen. Na decennialang vooral als een zindelijke vloerbedekking te zijn verkocht, deed het bedrijf in de jaren tachtig een succesvolle poging weer als een modieuze en zelfs postmoderne sfeerbepaler voor de huiskamer beschikbaar te zijn. Sindsdien neemt de linoleumomzet steeds maar toe en verkoopt Forbo tegenwoordig wereldwijd in meer dan zestig landen.

Websites: www.zaans-industrieel-erfgoed.nl, www.mt.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 810.