kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 14-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Goedele van Brussel

De heilige Goedele (Latijn Gudila, later ook Gudula) (geb. na 646; † tussen 680 en 714) wordt gevierd op 8 januari.

In haar toenaam wordt Goedele naar verscheidene vereringsplaatsen genoemd :

Moorsel (haar woonplaats);
Brussel (waar te harer ere een kapittel werd gesticht)
Eibingen (waar de schedelrelikwie wordt bewaard).

Biografie
Haar biografie (Vita Gudilae) werd opgetekend in de abdij van Lobbes tussen 1048 en 1051. In dit heiligenverhaal wordt Goedele voorgesteld als de dochter van een Merovingische graaf Witger (weliswaar met de anachronistische titulatuur van hertog van Lotharingen en gouwgraaf van Brabant) en de heilige Amalberga van Maubeuge (zuster van de Merovingische hofmeier Pepijn van Landen). Tot het gezin van Witger en Amalberga behoren ook de heiligen Emebertus, Reinildis en Veerle.

Sinte-Goedele gaf al op jonge leeftijd blijk van een godvruchtig leven. Volgens de legende ging zij elke ochtend voor dag en dauw naar een Sint-Salvatorkerk in de nabijheid van haar woonplaats te Moorsel. In het donker blies de duivel telkens weer de kaars in haar lantaarn uit om haar te doen afdwalen van de weg naar de kerk. Goedele bad tot God, waarop zonder tussenkomst van een mensenhand het licht in de lantaarn telkens opnieuw werd aangestoken.

Volgens de vita stierf Sinte-Goedele ten tijde van de regering van Pepijn de Oude, waardoor we weten dat zij tussen 680 en 714 moet zijn overleden. Ze werd begraven in een plaats genoemd Ham, vermoedelijk te vereenzelvigen met Hamme). Haar relikwieën werden later overgebracht naar de kerk te Moorsel.

Aan het einde van de 10e eeuw werden het gebeente overgebracht naar de Sint-Goriskerk te Brussel. Dit gebeurde op initiatief van hertog Karel van Neder-Lotharingen (977 - 991), nadat deze in een rechtsgeding omtrent een onrechtmatige toe-eigening van kerkgoederen te Moorsel geen enkele der betrokken partijen het eigendomsrecht over de relikwie kon toewijzen.

Op 16 november 1047 stichtte graaf Lambert II Balderik van Leuven samen met zijn echtgenote Oda van Verdun het Sinte-Goedelekapittel in de Sint-Michielskerk te Brussel (waaruit de latere Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele is ontstaan). Bij die gelegenheid werd de relikwie naar het kapittel overgebracht onder leiding van bisschop Gerardus I van Kamerijk.

Tijdens de Beeldenstorm werden de relikwieën van Sinte-Goedele verstrooid en bleef slechts een klein gedeelte van het gebeente bewaard. In de kerk van Eibingen bewaart men al sinds de 12e eeuw de schedel van de heilige. Deze relikwie werd geschonken aan de Duitse mystica Hildegard van Bingen.

Parochies onder het patrocinaat van de heilige Goedele vindt men te:
. Hamme
. Lochem
. Moorsel
. Rhede
. Brussel

Hagiografie
Kort na de oprichting van het Sinte-Goedelekapittel te Brussel (1047) werd in de abdij van Lobbes op basis van de mondelinge overlevering een heiligenverhaal opgetekend. Deze gebeurde wellicht ten tijde van abt Hugo van Lobbes tussen 1048 en 1051 (Vita Gudilae).

De vita werd later herbewerkt en literair verfraaid door een auteur met de naam Hubert. Deze versie is slechts overgeleverd in één handschrift uit de 13e/14e eeuw. In de Late Middeleeuwen werden de vitae duchtig gekopieerd. In het geval van de Vita Gudulae werd ze aangevuld met (soms geïnterpreteerde) passages uit andere heiligenverhalen (zoals de Vita Pharaildis, Vita Amalbergae virginae...) en elementen uit niet-Brabantse (d.w.z. Vlaamse en Henegouwse) vereringstradities.

Tekstuitgaven van de Vita Gudilae:
. Vita auctore Huberto = Narrative Sources, H052. BHL 3684. Acta Sanctorum Januarii I, 'De S. Gudila Virgine', 513-524; Ghesquières en Smetius, Acta Sanctorum Belgii Selecta V, 689-716. Gedeeltelijk ook in Monumenta Germaniae Historica, Scriptores XV-2, 1200-1203.
. Vita Gudilae auctore anonymo = Narrative Sources, G201. BHL 3685. Acta Sanctorum Januarii I, 'De S. Gudila Virgine, Alia Vita Auctore Anonyma', 524-530; Ghesquières en Smetius, Acta Sanctorum Belgii Selecta V, 716-734.

Oudste bewaard gebleven handschriften in de Koninklijke Bibliotheek Albertina te Brussel:
. Vita auctore Huberto (enig exemplaar): mss 1770-1777, fol. 76r-91v (13e/14e eeuw).
. Vita auctore anonymo : mss II-932 fol. 148-153v (12e eeuw, Sint-Bertijns); II-2309 (VdG 3307) fol. 138v-145r (13e eeuw, Cambron).


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Goedele_van_Brussel
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2138.