kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 14-01-2016 voor het laatst bewerkt.

grondwet

Wet waarin de grondrechten van de burgers en het staatsbestel zijn vastgelegd.

De eerste Grondwet kwam in 1798 tot stand. De huidige Grondwet gaat terug op die van 1814, met belangrijke wijzigingen in 1815, 1848, 1917 1948 en 1983. Een grondwetswijziging doorloopt hetzelfde traject als een wetsvoorstel, maar nadat de Tweede en eerste kamer de wijziging hebben goedgekeurd, wordt de tweede kamer ontbonden en worden verkiezingen gehouden.

De grondwetswijziging wordt vervolgens in de opnieuw samengestelde Tweede Kamer en in de Eerste Kamer behandeld, waarbij in de Tweede Kamer de wijziging met tweederde meerderheid (een gekwalificeerde meerderheid) moet worden aangenomen. De Tweede Kamer heeft nu geen Recht van amendement. En ook tweederde van de Eerste Kamerleden moet instemmen met de grondwetswijziging.

In de Middeleeuwen was er nog geen Grondwet. De vorst had de macht en hoefde zich zelf niet aan de wet te houden. In de tijd daarna kregen sommige groepen mensen wel rechten tegenover hun vorst, maar pas sinds de achttiende eeuw heeft iedereen rechten en moet iedere instantie die de macht uitoefent zich aan de wet houden. In 1798 werd dit in Nederland vastgelegd in een Grondwet; de ‘Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden’, die nog steeds geldt, werd opgesteld in 1815.

De Grondwet kan minder gemakkelijk worden gewijzigd dan andere wetten. Toch zijn er wel grote grondwetsherzieningen geweest. In 1848 stemde Koning Willem II ermee in de Grondwet zo te wijzigen dat de koning minder macht kreeg en het volk meer. De verandering was zo ingrijpend dat de ‘Grondwet van 1848’, opgesteld door de staatsrechtgeleerde Thorbecke, wel wordt gezien als het begin van de democratie. Niettemin werd pas in 1917 het kiesrecht ingevoerd voor alle mannen; vrouwen kregen toen voor het eerst passief kiesrecht. In 1922 werd eindelijk ook het actief vrouwenkiesrecht - dat in 1919 was ingevoerd - in de Grondwet opgenomen.

Behalve wetten in formele zin is er nog andere regelgeving: Algemene Maatregelen van Bestuur (nadere uitwerking van een wet bij Koninklijk Besluit), internationale verdragen en regelgeving van provincies, waterschappen en gemeenten.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 947.