kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 05-10-2009 voor het laatst bewerkt.

Henegouwen

Henegouwen (Frans: Hainaut, Waals: Hinnot) is een provincie in het zuidwesten van België, met als hoofdstad Bergen. De oppervlakte is 3786 km² en de provincie telt 1.294.844 inwoners (1 januari 2007). De provincie behoort tot Wallonië en is dus Franstalig.

Het grootste deel van het huidige Henegouwen ligt op het grondgebied van het vroegere graafschap Henegouwen. Zowat de helft van het historische graafschap werd geannexeerd door de Franse koning Lodewijk XIV en ging samen met het geannexeerde deel van het graafschap Vlaanderen de zelfstandige Franse provincie Flandre vormen. Deze provincie werd bij de Franse Revolutie het Noorderdepartement.

Bij de Franse annexatie in 1795 werd het Nederlands gebleven deel van Henegouwen opgenomen in het departement Jemmape, later Jemappes. Dit Franse departement werd in 1815 de Nederlandse en in 1830 de Belgische provincie Henegouwen.

Het graafschap Henegouwen was een vorstendom dat zijn naam heeft ontleend aan de reeds tijdens de Karolingische periode bestaande Henegouw (pagus Hanoniensis), die later het zuidelijk deel van het graafschap vormde. Het noordelijke deel van het graafschap (ten noorden van de rivier de Hene) komt voort uit de Brabantgouw.

Het eigenlijke graafschap Henegouwen vindt zijn institutionele grondslag in de vereniging van drie grafelijke entiteiten:
. Het allodiale graafschap Bergen (ten zuiden van de rivier de Hene), een stamgraafschap van de Reiniers, in 998 door Reinier IV van Bergen verworven.
. Het zuidelijke graafschap uit de Brabantgouw (het deel van Henegouwen ten noorden van de Hene), een hertogelijk leen dat omstreeks 1024 werd verworven door graaf Reinier V van Bergen, mede dankzij zijn huwelijk met Mathildis, een dochter van Herman van Ename, gouwgraaf van Brabant (broer van de toenmalige hertog van Neder-Lotharingen); dit gebied wordt wel het graafschap Chièvres genoemd.
. Het markgraafschap Valencijn, een rijksleen dat ca. 1045 ontnomen werd aan Boudewijn V van Vlaanderen wegens diens rebellie tegen de Duitse keizer Hendrik III. Vermoedelijk werd dit aansluitend aan Reinier van Hasnon, vader van Richilde van Henegouwen, in leen gegeven. Na diens dood (ca.1049) maakte Richilde alleszins erfelijke aanspraak op het graafschap. In haar naam werd het rijksleen aan haar echtgenoot Herman van Bergen toegewezen.

Na haar catastrofale nederlaag in de Slag bij Kassel (1071) probeerde Richilde van Henegouwen haar graafschappen en allodia ten gelde te maken bij de Duitse keizer. Deze gaf opdracht aan de bisschop van Luik om de goederen aan te kopen. Vervolgens werd het geheel van de feodia als het gerefeodeerde graafschap Henegouwen in leen gegeven aan de hertog van Neder-Lotharingen, die het op diens beurt in leen terug gaf aan Richilde van Henegouwen (1071).

Ook met het graafschap Vlaanderen realiseerde de graven van Henegouwen goede bindingen. Via het huwelijk van Boudewijn VI van Vlaanderen met Richildis van Henegouwen (onwettig huwelijk in 1051; enkele jaren later gewettigd door paus Leo IX) werden de graafschappen reeds korte tijd verenigd (namelijk tot de dood van Boudewijn VI van Vlaanderen in 1070; definitieve beslechting door de Slag bij Kassel in 1071). Latere huwelijksallianties tussen Vlaanderen en Henegouwen zorgden ervoor dat beide graafschappen in een personele unie tot in 1278 met elkaar verbonden bleven. Maar de twee huwelijken van Margaretha van Constantinopel zorgden ervoor, dat ze voor lange tijd gescheiden werden.

Van 1280 tot 1356 werd Henegouwen geregeerd door het Huis van Avesnes, dat vanaf 1299 in een personele unie ook heerste over de graafschappen Zeeland en Holland.

In 1356 kwam Henegouwen in handen van het Beierse Huis en vanaf 1433 in die van de hertogen van Bourgondië en werd zo deel van de Zeventien Provinciën.

In 1790 was het graafschap Henegouwen één van de stichtende leden van de Verenigde Nederlandse Staten.

Een deel van het graafschap werd geannexeerd door de Franse koning Lodewijk XIV en ging samen met het geannexeerde deel van het graafschap Vlaanderen de zelfstandige Franse provincie Flandre vormen. Deze provincie werd bij de Franse Revolutie het Noorderdepartement.

Bij de Franse annexatie in 1795 werd het Nederlands gebleven deel van Henegouwen opgenomen in het departement Jemmape, later Jemappes.

Jemappes, eerder Jemmape of Jemmapes genoemd, is de naam van een Frans departement in de Nederlanden. Het is genoemd naar de Slag bij Jemappes tussen het Oostenrijkse en het Franse leger in bij het dorpje Jemappes, dat nu deel uitmaakt van de stad Bergen. Bij het Henegouwse Jemappes haalde de Franse generaal Dumouriez op 6 november 1792 een overwinning op de Oosternrijkers en bevrijdde (naar zijn mening) de Zuidelijke Nederlanden van het keizerlijke gezag. Na de terugkeer van de Oostenrijkers en na een nieuwe Franse inval, worden de bezette gebieden in 1795 effectief bij Frankrijk geannexeerd.

Het nieuwe departement werd gevormd met het Graafschap Henegouwen (of wat daar na eerdere Franse annexaties nog van overbleef), de stad Doornik en het Doornikse, Charleroi en omgeving, dat in het Graafschap Namen lag, en Thuin, in het Prinsbisdom Luik. Het komt nagenoeg overeen met de huidige Belgische provincie Henegouwen. De hoofdstad was Bergen.

Na de nederlaag van Napoleon werd het departement de provincie Henegouwen van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, met uitzondering van een kleine enclave in het Noorderdepartement.

De geschiedenis van Henegouwen als Belgische provincie begon met de inrichting van de provincies van België door de Belgische Grondwet (1831) die feitelijk dezelfde waren als die onder het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en gebaseerd waren op de departementen van de Nederlanden onder de Franse revolutionairen (het departement Jemappes). Het zou echter pas in 1836 dat door de Provinciewet de provincieraden werden ingesteld.

De eerste gouverneur van Henegouwen was de liberaal Jean-Baptiste Thorn, de voormalige gouverneur van Luxemburg die op 21 september 1834 bij koninklijk besluit werd aangesteld. Hij werd in 1841 opgevolgd door de liberale oud-minister van Binnenlandse Zaken Charles Liedts, die vooral aandacht had voor de economische ontplooiing van de provincie en in het bijzonder voor het steenkoolbekken van de Borinage. Nadat hij echter in 1845 had afgeslagen toe te treden tot het nieuwe kabinet, werd hij als indirect gevolg daarvan door de nieuwe regeringsleider Sylvain Van de Weyer overgeplaatst naar de provincie Brabant. Edouard Mercier zou zijn opvolger worden. Deze werd in 1847 opgevolgd door Augustin Dumon-Dumortier, die echter al in 1848 afstand zou moeten doen van zijn gouverneurschap omdat een nieuwe wet het cumuleren van het ambt van senator met dat van gouverneur verbood. Hij zou worden opgevolgd door de eveneens liberale Adolphe de Vrière, die het jaar tevoren nog was aangesteld als gouverneur van Namen. Ook deze zou al een jaar later worden opgevolgd door Louis Troye, een liberaal die het echter langer wist uit te houden als gouverneur en pas in 1870 de fakkel moest doorgeven. Zijn opvolger was prins Marie Joseph de Riquet de Caraman, de eerste gouverneur van Henegouwen afkomstig van de Katholieke Partij, die dit ambt tot 1878 bleef uitoefenen. Hij werd opgevolgd door de liberaal Auguste Wanderpepen, die reeds in datzelfde jaar al werd opgevolgd door de liberaal Oswald de Kerchove de Denterghem. Deze zou in 1884 worden opgevolgd door de voormalige gouverneur van Namen en liberaal Auguste Vergote, die in 1885 echter Henegouwen verruilde voor de provincie Brabant. De opvolger van Vergote was Joseph d'Ursel, een lid van de Katholieke Partij en burgemeester van Hingene (in de provincie Antwerpen), die in 1889 als senator werd verkozen en hierdoor zijn gouverneurschap moest opgeven.

Hedendaagse begripsinhoud
Sinds de federalisering van de Belgische Staat in 1993 behoort Henegouwen tot het Waals Gewest. Het is ongeveer half zo groot als het vroegere graafschap. De andere helft, beter bekend als Frans-Henegouwen, ligt in het Franse Noorderdepartement. In dat deel van Henegouwen is ook één van de voormalige hoofdsteden van het graafschap gelegen, Valencijn of Valenciennes.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Henegouwen
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 878.