kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Immanuel Kant

Duits filosoof, geboren 22 april 1724 Königsberg - overleden 12 februari 1804 Königsberg.

Biografie
Immanuel Kant, de belangrijkste filosoof van de Verlichting, werd geboren op 22 april 1724 in het Pruisische Königsberg, het tegenwoordige Russische Kaliningrad. Hij was de vierde van negen kinderen van een arme zadelmaker. Dankzij de welwillendheid van een piëtistische dominee kon Kant op achtjarige leeftijd het Collegium Fridericianum, een Latijnse school, in zijn geboorteplaats bezoeken. Op zijn zestiende ging hij daar naar de universiteit, waar hij eerst theologie en vervolgens filosofie en wis- en natuurkunde studeerde.

Na zijn afstuderen op 22-jarige leeftijd verdiende hij de kost als huisonderwijzer in zijn woonplaats. Op de universiteit van Königsberg kon hij pas negen jaar later, in 1755, (onbetaald, want het was een erefunctie!) een aanstelling als privaatdocent krijgen. Hij gaf in deze functie tot 1770 openbare colleges in onder meer logica, metafysica, ethiek, wiskunde en fysische geografie. Hij promoveerde in 1755 op een in het Latijn geschreven proefschrift, getiteld principiorum primorum cognitionis metaphysicae NOVA DILUCIDATIO (De Duitse vertaling: Eine neue Beleuchtung der ersten Prinzipien aller metaphysischen Erkenntniβ. In het Nederlands: Een nieuw licht op de eerste principes van alle metafysische kennis.)

In 1770 werd Kant hoogleraar in metafysica en logica aan de filosofische faculteit van de universiteit van Königsberg. Hij gaf colleges filosofie tot 1796. Hij overleed in 1804.

Immanuel Kant behoort tot de moderne filosofen. Zijn invloed op filosofisch, ethisch, theologisch, strafrechtelijk, volkenrechtelijk en esthetisch terrein werkt door tot op de dag van vandaag en is nog steeds actueel.

Werken
In het werk van Kant zijn twee duidelijke periodes te onderscheiden: zijn voorkritische periode en zijn kritische periode. Als grens tussen deze twee periodes wordt in de filosofische literatuur als regel het jaar 1781 aangehouden. In dit jaar verscheen zijn Kritik der reinen Vernunft. Het verschil tussen deze periodes is de volgende. De vraag of er een rationalistische metafysica mogelijk is, beaamt Kant in zijn voorkritische periode in navolging van Leibniz en Wolff. In zijn kritische periode neemt hij hier afstand van. De overgang tussen beide periodes is echter vloeiend. Al vanaf 1769/1770 klonk in de boeken en brieven van Kant twijfel door over de mogelijkheid van een rationalistische metafysica.

De volledige werken van Kant zijn verschenen in de "Akademie Ausgabe" van de Preußischen Akademie der Wissenschaften, Berlin 1902 en de jaren daarna. Bij Meiner Verlag (Philosophischen Bibliothek) zijn veel werken van Kant afzonderlijk gepubliceerd, voorzien van een inleiding en commentaar/toelichting.

De voorkritische periode
In deze periode publiceerde Kant een groot aantal boeken en artikelen die alle in het teken stonden van de rationalistische denkwijze van de Verlichting. Metafysica kon een wetenschap zijn, mits zij dezelfde denkmethode hanteerde als de wiskunde. Ook ging hij er toen vanuit dat er een rationalistisch Godsbewijs mogelijk was, zoals hij betoogde in zijn Der einzig mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration des Dasein Gottes. (Hier komt nog een verder uitwerking!!!)

Lijst van werken
1749: Gedanken von der wahren Schätzung der lebendigen Kräfte.
1755: Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels.
1755: Meditationum quarundam de igne succincta delineatio (Over het vuur).
1755: Neue Erhellung der ersten Grundsätze metaphysischer Erkenntnisse (Habilitation: Principiorum primorum cognitionis metaphysicae nova dilucidatio). Proefschrift ter verkrijging van de doctorstitel.
1756: Metaphysicae cum geometria iunctae usus in philosophia naturalis, cuius specimen I. continet monadologiam physicam (Kortheidshalve ook "Physische Monadologie" genoemd.)
1756: Neue Anmerkungen zur Erläuterung der Theorie der Winde.
1762: Die falsche Spitzfindigkeit der vier syllogistischen Figuren.
1763: Versuch, den Begriff der negativen Größen in der Weltweisheit einzuführen.
1763: Untersuchung über die Deutlichkeit der Grundsätze der natürlichen Theologie und Moral.
1763: Der einzig mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration des Daseins Gottes.
1764: Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen.
1764: Versuch über die Krankheiten des Kopfes.
1766: Träume eines Geistersehers, erläutert durch Träume der Metaphysik
1770: Über die Form und die Prinzipien der sinnlichen und intelligiblen Welt (In het Latijn geschreven met als titel: De mundi sensibilis atque intelligibilis forma et principiis).
1775: Über die verschiedenen Rassen der Menschen.

De kritische periode
Deze periode van denken van Kant kenmerkt zich door zijn zoektocht naar de grenzen van de menselijke kennis.

Lijst van werken
1781: Eerste druk van de Kritik der reinen Vernunft.
1783: Prolegomena zu einer jeden künftigen Metaphysik, die als Wissenschaft wird auftreten können.
1784: Idee zu einer allgemeinen Geschichte in weltbürgerlicher Absicht.
1784: Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung.
1785: Grundlegung zur Metaphysik der Sitten.
1786: Metaphysische Anfangsgründe der Naturwissenschaft.
1786: Mutmaßlicher Anfang der Menschengeschichte.
1787: Tweede (sterk aangevulde) druk van de Kritik der reinen Vernunft.
1788: Kritik der praktischen Vernunft.
1790: Kritik der Urteilskraft.
1791: Über das Miβlingen aller philosophischen Versuche in der Theodicee.
1793: Die Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft.
1793: Über den Gemeinspruch: Das mag in der Theorie richtig sein, taugt aber nicht für die Praxis.
1794: Das Ende aller Dinge.
1795: Zum ewigen Frieden: Ein philosophischer Entwurf.
1797: Die Metaphysik der Sitten.
1797: Über ein vermeintes Recht aus Menschenliebe zu lügen.
1798: Der Streit der Fakultäten.
1798: Anthropologie in pragmatischer Hinsicht.
1803: Über die Pädagogik.

De drie Kritische werken van Kant
De Kritik der reinen Vernunft (Kritiek van de zuivere rede) is het eerste grote werk van de Duitse filosoof Immanuel Kant. Hij schreef het op 57-jarige leeftijd in 1781. Een tweede, op onderdelen ingrijpend gewijzigde versie, publiceerde hij in 1787. Het is de eerste van zijn drie kritische werken, waarin hij de filosofie van de Verlichting aan een zelfkritiek onderwerpt. Hierbij richt hij zich zowel tegen het rationalisme van Descartes, Spinoza en Leibniz als tegen het empirisme van Locke en Hume. In deze eerste Kritik onderzoekt hij - zijns inziens met succes - of de filosofie een zelfstandige wetenschap is, naast de wiskunde en de natuurwetenschappen. Centraal staat hierbij de vraag: 'Wat kan ik weten?'. Kant doelt hier op de vraag of de Rede (Vernunft) een zelfstandige bron is voor het verkrijgen van theoretische kennis. Onder Rede verstaat hij het vermogen om de zintuigelijke werkelijkheid te overstijgen en daar niet meer afhankelijk van te zijn. De Rede als het vermogen om te willen behandelt Kant in zijn tweede Kritiek: de Kritik der praktischen Vernunft (Kritiek van de praktische rede) uit 1788. Zijn Kritik der Urteilskraft (Kritiek van het oordeelsvermogen) uit 1790 behandelt de Rede als het reflecterende oordeelsvermogen.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Immanuel_Kant
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2033.