kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Inventum

Koninklijke Fabriek Inventum (1908-heden) Instrumenten en Elektrische apparaten

Inventum is een puur Nederlands bedrijf dat al bestaat sinds 1908 - dus bijna 100 jaar en biedt een royaal assortiment klein huishoudelijke apparaten en elektrische dekens plus verwarmingskussens. In een samenspel van designers, produktontwikkelaars en marketeers ontstaan ideeën, prototypes en uiteindelijk ook echte producten. Inventum werkt als zodanig dagelijks aan een huis vol mooie, functionele en nuttige assortimenten. - (Historie
Inventum uit Bilthoven was het eerste bedrijf in Nederland dat vanaf 1908 elektrische huishoudelijke apparaten maakte. Dat gebeurde nadat de oprichter van Inventum, de ingenieur Alexander Vosmaer, tijdens een reis door Amerika met eigen ogen de grootschalige toepassingen van elektriciteit in huishoudelijke apparaten had gezien. In 1908 kreeg Alexander Vosmaer toestemming op de hoek van de Leijenseweg en de 2e Brandenburgerweg een fabriekspand te bouwen. Hiermee was in Nederland de eerste werkplaats voor seriematige productie van electrische apparaten voor huishoudelijk gebruik geboren. In 1915 krijgt dit bedrijf de naam Inventum (daarvoor resp. Onvo en Inventa). Vosmaer was een Delfts ingenieur die talloze uitvindingen had gedaan en de naam Inventum, afgeleid van het Latijnse werkwoord ‘inventare’ dat uitvinden betekent, was dan ook een toepasselijke naam.

In de eerste decennia van de twintigste eeuw werd elektriciteit nog nauwelijks gebruikt als energiebron, maar Vosmaer zag als geen ander de mogelijkheden van elektriciteit in het huishouden. Het begon met kruiken en strijkijzers die binnen enkele jaren wereldwijd werden geëxporteerd. Het assortiment werd al snel uitgebreid met waterketels, broodroosters en kookplaten. Daarnaast produceerde Inventum luxe artikelen zoals sigarenaanstekers en haarkrultangen.

Vanwege de sterk stijgende prijs van olie en kolen door de eerste wereldoorlog besloot de gemeente Amsterdam als eerste alle Amsterdamse gezinnen van een elektrische aansluiting te voorzien. In 1914 bestelde het elektriciteitsbedrijf van de gemeente Amsterdam 3000 strijkijzers bij Inventum die zonder winst werden doorverkocht.

Drie jaar later werden de eerste elektrische kachels in productie genomen. De aanleiding was een wedstrijd uitgeschreven ter gelegenheid van de eerste Utrechtse Jaarbeurs. De houten paviljoens die op verschillende plaatsen in de stad waren neergezet moesten in de koude wintermaand worden verwarmd. Fabrikanten van kachels werden in de gelegenheid gesteld een paviljoen te verwarmen zodat de directie van de Jaarbeurs de meest geschikte kachel kon kiezen. Inventum ontwikkelde voor deze gelegenheid haar eerste elektrische kachel en die moest de strijd aangaan met diverse kolen- en oliekachels. De voordelen van elektrische verwarming waren evident en de Utrechtse Jaarbeurs werd verwarmd met tweehonderd elektrische kachels van Inventum. Het jaar daarop volgde een bestelling van nog eens achthonderd kachels.

Enkele jaren later werd de basis gelegd voor de warmwaterdivisie, de huidige kernactiviteit van het bedrijf. De elektriciteitsbedrijven voerden het goedkope nachtstroomtarief in en Inventum maakte de boilers waarin het water ’s nachts werd verwarmd.

Inventum heeft de vormgeving altijd aangepast aan die van oudere bekende producten van andere bedrijven. Vanaf de jaren twintig werd voor de kachels een moderne op de art deco gerichte vormgeving ingevoerd. Aan het einde van de jaren twintig maakten bekende industrieel ontwerpers zoals Arie Verbeek en Wim Rietveld de ontwerpen. Arie Verbeek maakte in 1929 een eenvoudige op de achterpootloze stoel van Mart Stam geïnspireerde bijzetkachel van visueel ononderbroken verchroomde buis. Een exemplaar van deze beroemde Verbeek-kachel bevindt zich thans in de collectie van het Gemeentemuseum in Den Haag.

In 1933 vierde het bedrijf haar vijfentwintig jarig bestaan en het kreeg bij die gelegenheid het predikaat Koninklijk. In 1936 werd de eerste elektrische zwakstroomdeken gemaakt. Het bleek jarenlang een buitengewoon succesvol product. In 1980 werd het miljoenste exemplaar gemaakt.

Zeker tot 1930 is er sprake van een sterke groei. Het aantal werknemers stijgt van acht in 1908, tot 420 in 1930. De crisis van de jaren dertig zorgt voor een flinke dip. Ook de concurrentie uit Duitsland neemt toe. Na 1936 volgt enig herstel, maar de Tweede Wereldoorlog maakt daar weer een eind aan.

Tijdens de tweede wereldoorlog waren de grondstoffen schaars. Toch is het de directie gelukt sluiting te voorkomen waardoor veel medewerkers
tewerkstelling in Duitsland ontliepen. De noodkacheltjes die in de fabriek werden gemaakt waren tijdens de koude hongerwinter voor veel gezinnen de enige mogelijkheid eten en drinken te verwarmen. In het laatste oorlogsjaar werd in de fabriek eten uit de gaarkeuken uitgedeeld.

Na de oorlog komt de produktie langzaam op gang en in 1948 kan er weer uitgebreid worden. Inventum wordt meer afhankelijk van de internationale situatie, maar ook overheidsbepalingen werken ten nadele van het bedrijf: het koperverbod, de weeldebelasting en verhoging van elektriciteitstarieven. De vestiging van een tweede fabriek in Wolvega is een teken van vooruitgang. Er komen buitenlandse verkooppunten.

In de loop van de jaren vijftig profiteerde Inventum van de bouw van grote aantallen woningen. In 1959-1960 ontwierp Wim Rietveld in een modieuze Amerikaanse vormgeving het veel verkochte model Mobile. Halverwege de jaren zestig ontwierp hij eveneens enkele geometrisch vormgegeven producten als een koffiezetapparaat en nog enkele kachels.

In de jaren zestig stapte Nederland over op verwarming door aardgas en de productie van elektrische kachels werd afgebouwd. In deze jaren richtte het bedrijf zich op de luchtvaart en ontwikkelde onder meer koffiezetapparaten en highspeed ovens voor het bereiden van maaltijden tijdens lange vluchten. Ook de Koninklijke Marine en de Nederlandse Spoorwegen plaatsten orders bij Inventum.

De economische crisis van de jaren zeventig heeft voor Inventum verstrekkende gevolgen. In 1981 gaan de aandelen over in andere handen. Behalve het verlies van zelfstandigheid volgt een daling van het personeelsbestand (van 420 naar 180) en het verdwijnen van de produktie van kleine elektrische apparaten. De nieuwe poot wordt luchtvaartkeukenapparatuur.

Inventum bestond aan het eind van de jaren 1980 uit de divisies luchtvaart, huishoudelijk en warmwater. Het bedrijf was te groot en te divers geworden. In 1994 werd er besloten om een gedeelte af te stoten. De luchtvaartdivisie in Nieuwegein werd verkocht aan het Amerikaanse bedrijf B/E Aerospace. De fabriek in Wolvega ging over in Duitse handen.

Handelsmaatschappij Martex kocht de merknaam Inventum voor kleine elektrische huishoudelijke apparaten en elektrische dekens. Dit bedrijf vestigde zich onder de naam Inventum Holland in Veenendaal.

De warmwaterdivisie bleef in Bilthoven op de plaats waar het bedrijf zo'n tachtig jaar eerder was begonnen, op de hoek van de Leijenseweg en de 2e Brandenburgerweg. In 1908 werd de eerste fabriekshal gebouwd op de Leijenseweg in Bilthoven. In die tijd een landelijke plek buiten de bebouwde kom. De verschillende soorten warmte- en warmwaterapparatuur van Inventum worden vandaag de dag nog volledig in Bilthoven geproduceerd. De keuze om in Nederland te produceren is ingegeven door de behoefte om de kwaliteit ban begin tot eind te kunnen waarborgen. In de grote fabriekshal doen robots een deel van het werk. Hierdoor hebben alle produkten dezelfde hoge kwaliteit. Er worden anno 2008 ongeveer 9000 producten per maand geproduceerd.

Websites: persbericht inventum 100 jaar (pdf)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 255.