kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 31-07-2008 voor het laatst bewerkt.

Jaap Penraat

Nederlandse binnenshuisarchitect en industrieel ontwerper, geboren 11 april 1918 Amsterdam - overleden 25 juni 2006 in Catskill, New York.

Penraat was binnenshuisarchitect en industrieel ontwerper van onder meer gipsen tegels en beelden en verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog.

Biografie
Jaap Penraat genoot een opleiding als binnenhuisarchitect aan de Amsterdamse Kunstnijverheidschool.

Tweede Wereldoorlog
Kort nadat de jonge Penraat klaar was met zijn achitectuurstudie, begon de jodenvervolging in Nederland. Hij ging zich met het verzet bemoeien. Hij begon in het verzet met het vervalsen van identiteitskaarten voor de vervolgde joden.
Jaap Penraat was niet joods, maar tijdens zijn jeugd in Amsterdam had hij contact met joodse buren. Op vrijdagavond, bij het begin van de sabbat, deed hij voor sommigen de lichten uit, omdat ze dat zelf niet mochten doen. Als kleine jongen wist hij trouwens helemaal niet wie joods was, en wie niet. ‘Ze werden bijna door de nazi’s gecreëerd’, zei hij in 1998 tegen een New Yorkse radio-interviewer.
Later redde hij 406 joden het leven door ze te helpen vanuit Nederland via Frankrijk naar het neutrale Spanje te vluchten. Hij vervoerde groepen joden, vermomd als bouwvakkers, naar Lille. Vanuit die stad werden ze door het Franse verzet naar het neutrale Spanje vervoerd. Tijdens twintig van zulke levensgevaarlijke trips wist hij de 406 mensen weg te krijgen. Deze activiteiten zouden hem later de bijnaam 'Dutch Schindler' opleveren.
Penraat werd een keer gearresteerd en gefolterd, maar liet niets los. Na zijn vrijlating zette hij zijn verzetswerk voort.

Na de Tweede Wereldoorlog vestigde hij zich in Amsterdam waar hij te midden van decorateurs en stylisten en ontwerpers als Friso Kramer een geëngageerd ontwerperschap ontwikkelde. Voor Penraat betekenden perfect functionerende producten, een bijdrage aan een betere, moderne samenleving. Als een van de eersten in Nederland was hij vergaand geïnteresseerd in kennis van ergonomie en gebruikersgemak.
In 1953 maakte Penraat een studiereis naar de Verenigde Staten waar hij de mogelijkheden van de massaproductie, het ontbreken van een klassenmaatschappij en de ongeremde dynamiek van de Nieuwe Wereld begon in te zien.

In 1958 werd de perskamer van het Unesco-gebouw in Parijs vormgegeven en ingericht door Gerrit Rietveld (1888-1964). De kamer bestond uit een onregelmatig gevormde ruimte, die door Rietveld helder werd gestructureerd. Hij bracht visuele eenheid tot stand door met marmoleum een patroon van gekleurde vlakken aan te brengen op de vloer en op bladen van werktafels. Rietveld ontwierp verschillende grote en kleine tafels, zoals een tafel met lichtbak waarin een wereldkaart was gemonteerd. Ook richtte hij de perskamer in met bureaus, een muurkast, twee boekenkasten met schuifdeuren en documentenkasten. De wanden liet hij bedekken met hetzelfde afwerkingsmateriaal als de stoelen, namelijk een grijze zeildoekachtige stof, ‘suide’ genaamd. De stoelen in het interieur waren fauteuils, die Rietveld eerder had ontworpen voor de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel, en ontwerpen van Friso Kramer en Jaap Penraat. De inrichting kreeg, met verwijzing naar de ideeën van Van Doesburg en Mondriaan, zeer lovende kritieken in de pers.

In 1958 emigreerde hij naar de Verenigde Staten en begon een leven zonder Hollands verleden. Hij begon er zijn eigen bureau: Penraat Associates dat echter moeizaam liep. Na verloop van tijd hield hij zich vooral bezig met de inrichting van appartementen en kantoren.

Penraat wordt in 1981 onderscheiden met een verzetskruis. Op 11 juni 1988 kreeg hij een onderscheiding van Yad Vashem, het holocaustmuseum in Jeruzalem. Bij deze gelegenheid vertelde hij vóór de oorlog niet te hebben geweten wie Jood was en wie niet. "De nazi's hebben dat onderscheid gecreëerd."
Op aandringen van zijn kleinkinderen vertelde hij in de jaren negentig uiteindelijk zijn unieke levensverhaal.
In 2000 komt het boek 'Forging Freedom: A True Story of Heroism During the Holocaust' uitkomt, waarin auteur Hudson Talbott Penraats verhaal vertelt.

Op 88 jarige leeftijd overleed hij aan kanker.

Websites: geschiedenis.vpro.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2837.

Tweets by kunstbus