kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 15-03-2008 voor het laatst bewerkt.

Jeanne-d'Arc

Jeanne d'Arc

Jeanne d'Arc (Domrémy, Lotharingen, ca. 1412 – Rouen, Normandië, 30 mei 1431), geboren als Jehanne d'Arc en bijgenaamd de maagd van Orléans, is de nationale 15e eeuwse heldin van Frankrijk. Ze werd in 1909 zalig en in 1920 heilig verklaard.

Context
Jeanne werd geboren tijdens de Honderdjarige Oorlog tussen Engeland en Frankrijk. Engeland bezette met hulp van bondgenoten, de Bourgondiërs, het noorden van het land. Frankrijk had na de dood van Karel VI (de Waanzinnige) in 1422 geen koning, en de troonopvolger (de dauphin) was te apathisch om strijd te leveren voor de kroon. Hij betwijfelde of hij er wel recht op had, omdat het vaderschap van Karel VI omstreden was.

Leven
Als tiener beweerde de diep religieuze Jeanne stemmen te horen, van de heiligen Catharina en Margaretha, van de aartsengel Michaël en van God, die zeiden dat het land bevrijd moest worden van de Engelsen (de Godons). In 1429 zocht ze de dauphin op, onderweg gekleed als man om zich te beschermen tegen onkuise benaderingen, met als doel hem ervan te overtuigen de strijd op te voeren. De dauphin liet haar eerst ondervragen door kerkelijke gezagsdragers, die haar aanvankelijk van ketterij verdachten, en stemde toen in met het voorstel het Engelse beleg van Orléans te breken.

Gekleed als een man, in harnas, wist zij met haar vroomheid, zelfvertrouwen en enthousiasme de gedemoraliseerde Franse troepen in de stad nieuw vertrouwen te geven. Op 8 mei werden de Engelsen gedwongen het beleg op te geven. Dit succes ("17-jarig meisje verslaat Engelsen") sprak in heel het land tot de verbeelding en deed het Franse zelfbewustzijn veel goed, waarop de dauphin zich door Jeanne liet overtuigen dat het tijd was zich te laten kronen. Hiertoe moest Reims veroverd worden, de stad waar traditioneel de koning gekroond werd. Dit lukte de door Jeanne geleide Fransen zonder veel moeite, en op 17 juli werd de dauphin gekroond tot koning Karel VII.

Nadien bleven militaire successen uit. Karel VII was tevreden met het behaalde resultaat en stelde niet genoeg middelen beschikbaar voor verdere veroveringen. Een aanval op Parijs mislukte, en bij een uitval uit het wel veroverde Compiègne werd Jeanne gevangen genomen door de Bourgondiërs (1430). Die verkochten haar aan het eind van het jaar aan de Engelsen.

De Engelsen waren er erg op gebrand haar als heks en ketter neer te zetten, om zodoende het koningschap van Karel VII te ontkrachten. Ze brachten haar in februari 1431 in Rouen voor de inquisitie, de kerkelijke rechtbank. Jeanne werd beschuldigd van het weglopen uit het ouderlijk huis, het ontkennen van de kerkelijke autoriteit (haar eigen contact met God via de stemmen), poging tot zelfmoord (ze had geprobeerd uit de Bourgondische gevangenschap te ontsnappen door uit een toren te springen), en het dragen van mannenkleren. Aanvankelijk gaf ze niets toe, maar na dreiging met marteling trok ze haar verklaring over het horen van stemmen in. Hierop werd ze veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf.

De Engelsen waren hier niet tevreden mee, en wisten haar met een list ertoe te verleiden in de gevangenis weer mannelijke kleren te dragen. Het proces werd hierop heropend. De rechters constateerden dat Jeanne wederom in overtreding was en verklaarden haar nu tot ketter - een misdrijf dat tot de brandstapel leidde. Op 30 mei 1431 werd ze verbrand, op de oude markt in Rouen. Nadat ze overleden was, werd het vuur gedoofd en haar deels verkoolde lichaam aan de omstanders getoond, om te laten zien dat ze inderdaad een vrouw was. Daarna werd het vuur weer aangestoken. Omstanders beweerden dat haar hart niet brandde. Haar as werd in de Seine gestrooid.

Na haar dood
De processtukken zijn bewaard gebleven. Er komt een beeld uit naar voren van een eenvoudig boerenmeisje dat soms antwoord moest geven op ingewikkelde theologische vragen, zonder rechtsbijstand. Haar militaire optreden was vooral nuchter, zij het dat moed haar bepaald niet te ontzeggen valt: vandaar de benaming la fille au grand coeur.

Karel VII, die zijn koningschap aan haar te danken had, deed geen enkele moeite haar te bevrijden. De moeder van Jeanne verkreeg in 1450 herziening van het proces, en in 1456 werd de veroordeling wegens "ketterij" persoonlijk nietigverklaard door paus Calixtus III. In april 1909 werd Jeanne zalig verklaard door de H. Paus Pius X, en op 16 mei 1920 verklaarde paus Benedictus XV haar heilig. Haar feestdag wordt gevierd op 30 mei.

Als politiek symbool
Jeanne d'Arc is in Frankrijk een politiek symbool sinds Napoleon, en werd gebruikt door verschillende groeperingen. Zo benadrukte links haar eenvoudige komaf, de vroege conservatieven wezen op haar steun aan de monarchie en de latere conservatieven roemden haar nationalisme. Gedurende de Eerste Wereldoorlog riep de Franse poilu haar naam in de loopgraven en werd ze vaak gebruikt op propaganda-affiches. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten zowel het Vichy-regime als het Franse verzet haar als symbool voor hun strijd.

In de hedendaagse Franse politiek claimt de rechts-nationalistische partij Front National Jeanne d'Arc als beschermster van het land tegen vreemde invloeden. Hun embleem van een driekleurige vlam verwijst naar haar martelaarschap. De partij gebruikt Jeannes beeltenis in partijpublicaties en organiseert manifestaties bij haar standbeelden.

In de 17e eeuw dook een potje in een apotheek op waarop Jeanne d'Arc geschreven stond. Lange tijd werd aangenomen dat het hier daadwerkelijk de overblijfselen van Jeanne d'Arc betrof. De overblijfselen bleken echter van een Egyptische mummie afkomstig. Dat is het resultaat van een onderzoek van geleid door de Franse forensisch antropoloog Philippe Charlier. Zij onderzochten stukjes bot en linnen die toebehoren aan het aartsbisdom Tours. De kerk had bij haar zaligverklaring in 1909 aangegeven dat het zeer waarschijnlijk (doch niet zeker) was dat de overblijfselen daadwerkelijk aan Jeanne d'Arc toebehoorden. Verpulverde botten van mummies werden tot in de 19e eeuw gebruikt als medicijn, wat kan verklaren dat deze overblijfselen in een apotheek zijn aangetroffen.

In de kunsten
Haar persoon en leven heeft schrijvers door de eeuwen heen geïnspireerd, waaronder grootheden als Shakespeare (die haar in Henry VI als heks neerzette), Schiller (Die Jungfrau von Orleans), George Bernard Shaw (Saint Joan), Jean Anouilh (L'Alouette) en Bertolt Brecht (Die heilige Johanna der Schlachthöfe). In de beeldende kunst wordt ze meestal uitgebeeld in harnas, als een man gezeten op een paard. Er zijn ook films over haar gemaakt (zie de lijst van films over Jeanne d'Arc). Orchestral Manoeuvres in the Dark heeft in 1982 een lied over haar uitgebracht. De Italiaanse componist Giuseppe Verdi schreef een opera over "Giovanna d'Arco". In Nederland is een muziekvereniging naar haar vernoemd: Muziekvereniging "St. Jeanne d'Arc" uit Noordwijkerhout, Zuid-Holland. De Italiaanse Symphonic-Metalband Thy Majestie schreef een CD over deze vrouw en haar leven.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Jeanne_d%27Arc
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1019.