kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 12-02-2010 voor het laatst bewerkt.

Jeker

De Jeker (Frans: Geer; Waals: Djer) is een rivier die in Lens-Saint-Servais nabij Borgworm ontspringt en door een groot gedeelte van Haspengouw stroomt. In sommige oude Belgische documenten wordt deze rivier ook aangeduid met de naam Jaar of Worm. In Wallonië wordt het riviertje officieel Geer genoemd, terwijl het in de streektaal Waals Djer heet.

Vanuit de omgeving van Tongeren kruist de Jeker opnieuw de Nederlands-Franse taalgrens in Bitsingen (Bassenge). In Maastricht mondt de rivier uit in de Maas. Precies achter de monding vestigden de Romeinen zich in Maastricht. Strategisch gezien had de Jeker een belangrijke functie voor die stad, onder meer vanwege de bevoorrading met landbouwproducten vanuit het achterland. Tot de ontmanteling van de vesting voedde de Jeker delen van het inundatiegebied.

Ecologische ontwikkelingen
De Jeker was vóór 1930 een van de visrijkste rivieren van Nederland. Door lozingen van de suikerbietenindustrie en door rioollozingen, kwam hier een einde aan. Nu de waterkwaliteit verbeterd is, wordt er in Maastricht gewerkt aan een natuurlijker Jeker. De mogelijkheid om natuurlijk te stromen wordt hersteld en vis zal in de toekomst weer stroomopwaarts kunnen zwemmen.

Door de aanleg van het Albertkanaal en de bemaling door de ENCI is het Jekerdal ernstig verdroogd.

Albertkanaal
Het Albertkanaal doorsnijdt de Jeker ter hoogte van Kanne. Het water van de Jeker gaat middels een onderleider onder het kanaal door.

Vijver
Niet ver voor Château Neercanne, bevond zich vroeger een vijver, die met water uit de Jeker gevoed werd. Deze vijver was gedurende de 20ste eeuw veranderd in een vuilstort en grotendeels gedempt. Bij een onderzoek door de TU Delft bleken de kademuren nog voor 70% intact te zijn. De Stichting het Limburgs Landschhap heeft de vijver schoon gemaakt en restaureert fasegewijs de aanwezige elementen en muren. In de vijver bevond zich in de 18de eeuw een fontein. Deze werd via onderaardse leidingen gevoed door een bron in de berg achter het kasteel. Het fonteinwater kon via een nog bestaand overwelfd kanaaltje wegstromen in de Jeker. Om het fonteinwater te stuwen bevindt zich een klein sluisje in de vijver voor de inlaat van het kanaal. De bron is mogelijk door de bouw van de NAVO grotten en het Albert kanaal droog gevallen. In het centrum van de vijver bevindt zich een zware fundatie waar nu de basis van een vroeg 19de eeuws "bloemeneiland" op staat. Van oorsprong stond op deze fundatie een ruw gehouwen rotseiland met een bronzen Neptunus beeld. Deze Neptunus bevond zich vlak voor de Tweede Wereldoorlog nog op het kasteel van Modave in België, maar is daar als Duitse oorlogsbuit verdwenen.

Watermolens
In het Nederlandse deel van de Jeker zijn nog drie watermolens te vinden, te weten de Molen van Lombok, de Leeuwenmolen (Molen van Clemens) en de Bisschopsmolen. In het verleden waren er meer, zoals de molen van Nekum, De Reek, De Vijf Koppen, De molen van Dollaert, de Onderste Neustadtmolen en de Ancker. Verder heeft Generaal Dibbets tijdens de Belgische opstand in 1830 twee Jekermolens in het schootsveld van de vesting laten afbreken.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Jeker
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 106.