kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 21-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Judith en Holofernus

Judith en Holofernes

Judith met het hoofd van Holofernes (Cristofano Allori, 1610, Palazzo Pitti).

Judith
Judith, soms ook geschreven als Judit is een vrouw uit het gelijknamige deuterocanonieke bijbelboek. Dit betekent dat het boek onderdeel is van de Septuagint en door protestanten en Joden als apocrief gezien wordt. De naam Judith betekent "de vrouw uit Judea". De naamdag van Judith is 17 augustus. Men brengt sint-juttemis in verband met Judith. Het verhaal over Judith is een van de weinige uit de bijbel waar de macht van de vrouw die van de man overstijgt. De twee andere verhalen zijn die van Simson & Delila en Jael & Sisera.

Holofernes
Holofernes wordt in het apocriefe boek Judith geïntroduceerd als generaal van de Babylonische koning Nebukadnezar II. Met zijn leger trok hij uit om de volken tussen de Middellandse Zee en de Rode Zee te onderwerpen, uit wraak omdat geen van de daar levende volken Nebukadnezar in zijn strijd tegen Arfaxad (waarschijnlijk een verbastering van Cyaxares II), de koning van de Meden had gesteund.

Het bijbelse verhaal
De fictieve stad Betulia wordt belegerd door de legendarische Holofernes. Het enorme Assyrische leger trekt naar het westen en lijkt onoverwinnelijk. De Israëlieten sloten de passen af, bouwden versterkingen op alle hoge bergtoppen en wierpen hindernissen op in de vlakten.

Bind daarom, Holofernes, niet de strijd met hen aan als in een gewone veldslag. ... laat uw dienaren de waterbron die aan de voet van de berg ontspringt bezetten. Want daaruit voorzien alle inwoners van Betulia zich van water. Ze zullen vergaan van de dorst en hun stad overgeven.

De stedelingen raken uitgedroogd en wanhopen over de goede afloop. Judith, de hoofdpersoon van het bijbelboek, is een vrome rijke Joodse weduwe, woonachtig in de door Holofernes en zijn troepen belaagde bergplaats Betulia. Zij besluit haar stad te redden, maakt zich op, en wandelt 's nachts met haar dienstmaagd Abra en wijnkruiken naar het legerkamp van de vijand, waar zij vanwege haar schoonheid moeiteloos de tent van Holofernes bereikt. Die besluit haar binnen te laten en geeft zijn dienaren de opdracht hen 's nachts niet te storen, hopend op een lange liefdesnacht.
Na drie dagen denkt Holofernes haar na een maaltijd te kunnen verleiden. Holofernes drinkt meer dan ooit en valt uiteindelijk in slaap. Judith onthoofdt hem met hulp van haar dienstmaagd.

Fragment tekst Judith 13 vanaf vers 7 bij de afbeeldingen (nieuwe vertaling): "Toen liep ze naar de bedstijl vlak bij Holofernes’ hoofd, nam daar zijn zwaard weg, ging naar het bed toe en pakte hem bij zijn haren beet. Ze zei: ‘Geef me nu kracht, Heer, God van Israël!’ en hakte met al haar kracht Holofernes met twee slagen het hoofd af. Ze rolde zijn lichaam van het bed en haalde de draperie van de stijlen. Even later kwam ze naar buiten en overhandigde Holofernes’ hoofd aan haar slavin, die het in de reiszak deed waar haar voedsel in had gezeten".

Met Holofernes' hoofd als trofee keren zij naar Betulia terug en als de soldaten de volgende morgen merken dat het hoofd van Holofernes op de stadsmuur is tentoongesteld, vluchten zij in paniek, op de hielen gezeten door de Joodse belegerden.

(Schilder)kunst
Het verhaal van Judith en Holofernes is een veel voorkomend beeldmotief in schilderijen en etsen. Donatello goot als eerste kunstenaar een bronzen plastiek, voor de paleistuin van de Medici; Michelangelo schilderde Judith in een hoek van het plafond in de Sixtijnse kapel. Ook Lucas Cranach, Botticelli, Paolo Veronese en Caravaggio hebben Judith geschilderd.

Het bloederige thema was geliefd rond 1600, vooral onder Caravagisten:
Cristofano Allori maakte rond 1610 het werk Judith met het hoofd van Holofernes, waarop Judith met het hoofd van Holofernes in haar linkerhand staat afgebeeld. Adam Elsheimer beïnvloedde de Utrechtse Caravaggisten en Michiel Jansz. van Miereveld. Judith onthoofdt Holofernes is een beroemd schilderij van de Italiaanse schilderes Artemisia Gentileschi, herontdekt door feministen. Ook Peter Paul Rubens en Jan de Bray schilderden Judith, een populair onderwerp onder de Jezuïeten en tijdens de contra-reformatie.

Alessandro Scarlatti schreef in 1693 La Giuditta een oratorium, dat voor het eerst in Napels werd opgevoerd. Antonio Vivaldi componeerde in 1716 Judita triumphans. Het werk was een opdracht na de overwinning van de Venetianen in Korfoe op de Turken. Mozart componeerde in 1771 muziek bij het dramatische oratorium La Betulia Liberata. Pietro Metastasio schreef het libretto. Het werk (KV 118) geeft blijk van de enorme vooruitgang die Mozart maakte, toen hij vijftien werd.

Friedrich Hebbel schreef in 1840 zijn debuut, een psychologiserend werk, dat de innerlijke tegenstrijdigheden van Judith exploreert.

Judith is ook een Oudengels episch gedicht waarvan nog slechts een fragment van 350 regels bewaard is gebleven. Het gedicht dateert waarschijnlijk uit de 10e eeuw en is geschreven in de destijds gebruikelijke allitererende verzen.
Het gedicht verhaalt de geschiedenis uit het apocriefe bijbelboek Judith. Het fragment behandelt de moord op Holofernes, Judiths vlucht, de aanval op de Assyriërs en hun daaropvolgende nederlaag.
Er is slechts een versie van het gedicht bewaard gebleven. Het maakt onderdeel uit van de codex Cotton Vitellius A. xv, die vooral bekend is vanwege de tekst van Beowulf en daarom ook wel het Beowulf Manuscript wordt genoemd. Naast Beowulf en Judith bevat het manuscript enkele prozawerken. Het bevindt zich in de British Library.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article wikipedia.org/wiki/Judith


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1333.