kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 15-02-2009 voor het laatst bewerkt.

Lapis-lazuli

Lapis lazuli



Lapis lazuli is een halfedelsteen met een intense azuurblauwe kleur. Het is geen mineraal maar een gesteente, omdat het uit meer dan één component bestaat.

De belangrijkste component van lapis lazuli is lazuriet (25% tot 40%), een veldspaatvervanger. Andere belangrijke componenten zijn: calciet (wit), sodaliet (blauw) en pyriet (geel - metallisch glanzend). Pyriet geldt als een teken van echtheid van de steen. Verder kunnen ook de mineralen augiet, diopsiet, enstatiet, mica's, hauyniet, hornblende, geyeriet (een zwavelrijke variëteit van lollingiet) en noseaan in lapis lazuli voorkomen.

Lapis lazuli ontstaat meestal door contactmetamorfose in kristallijne marmer. Als edelsteen zijn vooral de intens blauwe stenen gewild, liefst licht goudkleurig gespikkeld met pyriet. Witte calcietaders maken de steen waardeloos. Lapis lazuli met te veel calciet en pyriet is ook minder gewild. Kleine hoeveelheden pyriet helpen echter een steen als "echt" te identificeren en brengen de waarde niet naar beneden.

Lapis lazuli ontstaat meestal door contactmetamorfose in kristallijne marmer. Als edelsteen zijn vooral de intens blauwe stenen gewild, liefst licht goudkleurig gespikkeld met pyriet. Witte calcietaders maken de steen waardeloos. Lapis lazuli met te veel calciet en pyriet is ook minder gewild. Kleine hoeveelheden pyriet helpen echter een steen als "echt" te identificeren en brengen de waarde niet naar beneden.

Naamgeving
Lapis is Latijn voor 'steen' en lazuli is de genitief van het Middel-Latijnse lazulum, dat een verbastering is van het Arabische lāzaward, dat weer afkomstig is van het Perzische Lāžward, de naam van mijnen in Turkestan waar lapis lazuli werd gevonden. De naam van deze plaats raakte verbonden aan het blauwe gesteente en uiteindelijk ook met zijn kleur. Het Nederlandse woord azuur is, net als de Spaanse en Portugese woorden azul, het Italiaanse azurro, het Franse azur en het Engelse azure een cognaat.

Eigenschappen
Lapis lazuli is een opake halfedelsteen, en heeft een diepblauwe kleur. Er zijn vaak insluitingen van pyriet die op "gouden glitters" lijken. Lapis lazuli bestaat uit het mineraal lazuriet en is voor een edelsteen niet bijzonder hard. Op de schaal van Mohs is de hardheid 5,5, wat betekent dat de steen gemakkelijk door hardere edelstenen gekrast kan worden. Het is daarom niet verstandig juwelen met lapis lazuli samen met hardere edelstenen op te bergen.

De beste kwaliteit lapis wordt in Afghanistan en Chili gevonden, maar er zijn ook vindplaatsen verder noordelijk in Centraal-Azië en China.

Geschiedenis
Lapis lazuli was al sinds de oudheid bekend. Er werd in de stad Ur al in 4000 v.Chr. in gehandeld. Het was een van de handelsproducten van de handel tussen Sumer, Dilmun en Meluhha. Het was ook in het oude Egypte zeer geliefd. Het werd bijvoorbeeld gebruikt voor het dodenmasker van Toetanchamon. Er was in het hele Midden-Oosten zo veel vraag naar dat er al in de 13e eeuw v.Chr. imitaties vervaardigd werden. Uit de stad Sidon zijn bijvoorbeeld rolzegels bekend van koning Annipi en zijn vader Adummu die met behulp van kobalt-zouten een donkerblauwe kleur gegeven zijn. Men gebruikte lapis lazuli ook in gemalen vorm als een blauwe kleurstof (ultramarijn), die ook in de schilderkunst van de Renaissance zeer geliefd was.

Het mineraal lazuriet, in geslepen vorm ook lapis lazuli genoemd, is een zwavelhoudend natrium-calcium-aluminium-silicaat. Het tectosilicaat behoort tot de veldspaatvervangers.
Het blauwe, azuurblauwe, paarsblauwe of groenblauwe lazuriet heeft een glas- tot doffe glans, een lichtblauwe streepkleur en de splijting is imperfect volgens het kristalvlak [110].
De gemiddelde dichtheid is 2,4 en de hardheid is 5,5.
Het kristalstelsel is isometrisch en het mineraal is niet radioactief.
De naam van het mineraal lazuriet is afgeleid van het Perzische woord lazward, dat "blauw" betekent. Lazuriet moet niet verward worden met het carbonaat azuriet of het fosfaat lazuliet.
Lazuriet komt voornamelijk voor in silica-arme en alkalirijke stollingsgesteenten. De typelocatie is het district Badakhshan in Afghanistan
In geslepen vorm wordt lazuriet gebruikt als halfedelsteen. In die vorm is het algemeen bekend als lapis lazuli.

Lapis lazuli wordt gebruikt in inlegwerk van meubels (pietra dura) en wordt veel in sieraden verwerkt.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Lapis_lazuli.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 396.

Tweets by kunstbus