kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 27-09-2009 voor het laatst bewerkt.

Lood

Lood kan verwijzen naar:

. lood
Een thans niet meer gebruikte oude massa-eenheid ("gewicht"). Maat voor de massa, 1/32 van een traditioneel pond (massa) (Het traditionele Nederlandse pond woog ca. 480 gram en was verdeeld in (meestal) 16 ons) . Het lood werd afgeschaft bij de invoering van het decimale stelsel. Het begrip komt nu alleen nog voor in het oud Nederlandse spreekwoord: Vrienden in de nood, honderd in een lood. Een lood is 15 gram maar werd na invoering van het decimale stelsel soms ook gebruikt voor 10 gram.

. dieplood of echolood
Een dieplood is een in de huidige tijd verouderd instrument dat gebruikt wordt om de diepte van het water en de bodemsoort te bepalen. Tegenwoordig gebruikt men hiervoor meestal een echolood.
Een dieplood bestaat uit een touw met een loden cilinder, die een uitsparing heeft aan de onderzijde. Het touw is voorzien van merktekens, die de diepte aangeven. In de uitsparing van de cilinder verzamelt zich bij het raken van de bodem materiaal, dat als grondmonster dient. Schippers met plaatselijke bekendheid kunnen hun positie bepalen uit de combinatie van deze twee gegevens.
De gemeten waterdiepte noemt men een loding.
Voor het meten van de waterdiepte op het binnenwater - tot pakweg drie tot vier meter - wordt eerder een slaggaard gebruikt.

. echolood
Een echolood is een instrument dat gebruikt wordt om vanaf het water de waterdiepte te bepalen. Dit is de afstand tussen de bodem van het betreffende water en de kiel van een schip. De gemeten waterdiepte noemt men de loding. Internationaal heeft men het over een echo sounder, maar die wordt ook voor seismologisch onderzoek gebruikt.

. hard lood en zacht lood, gewicht gebruikt door duikers om zich te verzwaren
.. Hard lood zijn volle blokken lood, voorzien van uitsparingen om een band door te weven. Van hard lood wordt op die manier een loodgordel gemaakt om mee te kunnen duiken. Verschillende gewichten hard lood zijn bruikbaar. Door zijn constructie is hard lood niet geschikt om snel aanpassingen mee te doen.
.. Zacht lood of korrellood zijn loodkorrels in zakjes van verschillend gewicht voor een draaggordel die gebruikt wordt bij het duiken. Zacht lood is door zijn constructie snel aan te passen in alle omstandigheden, geschikt voor zout of zoet water of bijvoorbeeld bij een technische duik.

. schietlood
Een schietlood of paslood is een gereedschap om te controleren of een vlak of lijn loodrecht staat, dan wel om te zien of een punt zich loodrecht onder of boven een ander punt bevindt.
Een schietlood bestaat uit een massieve messing cilinder (het lood) waaraan een koord is bevestigd. Aan het andere einde van het koord is een iets dikker klosje bevestigd. Door nu dit klosje tegen het te stellen voorwerp te houden en de afwijking van het lood te bekijken, kunnen we zien of iets "in het lood", "te lood" oftewel loodrecht, staat. Het lood moet net vrijhangen en het te stellen voorwerp niet raken of er te ver vandaan hangen. Het verschil moet precies het dikteverschil zijn tussen het klosje en het lood.
In de bouw werd het gebruikt door timmerlieden en metselaars voor het verticaal stellen van kozijnen, deuren en profielen voor het metselen van muren. Tegenwoordig wordt hiervoor doorgaans een lange waterpas gebruikt, de zogenaamde "stelwaterpas".
De richting van het koord wordt loodrecht of verticaal genoemd. Deze staat haaks op de horizon.
In de meetkunde heeft loodrecht een andere afgeleide betekenis gekregen, namelijk "snijden onder een rechte hoek".

Lood is een scheikundig element met symbool Pb (van het Latijn: plumbum) en atoomnummer 82. Het is een donkergrijs hoofdgroepmetaal.

Lood wordt sinds 5000-4500 v.Chr. gebruikt omdat het wijdverspreid op aarde voorkomt en eenvoudig kan worden bewerkt. Alchemisten dachten dat lood het oudste metaal was en associeerden het met de planeet Saturnus. In het Romeinse Rijk werden loden pijpen gebruikt om water te transporteren die in sommige gevallen 2000 jaar later nog steeds in gebruik zijn.

In de jaren 1980-90 ontstond het besef dat lood schadelijk is voor het milieu met als gevolg dat het gebruik ervan aan banden werd gelegd. In autobrandstoffen werd lood vervangen door andere stoffen en loden pijpleidingen werden vervangen door pijpleidingen in kunststof, (verzinkt) staal of koper.

Sinds het bekend worden van de schadelijkheid van lood voor het milieu, is het gebruik ervan sterk teruggedrongen. Tot die tijd waren er legio toepassingen:
. De hoge buigzaamheid maakt lood geschikt om bij woningbouw kieren te dichten (loodslab). Van deze eigenschap wordt ook gebruikgemaakt in ramen van glas en lood, waarbij het stukje glas in een loden vatting opgesloten zit en de loodstrippen aan elkaar gesoldeerd worden.
. In oplaadbare batterijen en accu's wordt lood als elektrode gebruikt.
. In brandstoffen kan loodtetraethyl worden gebruikt als octaan verbeteraar. In de EU is dat sinds 1999 niet meer toegestaan.
. Lood kan worden toegepast in verf om het beter bestendig te maken tegen weersinvloeden. Sinds 1990 is dat in de EU niet meer toegestaan. . Als pigment werd loodwit (loodoxide) veel toegepast.
. Legering met tin voor orgelpijpen.
. In de elektronica als soldeerverbinding in een legering met tin en soms ook zilver, (voorbeeld 60%lood, 38%tin en 2%zilver)
. In de legering Woodsmetaal voor diverse toepassingen.

Omdat lood goede bescherming biedt tegen gammastraling worden loden omhulsels vaak gebruikt om radioactieve bronnen veilig te bewaren.

Opmerkelijke eigenschappen
Lood is een zacht, buigzaam en kneedbaar donker-blauw-grijs metaal dat bij kamertemperatuur een slechte geleider van elektriciteit is. Het is zeer corrosiebestendig, zelfs tegen geconcentreerde oplossingen van zwavelzuur. Door lood te legeren met antimoon of andere metalen kan het harder worden gemaakt.

Bij 7,2 K wordt lood een supergeleider.

Lood is het laatste stabiele element, hoewel bismut door zijn zeer lange halfwaardetijd ook als stabiel kan worden beschouwd.

Verschijning
Ongebonden lood is vrij zeldzaam in de aardkorst. Veelal wordt het aangetroffen in ertsen die naast lood ook zink, zilver en koper bevatten. Het meest voorkomende loodhoudende mineraal is galena dat ruim 86% lood bevat. Andere mineralen die als loodbron worden gebruik zijn cerussiet en anglesiet. Een andere - steeds belangrijker wordende - bron van lood is de recycling van afgedankte loodhoudende materialen.

Op aarde komen drie stabiele loodisotopen voor, één radioactieve isotoop met een dusdanig lange halfwaardetijd dat het ook als stabiel kan worden beschouwd en een aantal radioactieve isotopen met kortere halfwaardetijden.

Toxicologie en veiligheid
Langdurige blootstelling aan lood en loodverbindingen kan hersenbeschadigingen veroorzaken en tot bijvoorbeeld dementie leiden. Om die reden is het niet meer toegestaan lood te gebruiken voor waterleidingen.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Lood.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 279.