kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 12 01 2017 14:29 voor het laatst bewerkt.

Magna Charta

Magna Charta of Carta (Latijn voor Groot Charter of Grote Oorkonde) is de naam van het handvest dat de Engelse koning Jan zonder Land op 15 juni 1215 onder dwang aan de baronnen verleende. De Magna Charta werd in 1216 en 1217 opnieuw, in aangepaste vorm, uitgevaardigd. In 1225 kwam de definitieve formulering tot stand.

Het grootste gedeelte van Magna Charta was praktisch woord voor woord overgenomen uit The Charter of Liberties opgesteld in het jaar 1000 door koning Henry I dat de Engelse adel burgerlijke vrijheden verleende. De Engelse koning Henry I kaartte het misbruik van zijn voorganger Willem II aan en sprak al over torenhoge belastingen die opgelegd werden aan de Engelse adel. De aantijgingen van koning Henry I werden door latere koningen genegeerd.

Het verdrag werd getekend in een weiland bij Runnymede, nabij Windsor. Het charter werd door de Engelse baronnen (leenmannen aan wie de koning land leende) afgedwongen omdat zij vonden dat de koning zijn absolute macht misbruikte.

Bij het verdrag werd de macht van de koning ingeperkt en werd bepaald dat voortaan iedereen, ook de koning, ondergeschikt zou zijn aan de wet. Het garandeerde grotere politieke vrijheden. De kerk werd gevrijwaard van overheersing door de vorsten en voortaan vrij in de invulling van kerkelijke vacatures. Wetgeving en rechtspraak werden hervormd en het gedrag van de koninklijke ambtenaren werd onder controle gebracht.

Andere bepalingen in de Magna Charta:
De koning kon alleen na overleg met zijn raad financiële lasten opleggen. De vorst was dus niet gerechtigd om eigenmachtig roerende goederen of inkomsten te belasten. Iedere provincie stuurde twee ridders om deel te nemen aan deze raad. Een commissie van 25 baronnen moest toezien op de naleving van de regels. Gerechtelijke boetes werden wettelijk vastgelegd. Vrije mannen konden niet gevangen genomen worden of vervolgd zonder een vonnis volgens de wet. Deze wetten richtten zich overigens voornamelijk op de vrije burger, zo'n 10-20% van de bevolking, en hadden weinig invloed op de levens van slaven en horigen. Kooplieden mochten vrij en onbeperkt door het land trekken. Het negeren of overtreden van de bepalingen door de koning zou leiden tot gewapende interventie.

Terwijl de Engelse gemeenschap zich ontwikkelde en groeide, werd de Magna Charta herhaaldelijk herzien, waarbij meer en meer rechten aan een steeds groter aantal burgers werd verleend. Op deze wijze creëerde het de omstandigheden voor de invoering van de Britse constitutionele monarchie. De Magna Carta wordt - wat overdreven - gezien als het begin van de parlementaire democratie en staat daarom als zodanig sinds 2009 op de werelderfgoedlijst van Unesco.

Magna Charta maakt nog steeds deel uit van de Engelse wetgeving. Het enige deel dat echter niet is herroepen is de introductie, zodat het geen praktische betekenis meer heeft. Het wordt, op typisch Engelse manier, alleen gehandhaafd omdat het zo'n belangrijk historisch document is.

Charter of the Forest
De leenmannen en de koning konden het in 1215 niet volledig eens worden over de inhoud van de Magna Carta wat leidde tot de Eerste Baronnenoorlog (1215-1217). Uiteindelijk accepteerden beide partijen de Magna Carta na een aanvulling met het Charter of the Forest.

Commons
Zoals de koning van de absolute macht moest afblijven, moet de adel, zo werd in de Charter of the Forest vastgelegd, met zijn tengels van het bos afblijven zodat het volk er vrijelijk de vruchten van kon blijven plukken. Zo staat het het idee van commoning met een beetje fantasie aan de basis van onze moderne democratie met gedeelde macht tussen bestuur en parlement. - (Hans de Geus - https://www.ftm.nl/artikelen/drie-misvattingen-van-het-liberalisme)

Rechtskracht en navolging
Paus Innocentius III verklaarde al in 1215 dat de Magna Charta geen rechtskracht had. Gedurende de latere Middeleeuwen nam de macht van de kroon aanhoudend toe en werd de Magna Charta niet erg belangrijk geacht.

In andere delen van Europa is een vergelijkbare ontwikkeling op te merken. Zo bedongen bijvoorbeeld in Brabant de steden het Charter van Kortenberg in 1312 en in 1477 verkreeg de adel en de steden van Maria van Bourgondië ook een Blijde Inkomst.

In de meeste delen van Europa zijn deze handvesten later onder het groeiende absolutisme van de vorsten ten onder gegaan. De opstand in de Nederlanden van 1568 en de ontwikkeling in Engeland, culminerend in de Glorious Revolution van 1688 zijn daar een belangrijke uitzondering op.

Ook de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring van 1776 is geïnspireerd op de Magna Charta. De rechtsbepaling van de Magna Carta betreffende het straffen volgens de wet werd zelfs letterlijk overgenomen.

Meer weten?
http://cultuurgeschiedenis.be/de-mythe-van-de-magna-carta/
https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/42569/800-jaar-magna-carta.html


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 46.