kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 10-08-2009 voor het laatst bewerkt.

mandarijn

Mandarijn kan verwijzen naar:

Aziatische eendensoort.
Mandarijnslang (Elaphe mandarina), een zwart met geel gekleurde slang.
Blauwe mandarijn pitvis (Synchiropus splendidus), felgekleurde tropische zoutwatervis.

China. De functie van mandarijn stond in hoog aanzien. Om mandarijn te kunnen worden, moest men een zeer moeilijk staatsexamen afleggen.

Taken en betekenis
De keizer van China steunde voor het dagelijks bestuur steeds op de ambtenaren. Er waren ambtenaren op alle niveaus, van de districtsambtenaar tot de adviseurs van de keizer aan het hof. Doordat de functie en taken van de mandarijnen duizenden jaren hetzelfde bleven en steeds de ambtenarenklasse van de verschillende keizerlijke dynastiën bleef, waren ze de belangrijkste factor in de constante eenheid van de Chinese beschaving. De mandarijn was verantwoordelijk voor de inning van de belastingen en voor het onderhoud van de stadsmuren en van de land- en waterwegen. Hij waakte ook over de openbare orde.

De districtsambtenaar werd ook wel de 'vader en moeder-ambtenaar' genoemd, omdat hij op districtsniveau over alle aspecten van het bestuur ging. De districtsambtenaar woonde en werkte in de zogeheten yamen, dit was een door hoge muren omgeven bestuursgebouw.

Kleding
Tijdens de Qing-dynastie waren mandarijnen herkenbaar aan hun Mantsjoe-stijl hoeden: in de winter een zwarte fluwelen muts; in de zomer een rotan hoed. Bovenop de hoed was een veer gestoken, waaronder rode linten waren bevestigd. De veer was voor hooggeplaatste mandarijnen een pauwenveer met drie "ogen" en voor lagere mandarijnen een fazantenveer. Behalve de hoed waren mandarijnen ook gekleed in een lange, rood of oranje gekleurde mantel, waarop in een ruit een symbool was afgebeeld dat de rang van de functionaris aangaf.

Over de relatie tussen de functie en de vrucht, zie: Mandarijn (vrucht).

China afkomstig is. De mandarijn lijkt op een kleine sinaasappel.

Mandarijnen komen hoofdzakelijk uit Spanje en verder uit Marokko en Mexico. De belangrijkste rassen zijn 'Kinnows', satsuma, 'Honey' en 'Royal'. Het ras 'Common' wordt ook wel tot de soort Citrus deliciosa gerekend.

De namen mandarijn en tangerijn (Citrus tangerina) worden wel eens door elkaar gehaald, ook door de handel. Tangerijnen zijn er alleen rondom de kerst en worden vaak verkocht met het steeltje en bladeren eraan. Echter, ook mandarijnen worden wel met een steeltje en bladeren verkocht, vooral in België. Tangerijnen bevatten pitjes en smaken zoet. De belangrijkste rassen zijn Fairchild en Dancy.

Over de herkomst van de naam "mandarijn" bestaan vele verschillende opvattingen die sterk uiteenlopen. Een opsomming:
1. In China werd de mandarijn als de vrucht van de rijken gezien. De vrucht stond net zo hoog in aanzien als de hoogste Chinese staatsambtenaren: de Mandarijnen. Vandaar dat men de vrucht mandarijn zou zijn gaan noemen.
2. De mandarijnen droegen vaak oranjekleurige mantels
3. Mogelijk hadden de Mandarijnen een voorliefde voor de zoete vruchtjes, of hadden ze de mandarijnteelt gestimuleerd.
4. Sommigen zijn van mening dat de naam is afgeleid van de naam van het eiland Mandara, het tegenwoordige Mauritius.
5. De vruchten zouden traditioneel cadeau gegeven zijn aan de Chinese Mandarijnen.
6. De vruchten, met daaraan het steeltje en een blad, zouden uiterlijk gelijkenis vertonen met de zomerhoed van een Mandarijn, met daarop een stokje en een veer.

taal)
Mandarijn of Guanhua, in de volksmond Chinees genaamd, is de verzamelnaam van alle Mandarijnse taalvariëteiten. Het is de meest gesproken taal ter wereld. Meer dan 850 miljoen mensen spreken Mandarijn. Het meestgesproken Mandarijnse dialect is het Standaardmandarijn, dat ook op scholen onderwezen wordt.

Sino-Tibetaanse talen >> Chinese talen >> Mandarijn
Vaak wordt het Mandarijn ook gewoon Chinees genoemd. Toch bestaat er geen taal als 'het Chinees', daar het Chinees een verzamelnaam is voor 14 talen. Deze talen, vaak (eigenlijk foutief) "dialecten" genoemd, kunnen net zoveel van elkaar verschillen als het Nederlands van het Deens.

Het Mandarijn wordt in de noordelijke helft van China gesproken, met als centrum Peking. In het zuiden zijn andere talen als Kantonees van groter belang. Op Taiwan wordt traditioneel geen Mandarijn gesproken, maar het Standaardmandarijn is er nu toch de officiële taal en wordt er met name gebruikt door immigranten vanaf het vasteland.

Mandarijn wordt geschreven met Chinese karakters (Hanzi), maar kan ook met het Latijnse alfabet worden geschreven. Hiervoor bestaan verschillende transcriptie-systemen. Tegenwoordig wordt meestal Hanyu pinyin gebruikt, de standaard-transcriptie van de Chinese overheid op het vasteland. Op Taiwan wordt vaak nog van andere transcriptie-systemen gebruik gemaakt.

Grammatica
De Chinese talen kenmerken zich allemaal door een zuiver isolerende grammatica. Dat betekent dat ook het Mandarijn geen verbuigingen kent, geen vervoegingen, geen werkwoordstijden, geen grammaticaal geslacht, enzovoort. Wel belangrijk zijn de vaste woordvolgorde, partikelgrammatica en het gebruik van maatwoorden.

Verschillen tussen Mandarijn en standaard-Chinees
De Mandarijn-dialecten verschillen vaak sterk van de standaardtaal. De dialecten die daar het dichtst bij liggen zijn die van dongbei, het Noordoost-Mandarijn, en het dialect van Peking, het Pekinees. Hoewel vaak gezegd wordt dat het Standaard-mandarijn gebaseerd is op het Pekinese dialect, wijkt het hier wel degelijk van af. Het dialect van Harbin komt veel meer overeen met de standaardtaal dan dat van Peking.

Zie verder op GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Mandarijn


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 23.