kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 05-06-2008 voor het laatst bewerkt.

Memetica

Memetica is de studie naar de evolutie van cultuur en ideeën, naar analogie van de genetica.

Richard Dawkins introduceerde in zijn boek The Selfish Gene de theorie dat er buiten een genetische evolutie ook een memetische evolutie zou bestaan: een Evolutie van cultuur.

De meme is de "fysieke" representatie van de informatie die onderhevig is aan evolutie. Het is een idee dat zich onder informatiedragers verspreidt (tot nu toe voornamelijk menselijke hersenen), en wordt ook wel omschreven als een besmettelijk informatiepatroon. In meer specifieke termen: een meme is een zichzelf vermeerderende eenheid van de culturele evolutie, zoals een gen de eenheid is van de biologische evolutie.

In Van Dale, Groot woordenboek der Nederlandse taal, 13e uitgave 1999, is het begrip meme opgenomen, met de volgende uitleg: meme (de; -n) (van mimesis, eenheid van culturele overdracht: memen verdubbelen zich door imitatie en kunnen dat in principe veel sneller dan genen (NRC)).

Geschiedenis en introductie
Een van de eersten die zich volgens Julius Ruis met "memen" en "memetica" bezighielden was Dr. Clare W. Graves. Als onderdeel van een site over fractals heeft Ruis een pagina gewijd aan "Global Awareness: Spiral Dynamics", waarin zowel het begrip meme als gen uitgelegd wordt. In 1959 verschijnt een van de allereerste artikelen die de basis vormen voor het begrip meme van de hand van Clare W. Graves.

De eerste die de term meme introduceerde voor een breder, in eerste instantie wetenschappelijk, publiek was Richard Dawkins in zijn boek The Selfish Gene, 1976, waarmee hij de eenheid van culturele evolutie wilde aanduiden, analoog aan het gen bij de biologische evolutie. Memen gedragen zich in de tijd ongeveer als organismen in de evolutie.

Daniel C. Dennett heeft met Douglas R. Hofstadter in een gezamenlijke uitgave, The Mind's I, het begrip meme in zijn woorden verklaard'; zie hfdst. 10, "Egoïstische memen", van dit boek, in het Nederlands vertaald als De spiegel van de ziel, 1981. Door C. Dennett, Consciousness explained, 1991 (Het bewustzijn verklaard) krijgt het begrip een wat volwassener status in de wetenschap.

Werking
Organismen ondergaan gedurende generaties steeds kleine veranderingen (mutaties) en passen zich aan hun omgeving aan. Ze sterven uit als ze dat niet kunnen. Zo gaan memen van het ene brein op het andere over en gedurende de tijd, vaak eeuwen, ondergaat de meme veranderingen. De meme sterft uit, of komt in een coma-achtige staat terecht, als ze 'uit de tijd' raakt. Memen hebben eveneens overeenkomst met software die overgaat van de ene computer of netwerk naar andere zoals een virus (ongewenst), of de verbeteringen van de kernel van besturingssystemen (gewenst). Er is inmiddels computersoftware die zichzelf aanpast aan computers en software waarmee het in aanraking komt, bv. semi- of volautomatische updates.

Memen kunnen delen bevatten van ideeën, talen, melodieën, ontwerpen, morele en esthetische waarden, vaardigheden en al het andere dat normaliter wordt aangeleerd en doorgegeven aan anderen.

Volgens Richard Dawkins in zijn boek "The Selfish Gene" (in het Nederlands vertaald als "De zelfzuchtige genen") kunnen memen, net als genen, "samenwerken", zo zijn conservatieve memen vaak gecombineerd met rechtse memen, en vele religies met geloof in leven na de dood. Deze "samenklonteringen" van memen noemde hij "memencomplexen".

Voorbeelden
. wereldreligies zouden zich volgens de "wetten" van de memetica gedragen. Ideeën van de ene generatie aan de andere doorgegeven vinden steeds kleine veranderingen plaats. Grote mutaties vinden bv. plaats bij een reformatie. Een "succesvolle" meme past zich steeds en gemakkelijk aan, aan de veranderende tijden en omstandigheden. Sommigen zien de secularisatie van bepaalde richtingen in de christelijke godsdienst als een teken van een succesvolle meme. Een "starre" en moeilijk veranderende godsdienst zal volgens deze memetheorie versplinteren in een "succesvol" geseculariseerd deel en (talloze) kleine afsplitsingen.
. Taal.
. Mode en andere rages.
. Ideologieën zoals het kapitalisme, communisme en fascisme. Kapitalisme kan tegenwoordig als een succesvolle meme worden betiteld, terwijl het communisme een achteruitgaande meme is en de meme fascisme bijna uitgestorven is.

Het succes van een meme zou men kunnen afmeten aan het aantal informatieverwerkende en -dragende eenheden dat ermee "besmet" is of raakt.

Sluimerende memen
Memen kunnen nadat ze uitgestorven lijken te zijn weer tot leven komen als er weer belangstelling voor die specifieke meme komt. Boeken en andere geschriften, websites, of andere informatiedragende eenheden, bv. grotschilderingen of andere archeologische vondsten waarin deze memen bewaard blijven, zijn dan een soort sluimerend "zaad", in een coma-achtige staat, dat wacht op gunstige omstandigheden om te "ontkiemen", ofwel te (her-)ontwaken. Een populaire benaming voor sommige sluimerende memen die plotseling terugkomen is "retro".

Ter illustratie: de voorchristelijke religies van Europa, zoals druïdisme en sjamanisme, waren gedurende duizend jaar praktisch verdwenen door de repressie van de kerk. Onder invloed van het secularisme zochten sommigen een andere invulling voor hun religieuze behoeften en ontdekten opnieuw het geloof van hun voorouders, zodat er nu weer Europese druïden, sjamanen en zelfs heksen zijn. Een andere meme die schijnbaar uitgestorven was, is het Hebreeuws. Meer dan tweeduizend jaar was dit geen levende taal meer en alleen als ceremoniële taal bij de joodse eredienst in gebruik. Onder invloed van het zionisme is het Hebreeuws weer een levende meme/taal geworden als de officiële taal van Israël. Theodor Herzl heeft in 1896 met het boekwerk Der Judenstaat hiertoe op basis van zijn ideaal en geloof de impuls ervoor gegeven.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Meme
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 44.