kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 25-08-2009 voor het laatst bewerkt.

Mesopotamische-mythologie

Mesopotamische mythologie

Mesopotamische mythologie is de collectieve mythologie die vooraf ging aan de Sumerische en Akkadische mythologie en van de nog latere Babylonische en Assyrische mythologie. Zij vormt de gemeenschappelijke basis van deze 'jongere' mythologieën, die er elk hun eigen goden bij kregen en dus lichtelijk verschillen. De Mesopotamische mythologie vindt haar oorsprong in het Tweestromenland (Mesopotamië - het huidige Irak en andere delen van het Midden-Oosten) en is verwant aan die van Anatolië.

Mythologie en religie van Mesopotamië verschillen grondig van onze huidige godsdiensten. Ze kennen geen stichter en zijn niet gebaseerd op een heilig boek. Het is, zoals we wel vaker in het oosten zien, een religie die volkomen verweven is met de maatschappij en die als dusdanig een essentieel deel van de cultuur vormt. De Mesopotamische godsdienst is polytheïstisch en wordt best omschreven als een natuurgodsdienst.

De Mesopotamische mythen en hun godsdienst hebben vele latere geloven beïnvloed. Zo zien we veel overeenkomsten in de Griekse mythologie en het is ook de basis voor de Hebreeuwse mythologie en de daaruit voortkomende Bijbelse mythen. Met name het verhaal van de zondvloed is daar een goed voorbeeld van, dit komt bijna geheel overeen met de joods-christelijke versie.

Geschiedenis van de godsdienst
De Sumerische beschaving ontstond in het 4e millennium v.Chr.. Toen verrezen de eerste steden met een monumentale uit leemtegels opgetrokken architectuur. De stad met omringende geïrrigeerde landbouwgronden vormde de kenmerkende politieke eenheid. Uit archeologische vondsten is echter gebleken dat de oudste bewoningslagen van een stad als Eridu reeds dateren uit het 6e millennium v.Chr. Waar mensen in woonkernen samen zijn, ontstaan gemeenschappelijke afspraken aangaande theorie en praktijk om het samenleven mogelijk te maken. Het is dan ook meer dan waarschijnlijk dat in dergelijke woonkernen eveneens algemene concepten worden gevormd over de natuur en de kosmos en over de wetmatigheden die zich daarin voor doen, welke van invloed zijn op het leven van de gemeenschap en vice versa, en die men dus in acht dient te nemen (zie Me). De beeldvorming over dergelijke drijfkrachten en hun onderlinge relaties wordt vastgelegd in symbolen en mythische verhalen, die makkelijker mondeling overdraagbaar zijn op de volgende generaties.
De eerste goden van Mesopotamië waren lokale goden of eerder godinnen: ieder dorp had zo zijn eigen godheid. Toen de stadstaten de naburige dorpen in zich opnamen, werden de godheden van dat dorp ook in hun pantheon geïncorporeerd, eventueel als mindere goden. Zo ontstond een hiërarchie en een soort stamboom van de verschillende goden. Later zouden echte koninkrijken of staten ontstaan waarin verschillende steden aanwezig waren. Hierbij was er dan een soort rijksgod die als belangrijkste werd vooruitgeschoven. Dat was dan meestal de god van de belangrijkste stad (vb. Marduk in het geval van het latere Babylonië).

Mythen
De bekende mythes:
. Gilgamesj-epos
. Enuma Elish of het Babylonisch scheppingsverhaal
. Atram Hasisepos
. Enki en Ninhursaq
. Enki-cyclus
. Enki en de wereldorde
. Enki en Ninmah

De Mesopotamiërs kenden vele voor ons nog overgeleverde mythes. Vele daarvan zijn bekend geworden van kleitabletten die dateren van rond 2000 v.Chr. maar ze waren alle eerst mondeling overgeleverd. Pas later werden ze neergeschreven door schrijvers. De personages zijn meestal goden of helden. De brontabletten zijn ontdekt tussen tempelarchieven en het zijn doorgaans de goden die in dergelijke tempel vereerd werden, die ook op de kleitabletten vermeld staan. De tabletten bevatten niet alleen volksverhalen (mythen), maar ook cultusrituele passages en dialogen, die allicht tijdens festivals werden gereciteerd.

De reconstructie van de mythen en hun vertaling vanaf deze kleitabletten is problematisch, want vaak zijn het fragmenten waar wezenlijke passages ontbreken. Bovendien is de kennis van de taal nog steeds in ontwikkeling. Er is geen algemene consensus over de Sumerische grammatica. Men dient er dus rekening mee te houden dat vertalingen per definitie provisorisch zijn en dat veel van de eerder gepubliceerde versies onbetrouwbaar en achterhaald kunnen zijn. Interpretaties van functies, betekenissen en ook de ruimere context van afzonderlijke verhalen is vaak subjectief.

Van alle mythologische verhalen en mythen van de oude Mesopotamiërs, zijn de verhalen omtrent de halfgod Gilgamesh het bekendst, een groot heerser van Ur, de incarnatie van orde en wet. Hij raakte bevriend met Enkidu zijn tegenpool, die zorgeloos in de natuur leefde. Hij versloeg de reus Humbaba die in het cederwoud leefde en zag uiteindelijk zijn geliefde vriend Enkidu sterven nadat hij diens levenswijze aan de zijne had gelijk gemaakt, waarna hij de wereld rondzwierf op zoek naar onsterfelijkheid en bij het eind van de wereld terecht kwam.

Verhalen als dat van de Schepping en van de Zondvloed (Atrahasisepos) bestonden reeds in de Mesopotamische mythologie en zijn later overgenomen door bijvoorbeeld de semitische Nomaden die Ur rond 2000 v.Chr. onder de voet liepen.

Belangrijke goden

de oudste Moedergodin Mami

de 4 hoofdgoden
An of Anu god van de hemelruimte, het heelal.
Ki (godin) godin van de aarde.
Enlil god van lucht en stormen.
Enki(Ea) god van water en aarde.

luchtgoden (atmosferische goden)
Nanna de godin van de maan.
Shamash de god van de zon.
Ishtar godin van de hemel en godin van oorlog en liefde.

andere goden
Adath
Enkidu
Inanna
Marduk
Ninlil
Ninursaq
Ninurta
Tiamat
Uttu
Utu

Me
Mesopotamische mythologie de aanduiding voor de verzamelde wetmatigheden die zowel de kosmische orde als de maatschappelijke orde van de mensen bepaalde. Het waren de ongeschreven wetten die als kenmerken van de goddelijke drijfkrachten werden aanzien.

De me waren abstracte begrippen die in concrete voorwerpen konden aanwezig zijn, bijvoorbeeld muziek in het muziekinstrument, heerschappij in de koninklijke troon. De me waren uitgegaan van de oeroude god Anu of van Enlil en waren aan Enki in bewaring gegeven (in zijn tempel in Eridu). Ze konden dus overgaan van de ene god op de andere en zelfs worden gestolen, zoals volgens de mythe met het Tablet van het Lot zou gebeurd zijn. Bezit van de me gaf grote macht. Inanna klaagde in een mythe ooit dat zij tekort was gedaan inzake macht, en zij wist toen de me van Enki af te nemen en ze naar haar eigen tempel in Uruk over te brengen.

De uitgebreidste lijst die is overgeleverd, maar hier en daar moeilijk is te vertalen, bevat een honderdtal wetten. Daarin worden bijvoorbeeld ambten en taken vastgelegd zoals van priesters of koningen, leiders, veehoeders, schrijvers, of menselijke waarden en eigenschappen, waaronder wijsheid, recht, muziek, kunst, maar ook prostitutie, vreugde en verdriet.

Het begrip Me komt overeen met de Maät in het Oude Egypte, of wat wij Vrouwe Justitia zouden noemen. Het gezag van farao werd met Maät vereenzelvigd.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Mesopotamische_mythologie
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1588.

Tweets by kunstbus