kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Napoleon

Napoleon Bonaparte

Detail van De Keizer door Jacques-Louis David

Eerste Consul van Frankrijk van 1799 t/m 1804 en daarna keizer der Fransen van 1804 t/m 1815, geboren 15 augustus 1769 Ajaccio (Corsica) — overleden 5 mei 1821 op Sint Helena.

Napoleon, Keizer der Fransen, bijgenaamd de ‘kleine korporaal’, was een Corsicaan uit de lage adel die na de Franse Revolutie van 1789 een bliksemcarrière in het Franse leger had gemaakt. Hij is vooral belangrijk geweest als militair leider van het Franse leger en is verder bekend door zijn heerschappij als vorst in het Frankrijk van na de revolutie, door zijn veldtocht naar Moskou en door zijn ondergang in Waterloo.

De combinatie legerleider - staatshoofd, en dit op Europese schaal, maakte hem tot alleenheerser (of 'verlicht despoot') van een groot deel van Europa rond het jaar 1800.

Zijn functies waren als volgt:
. Eerste Consul van Frankrijk van 11 november 1799 tot 18 mei 1804
. Keizer der Fransen van 1804 tot 6 april 1814 en van 20 maart tot 22 juni 1815
. Koning van Italië van 31 maart 1805 tot 1814
. Beschermheer van de Rijnbond van 12 juni 1806 tot 1813.

Vernieuwingen onder bewind Napoleon
Gedurende het bewind van Napoleon werden veel bestuurlijke en nuttige vernieuwingen in het door Frankrijk beheerste gebied ingevoerd. Nadat de Franse legers verdreven waren, bleven in de vroegere Franse gebieden veel van deze vernieuwingen toch gehandhaafd omdat deze hun nut ondertussen bewezen hadden:
. We rijden in Europa rechts.
. In het gehele gebied werden dezelfde maten en gewichten zoals de kilo, de meter en de liter ingevoerd; oude lokale maten werden afgeschaft.
. Een gestandaardiseerd bevolkingsregister werd ingevoerd: de Burgerlijke stand. Mensen moesten een definitieve achternaam opgeven. Voorheen waren achternamen veelal plaatselijke bijnamen of stond men bekend als 'de zoon/dochter van X'. Veel mensen wilden hieraan eigenlijk niet meewerken en gingen er van uit dat deze achternamen na de ondergang van Napoleon weer zou worden afgeschaft. Sommigen kozen daarom 'ludieke' namen als Naaktgeboren of Poepjes en zadelden hun nakomelingen zo onbedoeld met een vreemde achternaam op.
. Veel (burgerlijke) wetgeving stamt uit deze tijd, (zie de Code Napoleon). Sommigen vonden de Code Napoleon, het Franse burgerlijk recht, een enorme verbetering ten opzichte van het eigen lokale recht. Het nieuwe wetboek schiep immers een rechtstaat waarin alle onderdanen gelijk zijn voor de wet, en waarin de rechtspraak openbaar is. Tegenstanders vonden dat Napoleon geen rekening hield met de zo verschillende lokale gewoonten en afspraken. Invoering van de dienstplicht riep eveneens weerstand op, zeker toen de vraag naar soldaten door de maar voortdurende oorlogen toenam.
. De maatschappelijke standen werden afgeschaft en hiermee tevens de speciale voorrechten en privileges van de geestelijkheid en de aristocratie. Dezen hadden voortaan dezelfde rechten en plichten als de burgerij.
. Veel versnipperde kleine staatjes, vorstendommen en heerlijkheden werden samengevoegd tot grotere overzichtelijke eenheden zoals in het gebied van het aloude Heilige Roomse Rijk waar vele kleine vorstendommen en staatjes bijeen gevoegd werden (Reichsdeputationshauptschluss). Een voorbeeld was de nieuwe Rijnbond. In het gebied van Nederland werd in deze tijd het departement van de Neder-Maas gevormd: de latere provincie Limburg in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Dit bestond voorheen uit talloze versnipperde gebiedjes en heerlijkheden.
. Onderwijs en gezondheidszorg werden beter geregeld en beter toegankelijk gemaakt voor de gewone burgers.
. Carrièremogelijkheden voor iedereen in overheidsbestuur en leger (de hogere functies hierin waren voorheen bijna uitsluitend het terrein van de aristocratie) omdat vanaf Napoleon iemands capaciteiten belangrijker werden dan iemands afkomst.

Levensloop Napoleon

15 augustus 1769: Napoleon wordt geboren.
21 juli 1771: Wordt gedoopt.
Napoleone Buonaparte (zijn echte, Italiaanse geboortenaam) werd geboren in Ajaccio op het eiland Corsica. Hij was als volwassene niet echt groot van gestalte: ongeveer 1.67m maar viel hierin niet bijzonder op bij zijn tijdgenoten. De gemiddelde Italiaan van zijn generatie was van dezelfde lengte. De verhalen dat Napoleon een echt 'onderdeurtje' was zijn waarschijnlijk terug te voeren op spotprenten in de Britse pers.

1 januari 1779: Hij begint zijn studie aan het collège d'Autun.
15 mei 1779: Gaat naar een militaire school.
Oktober 1784 gaat hij naar de Koninklijke militaire school in Parijs.
Zijn ouders, Carlo Buonaparte en Maria Laetitia Ramolino, collaboreerden met de Franse bezetting op Corsica. Hierdoor kon Napoleon een studiebeurs in Frankrijk krijgen. Hij studeerde aan de militaire scholen van Brienne en Parijs. Toen hij deze laatste 28 oktober 1785 verliet was hij tweede luitenant van de artillerie.

Napoleon als militair
Napoleon was als militair in opleiding uitzonderlijk goed in rekenen en kaartlezen. Het rekenen paste hij toe in de artillerie: het berekenen van een kanonschot, en het gebruiken van die wijsheid. Het kaartlezen gebruikte hij zijn leven lang om vanaf (vaak slordige en foute) kaarten een goede positie en opstelling na te streven. Het blijkt dat Napoleon de slagen won, die hij op zijn zelfgekozen slagveld voerde. Een combinatie van die twee kundes leidde tot de kunde van hem dat hij een legerverplaatsing over vele honderden kilometers kon plannen, en daardoor een belangrijk of beslissend voordeel kon halen.
Hij beging de fout dat hij het belang van de Engelse blokkade van Europese continentale havens (van Marseille tot aan Riga) onderschatte. Ook verkeek hij zich, zoals Hitler ruim een eeuw later, op het effect van de extreme koude en de enorme afstanden in Rusland vergeleken met die van westelijk Europa. Daardoor had men te maken met zeer lange aanvoerlijnen en geen mogelijkheid tot ruil van krijgsgevangenen.

In het leger
3 november 1785: Krijgt een aanstelling bij het regiment in Valence (Zuid-Frankrijk).
15 september 1786: Krijgt verlof, en gaat wegens ziekte twee keer naar Corsica.
juni 1788: Gaat terug naar het regiment in Auxonne.

September 1789-februari 1791: Weer naar Corsica.
In 1789 vroeg hij opnieuw verlof aan en vertrok weer naar Ajaccio.

Franse Revolutie
In deze periode begon in Parijs de Revolutie. Napoleon, zelf fervent aanhanger van de ideeën van J.J. Rousseau, was in die periode vaak te vinden op plaatsen waar de Revolutie verkondigd werd.
Door die Franse Revolutie kreeg Frankrijk een voor die tijd radicale grondwet. Het betekende bovendien het einde van de monarchie en feodale systeem. Frankrijk raakt in oorlog met buurlanden, die de ontwikkelingen in Frankrijk met argusogen volgden. De openbare onthoofding van koning Lodewijk XVI in 1793 versterkte het wantrouwen in het buitenland.

Pas in 1791 keerde hij weer terug naar Frankrijk, waar hij de zorg van zijn jongere broertje Louis op zich nam.

12 februari 1791: Gaat terug naar Auxonne.
16 juni 1791: Wordt gestationeerd in Valence.

September 1791-mei 1792: Voor de vierde keer naar Corsica.
De jonge held zoekt naar carrièremogelijkheden en keert terwijl Frankrijk van alle kanten wordt aangevallen terug naar Corsica in een poging zich op te dringen als opvolger van Paoli, de vrijheidsstrijder.
Doordat zijn oom Lucien was overleden, kwam er een kapitaal vrij, waardoor de Bonapartes stemmen voor zich konden kopen. Daardoor werd Napoleon benoemd tot luitenant-kolonel van een bataljon van vrijheidsstrijders; de koningsgezinde Corsicaanse Nationale Garde. Hierdoor had Napoleon geen zin om na zijn verlofperiode terug te keren naar zijn regiment. Hij schreef een brief naar de Commissaris van Oorlog in Valence, waarin hij de situatie uitlegde. De regering zag er wel voordeel in, een Fransgezinde op Corsica, maar Napoleons kolonel dacht daar anders over en schrapte hem van de officierslijst. Napoleon had zijn baan verloren.

10 augustus 1792: Aanwezig bij de belegering van Tuileries.

oktober 1792: Vijfde verblijf in Corsica.

11 juni 1793: Problemen met Paoli. Familie Bonaparte verlaat Corsica.
In Corsica was hij niet meer gewenst en verdacht van "heulen met de vijand" (Frankrijk). Voor het uitbreken van de Franse Revolutie vinden we de jonge Napoleon weer terug in Frankrijk; hij sloot zich hierbij aan.

In 1793 nam hij als artillerie-officier van de "revolutionaire" artillerie deel aan de verovering van Toulon op de door de Engelsen gesteunde Franse koningsgezinden. Hiervoor kreeg hij een eervolle vermelding en 22 december 1793 werd hij op 24-jarige leeftijd benoemd tot Brigadier-Generaal.

9 augustus 1794: Bewind Robespierre is gevallen. Napoleon was aanhanger van het bewind en wordt gearresteerd.
Zijn toekomst leek verzekerd rooskleurig te worden, tot 27 juli 1794: de val van Parijs. Het bewind van Robespierre en al zijn aanhang valt. En omdat Napoleon ook tot zijn aanhang behoorde, werd hij al snel gearresteerd.

20 augustus 1794: Wordt onschuldig bevonden, en in zijn oude rang verheven.
Maar hij wordt al snel weer vrijgelaten en in zijn oude rang verheven. Hij krijgt de leiding over een voor Frankrijk zeer belangrijke veldtocht, namelijk die naar Italië.

Désirée Clary
De eerste belangrijke vrouw in zijn leven was Désirée Clary, de schoonzuster van zijn oudere broer Jozef Bonaparte en latere koningin van Zweden. Zij en Napoleon waren sinds 1794 samen en in 1795 en 1796 verloofd. Désirée huwde in 1798 Jean-Baptist Bernadotte, de latere Karel XIV van Zweden.

oktober 1795: Nog een keer gepromoveerd.

Joséphine de Beauharnais
15 oktober 1795: Ontmoet Joséphine de Beauharnais.
Napoleon trad 9 maart 1796 in het huwelijk met Joséphine de Beauharnais (geboren als Marie-Josèphe-Rose Tascher de la Pagerie), weduwe van Alexandre de Beauharnais en de maitresse van de Franse machthebber Barras. Het huwelijk was stormachtig maar gelukkig. Napoleon adopteerde haar twee kinderen Eugène en Hortense. Joséphine werd keizerin der Fransen, maar omdat zij de keizer geen kinderen schonk, liet deze zich op 5 december 1809 van haar scheiden.

Veldslag Italië
11 maart 1796: Krijgt de leiding over de veldtocht Italië. Die verloopt erg voorspoedig.
15 mei 1796: Napoleon trekt Milaan binnen.
In maart 1796 kreeg Napoleon als 26-jarige het bevel over het Franse leger aan het Italiaanse front, een leger van ongeveer 30.000 man. Er was gebrek aan voedsel en kleding, waardoor ook vechtlust en motivatie ontbraken. Napoleon deed hen grootse beloften om het moreel van de troepen op te vijzelen: zo zei hij bijvoorbeeld tegen zijn soldaten dat hij ze naar de rijkste plekken ter wereld zou leiden, waar ze eer, roem en rijkdom zouden krijgen. En zo trok het leger naar Italië.
De Italiaanse veldtocht moest vanuit drie richtingen worden uitgevoerd. Het leger moest volgens opdracht van de regering (het Directoire), door de Povlakte en langs de Etsch naar Wenen trekken, terwijl de Oostenrijkse hoofdstad vanuit het noorden zou worden aangevallen door het Samber-en-Maasleger. Napoleon wist dit wel, maar had zo zijn eigen ideeën. Hij was namelijk heel goed in het vinden van de zwakke plek van zijn tegenstanders. En zo versloeg hij ze een voor een.
Eerst veroverde hij Illesimo en daarna Milaan. Napoleon liet buiten medeweten van de Franse regering om zijn tegenstanders verdragen volgens zijn eigen voorwaarden ondertekenen. Hij dwong de Kerkelijke Staat en de hertogen van Parma en Modena tot een wapenstilstand. Napoleon veroverde Italië en hij liet de bevolking zware schattingen betalen, die hij naar Parijs stuurde om de regering daar rustig te houden.
Ook moesten de veroverde gebieden dezelfde grondwet aannemen als Frankrijk. De successen van Napoleon in Italië bleven ook in Frankrijk niet onopgemerkt en hij werd steeds populairder bij het Franse volk. Napoleon was nu overal bekend en was door zijn overwinningen de held van Frankrijk geworden.

19 mei 1798: Vertrekt richting Egypte.
21 juli 1798: Overwinning bij de slag om de piramiden.
24 juli 1798: Napoleon trekt Cairo binnen.
Na de overwinningen in Italië - dat hij later zijn Koninkrijk Italië noemde - ging hij naar Egypte, want hij wilde ook gebieden in het Oosten hebben. De regering wilde eigenlijk dat hij oorlog tegen Engeland voerde, maar Napoleon was van mening dat de Engelsen het best bestreden konden worden door hun handel in het Oosten te blokkeren. Hij behaalde de overmacht en trok via Malta Egypte binnen. Al snel veroverde hij Egypte.

1 augustus 1798: Nelson verslaat de Franse vloot bij Aboukir.
Maar Engeland won enkele dagen later, op 1 augustus 1798, een zeeslag (Slag op de Nijl) en had daardoor het Middellandse-Zeegebied in handen, waardoor Napoleons leger in Egypte vastzat.

19 juli 1799: Ontdekking van de steen van Rosette.

Ook Oostenrijk, Turkije, Rusland en Napels verklaarden de Fransen de oorlog. Hierdoor verloor Frankrijk al zijn bezittingen in Italië, op Genua na. Maar toen Napoleon de Franse toestand vernam, ontsnapte hij uit Egypte en trok naar Parijs.

9 oktober 1799: Terug in Frankrijk.
9 november 1799: Staatsgreep door Napoleon.
Hij kreeg de steun van het volk, omdat men met de huidige regering ontevreden was. Napoleon greep door middel van een coup de macht in Frankrijk en beëindigde daarmee de Franse Revolutie. Er kwam een nieuwe grondwet, die inhield dat er drie mannen, consuls genaamd, de macht kregen. Het Consulaat werd op 15 december 1799 geïnstalleerd. Napoleon werd de eerste consul. Zij mochten 10 jaar aan de macht blijven, maar eigenlijk had alleen de eerste consul, Napoleon, de macht over heel Frankrijk in handen.

24 oktober 1800: Mislukken van de "dolk samenzwering" tegen Napoleon.
24 december 1800: Mislukte moordaanslag op Napoleon.

Hij deed er alles aan Frankrijk weer op de been te krijgen, en hij begreep dat je een land het beste kon opbouwen als er vrede was. Napoleon bood Engeland en Oostenrijk vrede aan, maar deze waren het niet eens met de voorwaarden en besloten samen een bondgenootschap tegen Frankrijk te vormen.
Hierdoor braken er weer nieuwe oorlogen uit, maar het leger van Napoleon won uiteindelijk toch. Op 9 februari 1801 werd in Lunéville het vredesverdrag door Oostenrijk en Napels getekend. Het bondgenootschap tussen Oostenrijk en Engeland was inmiddels verbroken. Door dit vredesverdrag kreeg Frankrijk weer in het grootste deel van Italië de macht. Later tekende ook Rusland het vredesverdrag.

Op 15 augustus 1801 sloot Napoleon een overeenkomst met Paus Pius VII, genoemd het Concordaat. Zo werd Napoleon ook geliefd bij de katholieken.

Op 27 maart 1802 werd eindelijk ook vrede gesloten met de Engelsen. Dit maakte Napoleon immens populair. Het volk bepaalde dat hij consul voor het leven zou worden, en door middel van een nieuwe grondwet, waarin bepaald werd dat hij zelf verdragen mocht sluiten en zelf rechterlijke beslissingen ongeldig mocht verklaren, verstevigde hij zijn machtspositie. Napoleon werd alleenheerser over Frankrijk. Frankrijk was een dictatuur geworden.

18 mei 1804: Napoleon wordt keizer van Frankrijk.
Maar Napoleon wilde meer dan consul voor het leven zijn, en hij liet zich door de senaat tot "Keizer der Fransen" uitroepen. Door een volksstemming gebeurde dit dan ook. Op 2 december 1804 kroonde de 35-jarige Napoleon zichzelf in aanwezigheid van Paus Pius VII in de Notre-Dame te Parijs tot Keizer. Later werd hij door dezelfde paus na zijn aanvallen op pauselijke staten geëxcommuniceerd.

Napoleon werd in eerste instantie door de Europese staten gezien als degene die in Frankrijk de onrust na de Franse Revolutie de kop wist in te drukken. Zijn veroveringsdrift en zijn monarchistische neigingen boezemden dan weer vrees in. Ook zijn 'zelfkroning' tot keizer werd door de vorstenhuizen niet gewaardeerd. Napoleon kreeg daardoor steeds meer vijanden. Engeland was de eerste die het bondgenootschap opzegde, daarna sloten Rusland, Zweden, het Heilige Roomse Rijk, Oostenrijk en Napels zich hierbij aan en samen verklaarden ze Frankrijk de oorlog.

17 maart 1805: Napoleon wordt koning van Italië.
21 oktober 1805: Overwinning op de Franco-Spanjaarden bij Trafalgar.

Eén van zijn beroemdste overwinningen vond plaats bij Austerlitz in 1805, waarbij hij Oostenrijk en Rusland versloeg.
De Oostenrijkers vielen Beieren binnen en Napoleon vocht terug. Hij versloeg een groot Oostenrijks leger bij Ulm, en ging toen door naar Wenen en bezette de Oostenrijkse hoofdstad. De Oostenrijkse en Russische legers wilden Wenen terugveroveren maar dit lukte hen niet. Deze slag werd in Austerlitz beslecht.

In 1806 werd Lodewijk Napoleon op last van zijn broer Napoleon I vorst van het Koninkrijk Holland.
De Nederlandse Republiek was al in 1795 door Franse troepen veroverd, met hulp van Nederlandse patriotten. Tot 1806 bleef de Bataafse Republiek, zoals Nederland toen werd genoemd, formeel onafhankelijk van Frankrijk, maar in werkelijkheid gebeurde er weinig zonder goedkeuring van de Fransen. In 1806 benoemde Napoleon zijn broer Lodewijk tot koning van Holland, en werd Nederland een koninkrijk. Daarmee werd de grondslag gelegd voor de latere monarchie.

27 October 1806: Napoleon trekt Berlijn binnen.
21 november 1806: Napoleon verklaart de continentale blokkade.
1 januari 1807: Ontmoeting met Maria Walewska.
15 december 1809: De senaat verklaart Napoleon en Joséphine gescheiden.

Marie Louise van Oostenrijk
Om zijn keizerschap te legitimeren dwong Napoleon in 1810 een huwelijk af met Marie Louise van Oostenrijk, dochter van keizer Frans II/I. 2 april 1810 vindt het kerkelijk huwelijk plaats. Ook zij werd keizerin en schonk Napoleon in 1811 een zoon: Napoleon (II) Frans Karel Jozef, koning van Rome, later hertog van Reichstadt.

9 juli 1810: Annexatie van Nederland tot het keizerrijk, met daarop volgend het afstand doen van de troon van Louis Bonaparte.
In 1810 zette Napoleon zijn broer af en lijfde hij Nederland bij het Franse Keizerrijk in. Drie jaar later werd Napoleon verslagen en naar Elba verbannen. Nederland werd weer onafhankelijk.

De militaire ondergang van Napoleon begon in Spanje en Rusland. In Spanje werd het Franse leger uitgeput door een Spaanse guerillaoorlog die ondersteund werd door een Engels leger. Midden 1812 viel Napoleon met een groot leger Rusland binnen. Aan het einde van datzelfde jaar was er maar weinig van het leger over. Het was ten onder gegaan aan de kou, logistieke problemen en de Russische tegenstand.

De Russische veldtocht van "La Grande Armée"
Het bondgenootschap van Rusland met Frankrijk leidde tot klachten van de Russische handel en nijverheid. Zij waren grotendeels afhankelijk van handelsbetrekkingen met Engeland, terwijl één van de voorwaarden van het bondgenootschap deelname aan de blokkade van Engeland was. Dit stond namelijk in het Continentaal Stelsel. De Russische tsaar, Alexander I, zag dat zijn economie schade opliep, en trachtte deze voorwaarden te verzachten. Napoleon bleek echter doof voor deze klachten, en uiteindelijk herstelde de tsaar het contact met zijn oude handelspartner Engeland. Op 31 december 1810 liet Rusland weten geen bondgenoot meer te willen zijn van Frankrijk. Napoleon was het hier niet mee eens, en trok naar Rusland; hij had het plan om heel Europa te veroveren. In 1812 maakten Frankrijk en Rusland zich dan ook klaar voor de oorlog.

8 april 1812: Alexander(Rusland) stelt Napoleon een ultimatum.

Napoleon stelde een leger van 500.000 man van verschillende nationaliteiten samen aan de oostgrens van het huidige Polen. Naast Fransen (50% bij infanterie, 35% bij cavalerie) waren ook Italianen, Polen, Pruisen, Zwitsers, Nederlanders, Duitsers en Spanjaarden vertegenwoordigd. Het leger werd "La Grande Armée" genoemd. Op 24 juni stak hij de rivier Nemunas (Niemen) over, en viel hij Rusland binnen. "Over twee maanden vraagt Rusland mij om vrede" ('Avant deux mois, la Russie me demandera la paix'), zei hij. Helaas voor Napoleon werd er niet gevochten in Finland (door de Zweden), en ook niet via de Balkan. Toen de Russen zagen hoe groot het leger van Napoleon was, trokken ze zich terug. Op hun terugweg pasten ze de tactiek van de verschroeide aarde toe, ze vernielden alles wat maar bruikbaar zou kunnen zijn voor Napoleon, en vergiftigden zelfs de waterputten. In het leger van Napoleon braken dan ook allerlei besmettelijke ziekten uit. Napoleon had gedacht de Russen vlak over de grens al te verslaan en verder van het veroverde land te leven, maar moest een uitputtende tocht maken met schermutselingen en gebrek aan voorraden.

Op 15 augustus, de verjaardag van Napoleon, bereikte zijn leger de rivier de Dnjepr. Confrontaties met het Russische leger werden door Napoleon gewonnen, maar doordat de Russen zich steeds verder terugtrokken werd hij steeds dieper Rusland ingelokt.

Na 800 kilometer in 82 dagen bereikte hij Moskou. Op dat moment was al meer dan de helft van het leger van Napoleon omgekomen, en nog steeds had hij geen beslissende slag kunnen leveren. De Russische verliezen waren groter, maar de Russen konden deze nog aanzuiveren. Het Russische leger onder aanvoering van veldmaarschalk Michail Koetoezov had besloten Moskou niet te verdedigen, maar de stad te evacueren, en ook het leger oostelijk van Moskou terug te trekken. Napoleon "kreeg" Moskou wel, maar de tsaar hoefde zich niet over te geven. Bovendien staken de Russen ook hun eigen "tweede hoofdstad" in brand om zo Napoleon uit te putten. De Russen wilden geen vredesverdrag, en door tekort aan voedsel kon Napoleon niet anders doen dan zich terugtrekken. De grote brand in Moskou droeg zeker bij aan de Russische eindzege, maar de gouverneur Rostoptsjin beleefde er weinig plezier aan. Het aanstichten van de brand is hem tot zijn dood kwalijk genomen.

7 september 1812: Overwinning bij de Moskowa rivier(Borodino, Rusland).
14 september 1812: Napoleon trekt Moskou binnen.
18 oktober 1812: Napoleon besluit Moskou te verlaten.

De terugtocht uit Rusland was verschrikkelijk. De voedseltekorten waren zo erg dat de soldaten zelfs katten en paarden opaten. Ze moesten alles doen om in leven te blijven. Na de herfstregens volgde de Russische winter, met temperaturen ver beneden het vriespunt. Behalve door de honger overleden nu ook vele soldaten door bevriezing. Toen het leger de rivier de Berezina overstak, begaf een van de geïmproviseerde bruggen het, en vele soldaten kwamen in het ijskoude water om. Het leger werd ook steeds aangevallen, en toen ze op 18 december 1812 de Russische grens bereikten waren er nog maar ongeveer 18.000 soldaten in leven.

De veldtocht naar het Russische Rijk onder leiding van Napoleon I van Frankrijk in 1812 vormde het omslagpunt van de Napoleontische Oorlogen. De veldtocht van de Fransen en hun geallieerde invasietroepen verloren hierbij 98% van hun aanvankelijke sterkte. Napoleon wist dat de tocht naar Rusland een enorme blunder was, maar gaf de strenge winter hier de schuld van.

17 maart 1813: Pruissen verklaart Frankrijk de oorlog.
2 mei 1813: Overwinning bij Lützen.
De rampzalig verlopen veldtocht leidde tot een anti-Franse stemming in alle landen onder Frans gezag en tot onrust in Italië, de Nederlanden en Zwitserland. In Spanje raakten de Fransen in het defensief. Pruisen, tot dan toe een onwillige bondgenoot, verklaarde de keizer de oorlog. Rusland stond dus niet langer alleen. Frankrijk gaf zich echter nog niet gewonnen en versterkte zijn leger. In mei 1813 versloegen de Fransen hun Pruisische en Russische tegenstanders te Lützen en bij de Slag bij Bautzen.

12 augustus 1813: Oostenrijk verklaart Frankrijk de oorlog.
Maar in augustus 1813 rukten drie tegen Napoleon verbonden legers op naar Saksen (de Oostenrijkers, een Russisch-Pruisisch leger en een legermacht van Zweden en Russen).

16-19 oktober 1813: Slag bij Leipzig, Napoleontisch Duitsland valt.
Tussen 16 en 19 oktober vond bij Leipzig de grote Volkerenslag plaats, waarin Napoleon verpletterend werd verslagen. De keizer trok zich vervolgens terug achter de Rijn.

16 november 1813: Nederland wordt onafhankelijk van het keizerrijk.

januari-maart 1814: Overwinningen van Napoleon bij Brienne, Champaubert, Montmirail, Montereau en Reims.
Ondanks zijn desastreuze nederlaag hoopte hij Frankrijk nog voor een invasie te kunnen behoeden. Met zijn resterende troepen (ondanks een tekort aan manschappen) kon hij de Geallieerden inderdaad nog een tijdje op afstand houden.

30-31 maart 1814: Parijs valt.
Maar als Napoleon naar Lotharingen trok om de geallieerde bevoorradingslijnen af te snijden, openden de Verbondenen onverwacht hun offensief richting de Franse hoofdstad. Deze bleek niet voldoende voorbereid op een dergelijke aanval. 30-31 maart 1814 werd Parijs veroverd en werd de monarchie hersteld.

6 april 1814: Napoleon doet afstand van de troon.
4 mei 1814: Verbannen naar Elba.
Napoleon werd op 6 april 1814 gedwongen afstand te doen van de troon, en werd verbannen naar Elba, een eiland in de Middellandse Zee vlakbij de kust van Italië. Lodewijk XVIII nam de macht in Frankrijk over. Deze ging echter tot nieuwe zuiveringen over (Witte Terreur).

30 juni 1814: Verdrag van Parijs.
26 februari 1815: Ontsnapping van Elba.
20 maart 1815: Aankomt in Parijs.

De Honderd Dagen van Elba naar Waterloo
Tien maanden na de verbanning naar Elba ontsnapte Napoleon en ging hij terug naar Parijs. Hij reisde via de vernoemde 'route Napoleon' naar Grenoble, kreeg steun van legeronderdelen, en verder. Hij kreeg de steun van het volk omdat het niet tevreden was met Lodewijk XVIII. Deze gaf nog wel opdracht Napoleon te arresteren, maar alle agenten en legers die werden gestuurd liepen naar Napoleon over. Het volk was de Witte Terreur zat, en bij het leger was Napoleon nog altijd zeer populair. Zij namen het op voor Napoleon, en Lodewijk vluchtte. De Geallieerden, die op dat moment juist in Wenen een congres (zie Congres van Wenen) hadden belegd om de nieuwe grenzen van Europa te bepalen, schrokken hiervan.

16 juni 1815: Overwinning bij Ligny.

Napoleon verslagen bij Waterloo
18 juni 1815: In Waterloo Verslagen door een leger dat onder leiding stond van Wellington.
Nadat Napoleon de macht weer had overgenomen verklaarde hij slechts Frankrijk vreedzaam te willen regeren. De geallieerden geloofden hier niets van, dus stelde hij een nieuw leger samen. Rusland, Oostenrijk, Pruisen en Engeland maakten zich klaar voor een nieuwe oorlog, Napoleon moest zich verdedigen om niet al te kwetsbaar over te komen.
Napoleon wilde met zijn leger de eeuwige vijand Engeland verslaan. De Fransen en de Engelsen troffen elkaar vlak bij Waterloo. Napoleon viel meerdere keren aan, maar de Engelsen hielden stand en toen de Pruisen zich bij de Engelsen aansloten, verloor Napoleon op 18 juni 1815 de slag bij Waterloo.
Door zijn soldaten aan hun lot over te laten, kon Napoleon ontsnappen. Hij vluchtte naar de havenstad Rochefort en wilde daarvandaan naar de Verenigde Staten. De haven werd door de Engelsen geblokkeerd, en Napoleon zag geen andere uitweg dan zich over te geven. Op 22 juni 1815 moest Napoleon voor de tweede keer afstand doen van de troon en dit keer voorgoed.

16 oktober 1815: Napoleon wordt naar Sint-Helena verbannen.
De Engelsen beloofden hem aanvankelijk asiel in hun eigen land, maar eenmaal met Napoleon in handen verbraken ze die belofte en verbanden ze de keizer naar het afgelegen eiland Sint-Helena in de Atlantische Oceaan nabij Zuid-Afrika, waar hij overigens met respect door zijn bewakers werd behandeld. Napoleon bracht zijn laatste jaren door met tuinieren en het schrijven van zijn herinneringen. Gedurende zijn zesjarige verblijf op Sint-Helena werd Napoleon onder anderen terzijde gestaan door graaf Charles Jean Francois Tristan de Montholon, een voormalig brigadegeneraal, die later executeur testamentair van de keizer werd.

20 november 1815: Tweede verdrag van Parijs.

november-december 1820: Napoleon krijgt maagproblemen.
16 maart 1821: Napoleon lijkt erg ziek te zijn.

5 mei 1821: Overlijden van Napoleon.
Op 5 mei 1821 stierf Napoleon Bonaparte op Sint-Helena, hij was toen 51 jaar oud. Oorspronkelijk werd aangenomen dat hij was overleden aan kanker, waarschijnlijk maagkanker. Er zou hierbij sprake zijn geweest van een erfelijke vorm van diffuse maagkanker, omdat ook zijn zus, zijn vader en zijn opa aan vaderszijde vermoedelijk aan deze kwaal zijn gestorven. Uit later onderzoek is gebleken dat in zijn haar een hoge concentratie arsenicum aanwezig was, wat zou kunnen wijzen op moord. Recent onderzoek toonde echter aan dat die hoge concentraties arsenicum ook al in zijn haar aanwezig waren voordat hij werd verbannen. De ware doodsoorzaak kan dus alleen nog worden vastgesteld als er een autopsie op het lichaam mag worden uitgevoerd. Overigens werd arsenicum vaak voorgeschreven door artsen voor behandeling van maagklachten en psychische problemen. Napoleon had tijdens zijn succesvolle jaren al te lijden van maagklachten zodat hij dit middel waarschijnlijk van zijn eigen artsen al voorgeschreven kreeg.

Napoleons lichaam werd overgedragen aan Frankrijk en werd later in een praalgraf in de Dôme des Invalides te Parijs bijgezet. Dit is een van de bezienswaardigheden voor toeristen die de Franse hoofdstad aandoen.

Familieleven
Napoleon was stichter van de dynastie Bonaparte. Zijn broers werden geacht het huis Bonaparte te zijn. Tijdens zijn leven is hij twee maal getrouwd geweest. Napoleon had talloze liefdesaffaires met vrouwen en verwekte verschillende buitenechtelijke kinderen, naast zijn enige wettige zoon Napoleon II.

Napoleon zette verschillende familieleden op de troon: zijn oudere broer Jozef werd koning van Napels en later Spanje, zijn broer Lodewijk koning van Holland, zijn broer Jérôme koning van Westfalen, zijn zus Elisa prinses van Lucca en Piombino en groothertogin van Toscane, zijn zwager Joachim Murat eveneens koning van Napels (na Jozef) en zijn stiefzoon Eugène de Beauharnais onderkoning van het Koninkrijk Italië.

Websites: GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Napoleon_Bonaparte


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 283.