kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02-03-2009 voor het laatst bewerkt.

Olielamp

Een olielamp is een soort kruikje met een daarin vloeibare brandstof en een pit, gebruikt voor verlichting of om een vlammetje te bewaren. De brandstof bestond uit dierlijk of plantaardig vet of minerale olie.

Als men het tegenwoordig over een olielamp heeft, wordt vaak de antieke aardewerken of metalen vorm bedoeld: de soort die men met z'n mouw zou kunnen opwrijven in de hoop een goede geest op te roepen zoals in het verhaal van Aladin. Het schoonmaken en oppoetsen van de olielamp, "de lamp opwrijven", was vroeger een alledaags huishoudelijk karweitje.

In het oude Griekenland en Rome werden olielampen gevoed met olijfolie, in het oude India met ghee, en in het oude Perzi├ź met aardolie (dat daar als vanzelf uit de bodem omhoogkwam).

Het gebruik van olielampen was tot ver in de 19e eeuw wijdverbreid in de landen rond de Middellandse Zee. De lampen werden toen in grote aantallen geproduceerd, meestal van messing of brons, in een vorm die weinig verschilde van die van tweeduizend jaar eerder. In kleine plaatsen en landelijke gebieden werden ze zelfs tot in de 20e eeuw gebruikt. Het licht dat door een olielamp afgegeven wordt is helderder dan dat van een kaars, maar zwakker dan dat van een kerosinelamp.

Een late, maar belangrijke ontwikkeling in de techniek van de olielamp is de Argandse lamp geweest die rond 1783 werd geïntroduceerd en een zeer volledige verbranding met hoge lichtopbrengst en weinig roet mogelijk maakte.

De Snotneus is een messing of rood koperen tuitlamp - het oliebakje heeft een lange tuit waarin de katoenen pit zit - op meestal een hoge voet van rond 1800 die zijn naam dankt aan de voortdurend druipende pit. We kunnen zien dat de olie in de lange tuit gaat "snotteren". Deze druppels olie worden in de onderste tuit opgevangen, zodat er geen olievlekken op meubels of op de vloer komen.
Vaak is de snotneus voorzien van een hangoog en een koperen tangetje aan kettinkje om de pit uit te trekken. Het is sporadisch dat dit hulpmiddel in het hangoog nog aanwezig is.
Het is duidelijk dat de mensen vroeger heel voorzichtig met vuur omgingen. Brandgevaar ligt bij de diverse soorten open vuur voortdurend op de loer. Bij de "snotneus" heeft de koperslager in verband met de veiligheid de voet verzwaard met lood om het omvallen te voorkomen. Bovendien kan de lamp veilig aan een stevig oog of haak aan de wand gehangen worden.
"Snotneuzen" met twee tuiten zijn zeldzaam. Ze geven meer licht, want de olie is warmer en vloeibaarder en brandt daardoor beter. - (GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Olielamp


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 19.