kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 11-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Orvieto


Orvieto is een stad in het zuiden van de Italiaanse regio Umbrië (provincie Terni).

De stad, gebouwd op een plateau van vulkanische tufsteen dat al in de Etruskische tijd (800-100 v.Chr.) bewoond was, kijkt uit over landschappen met wijngaarden. Voor de bouw van de vele monumentale gebouwen heeft men stenen uit het plateau gehaald. De hierdoor ontstane gangen en gewelven zijn zijn nog steeds aanwezig en zijn te bezichtigen.

Geschiedenis
Naar alle waarschijnlijkheid is Orvieto (uit het Latijn: urbs vetus = oude stad) ontstaan op de site van de oude Etruskische stad Volsinii. In de derde eeuw v.Chr. werd het door de Romeinen veroverd. Pas zo'n anderhalf duizend jaar later zien we deze natuurlijke vesting bij uitstek weer op de voorgrond van de geschiedenis. Zoals in veel plaatsen in Umbrië wordt in de 12de/13de eeuw de macht gegrepen door de 'popolo', het volk, en we zien Orvieto in oorlog met de stadstaten Siena, Perugia, Todi en Viterbo. Intern werd ze verscheurd door de strijd tussen de Welfen en de Ghibellijnen, hoewel de stad overwegend pausgezind was. In het midden van de veertiende eeuw werd de stad daarom onder pauselijk toezicht geplaatst, en een eeuw later zelfs bij de Kerkelijke Staat ingelijfd. In de zestiende eeuw was Orvieto enkele jaren de residentie van paus Clemens VII, na de Sacco di Roma. Pas in de tweede helft van de twintigste eeuw werd de ingeslapen stad door het toerisme wakker gekust.


Duomo di Orvieto
Het belangrijkste gebouw van Orvieto is de kathedraal gebouwd tussen het eind van de dertiende en de vijftiende eeuw. Het schip van de kerk is gebouwd in romaanse stijl met de horizontale zwart-witte banden die we ook uit Siena en Florence kennen.

De eerste steenlegging vond plaats in 1290 door paus Nicolaas IV ter herinnering aan het wonder van Bolsena: bloed druppelde uit de hostie. Waarschijnlijk was de eerste bouwmeester Arnolfo di Cambio. Hij werd opgevolgd door Ramo di Paganello uit Siena, die blijkbaar veranderingen aanbracht in het ontwerp van Arnolfo.

De zijmuren hebben elk vijf kapellen en een toegangspoort in de rechter zijmuur. In de linker zijmuur zijn twee toegangspoorten. De façade is opgetrokken tussen vier torens.

In 1310 werd de Sienese architect Lorenzo Maitani aangetrokken (bouwmeester tot 1330), die de voorgevel in een revolutionair gotische stijl liet bouwen met een mengeling van vrolijke kleuren die samen met het expressieve werk van de beeldhouwkunstenaars (waarvan hij zelf niet de minste was) een ongewoon resultaat opleveren.
In het middelste bovengedeelte van de façade bevindt zich een roosvenster. In het vierkant langs het venster aan weerszijden zitten de marmeren koppen van de twaalf apostelen, erboven die van de profeten.


Van Lorenzo Maitani en zijn medewerkers (zijn zoon Vitale en Nicola di Nuto) zijn ook de prachtige bas-reliëfs op de vlakken tussen de portalen te zien: links het begin van de wereld, het tweede reliëf stelt de bijbelse profetieën voor, het derde reliëf zijn de scènes uit het leven van Jezus en het rechter reliëf is het Laatste Oordeel.
De Sienese architect en beeldhouwer Lorenzo Maitani, over wie we weinig weten, was verantwoordelijk voor de mooiste gedeelten van de vier reusachtige marmeren reliëfpanelen aan de voorgevel van de dom van Orvieto en waarschijnlijk leverde hij ook het totaalontwerp voor alle vier. Een van zijn verantwoordelijkheden was 'de muur met schone figuren, welke muur aan de voorzijde moet worden gemaakt', waarmee duidelijk de vier reliëfs bedoeld zijn van elk meer dan 9 meter hoog. Een van Maitani's tekeningen voor de voorgevel is bewaard gebleven. De leidende positie die hem in de documenten wordt toegekend is er de reden van dat hij wordt beschouwd als de meest getalenteerde van de beeldhouwers die werkten aan de panelen. De reliëfs stellen het verhaal van Adam en Eva voor, het leven van Christus, de boom van Jesse (Jesse is de stamvader van David en dus ook van Christus) en het Laatste Oordeel.
De eerste en de laatste reliëfs laten het visioen zien van een kunstenaar die verfijnde, poëtische beelden kon scheppen maar ook gruwelijke verschrikkingen. Anders dan bij fresco's werkte men gelijk op met de bouw van de gevel, van beneden naar boven. Aanvankelijk lieten Maitani en zijn medewerkers de tot dan toe gebruikelijke omlijstingen of kaders weg en regen de opeenvolgende scènes aan elkaar als een doorlopende strip, net als op de oude Romeinse triomfzuil van Trajanus, maar met de figuren dichter op elkaar. In de tweede rij treedt een verandering op. In het midden van elk reliëf ontspruit een enorme klimplant, waarvan de takken en ranken plantaardige ondersteuningen en kaders vormen voor de verschillende scènes. In de twee middenpanelen is de klimplant een acanthus, net als in Romaanse middeleeuwse absismozaïeken, en zijn de omgekrulde uitlopers strak gespannen. Maar de ranken van de klimplanten op het linker en rechter paneel zijn verder uit elkaar geplaatst en laten boven en rondom de figuren ruimte open.
Links is de klimplant een klimop - de plant waarvan in de oudheid de overwinnaarskransen werden gemaakt, een eigenaardige toevoeging bij het scheppingsverhaal, maar rechts is het de wijndruif die herinnert aan de Eucharistie. De scènes van het scheppingsverhaal zijn zeer fantasierijk. God beweegt met gratie over de eerste rotsen waar hij de vissen tot leven wekt in de draaikolken van het marmeren water en de aandacht van de vogels in miniatuurwouden vraagt. Maitani heeft hier een enorme stap voorwaarts gezet in een richting die pas in de vroege renaissance ten volle zal worden toegepast. Hij heeft de figuren in de verte vlakker gemaakt. De vogels steken maar een paar centimeter boven de elementen van de achtergrond uit, in tegenstelling tot de bijna vrijstaande, nagenoeg losgesneden figuren op de voorgrond. De luchtige bewegingen van de bijna ijle mantel van God de Schepper die zich beweegt temidden van het werk van zijn handen, bereiden ons eigenlijk niet voor op de schok van Maitani's hellegezicht. Hier, iets boven ooghoogte, hangt de gefolterde figuur van een verdoemde aan zijn arm tussen de kaken van een duivel.

Op de bronzen deuren zijn werken van barmhartigheid afgebeeld. Boven het hoofdportaal is een marmeren beeld van de Maagd met kind. Dit wordt gedragen door zes bronzen engelen. Op de pilaren staan bronzen beelden van de vier evangelisten: Mattheus - engel; Marcus- leeuw met vleugels; Johannes - adelaar; Lucas- gevleugelde stier. De verschillende mozaïeken zijn uit 14e eeuw. Maria is hierin vaak de hoofdpersoon.

De dom bestaat uit een breed middenschip met twee smalle zijschepen. De pilaren ertussen bestaan uit afwisselende lagen zwart basalt en licht kalksteen. Dit is erg fotogeniek zoals u op de foto's in het fotoalbum kunt zien. Bij de ingang rechts staat een wijwaterbekken, links staat een doopvont (een achthoekig bekken van rood marmer rustend op acht leeuwen). Later is het witte tempeltje toegevoegd.
In het koor staan mooie ingelegde houten koorstoelen. Het grote kerkraam vertoont scènes uit leven van Jezus en Maria. Op de scheiding van het linker zijschip met hoofdschip staat een uit één stuk marmer gehouwen kunstwerk. Links vooraan in Capella del Corporale wordt het relikwie van het wonder van Bolsena bewaard. In het rechter dwarsschip staat Capelle Nuova met prachtige fresco's over de openbaring.

Orcagna was hoofdarchitect van de dom van Orvieto tussen 1358 en 1362 en was verantwoordelijk voor het maken van de mozaïeken van de voorgevel.

Het interieur van de Duomo is majestueus, kleurig en licht, en bevat omvangrijke fresco's van Luca Signorelli, die een voorafschaduwing zijn van het werk van Michelangelo. Signorelli heeft hierin ook een dubbelportret van hemzelf met zijn collega Fra Angelico opgenomen, die eveneens korte tijd aan deze kerk heeft gewerkt.

In 1460 beschreef paus Pius II Orvieto als een vervallen stad. Huizen, paleizen en kerken waren, als gevolg van vetes en broederoorlogen, verwoest en verbrand. Ook in de kathedraal lag het werk toen stil. Fra Angelico, die in de zomer van 1447 was begonnen aan de fresco's in de 'Nieuwe Kapel', liet het snel afweten. Een van de grote geldschieters werd vermoord en Fra Angelico keerde terug naar Rome. Het duurde vijftig jaar voor zijn opvolger, Luca Signorelli, werd gevonden. Snel maakte hij het door Fra Angelico onvoltooide plafond af en kon hij aan zijn meesterwerk beginnen De Antichrist, het Laatste Oordeel, de Uitverkorenen, de Verdoemden en de Wederopstanding.

Andere bezienswaardigheden
. Vanaf de 42 meter hoge romaanse Torre del Moro is het mogelijk de wijde omgeving van de stad te overzien, tot aan de ingeslapen vulkaan Monte Amiata toe, 400.000 jaar geleden de bron van het plateau van tufsteen waarop Orvieto gelegen is.
. Het twaalfde-eeuwse Palazzo del Popolo houdt het midden tussen een kasteel en een feestzaal.
. Naast de resten van een Etruskische tempel ligt een ingenieus geconstrueerde, 62 meter diepe waterput uit de tijd van paus Clemens VII (1528), waarin de schacht wordt omcirkeld door een heenweg en een terugweg, zodat de ezels die het water naar boven moesten brengen de weer naar beneden lopende ezels niet in de weg liepen.

Ook zijn in Orvieto verschillende musea te bezoeken met vele kostbaarheden uit Orvieto en omstreken. Het Museum Claudio Faina heeft een uitgebreide collectie Etruskische kunst, voornamelijk grafvondsten uit Orvieto en directe omgeving.

De verbinding tussen de stad en het diep daaronder gelegen treinstation wordt onderhouden door een tandradbaan, de funicolare, die de 180 meter hoogteverschil in vijf minuten overbrugt.

Websites: GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Orvieto


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 666.

Tweets by kunstbus