kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 16-04-2008 voor het laatst bewerkt.

patricier

De patriciër (m)(patriciërs)

Zeer voornaam, niet-adellijk persoon

He patriciaat == de gezamenlijke patriciërs
De patriciërswoning (v) == aanzienlijk, voornaam woonhuis, oorspronkelijk van een patriciër.

Patriciër of Patricius in het Latijn is oorspronkelijk de naam voor de leden van enkele Romeinse geslachten; het hoofd (pater of vader) van zo'n familie was lid van de Senaat. Patriciërs waren met andere woorden dus leden van de Romeinse adel, en die betekenis heeft het woord de dag van vandaag nog in vele landen.

Lijnrecht tegenover de patriciërs staan de plebejers of het plebs. De benaming voor het geheel van alle patricische families tezamen is het patriciaat.

Het begrip patriciër herleeft tijdens de Late Middeleeuwen, wanneer in de steden de voornaamste geslachten zich groeperen om de bestuurlijke functies (burgemeester, schepenen, ...) in een beurtrol te verdelen. Men kon slechts toetreden tot deze geslachten mits afstamming van één van de aangesloten familiegeslachten aantoonbaar was.

De term patriciërs werd ook gebruikt om de rijkere niet-adellijke klassen aan te duiden tijdens de guldensporenslag.

Het patriciaat, afgeleid van het begrip patriciër, is een verzamelnaam voor de families die vanouds de bestuurders in een samenleving leveren. In Nederland zijn de families die ooit hun stamboom door het Centraal Bureau voor Genealogie hebben laten uitzoeken en aan de voorwaarden voldoen opgenomen in het Blauwe Boekje, officieel geheten "Nederland's Patriciaat". In België is er geen officiële lijst van patricische families, hoewel dergelijke families wel degelijk bestaan.

Het Nederland's Adelsboek, ook wel het Rode Boekje genoemd, is een in 1903 gestarte reeks, die wordt uitgegeven door het Centraal Bureau voor Genealogie. Het geeft een weergave van de genealogieën van alle Nederlandse adellijke families. Zij worden alfabetisch gepubliceerd. Bij afronding van een serie A-Z wordt een nieuwe reeks gestart. De meeste reeksen geven alleen de zogenaamde état présent, de huidige generatie, weer. Een enkele maal wordt een reeks gestart die ook de historische delen van de genealogie volledig weergeeft. Een dergelijke reeks werd in 1988 gestart en loopt nog steeds.

Nederland's Patriciaat, ook wel het Blauwe Boekje genoemd, is de naam van een boekenreeks die jaarlijks wordt uitgegeven sinds 1910 en tracht genealogieën van patricische, niet-adellijke families vast te leggen. Het Blauwe boekje is vernoemd naar de sinds 1910 onveranderlijk blauw gebleven linnen kaft en wordt net als het Rode Boekje (Nederland's Adelsboek) uitgegeven door het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG) te 's-Gravenhage.
De Publikatiecommissie van het CBG bepaalt welke families worden opgenomen. Een familie moet zes opeenvolgende generaties maatschappelijk hebben gepresteerd. In officiële termen: "Er moet worden voldaan aan de eis dat de familie gedurende tenminste de laatste 150 jaar onafgebroken een vooraanstaande rol heeft gespeeld in de Nederlandse samenleving". Hierbij valt te denken aan families die tot op de huidige dag op de voorgrond treden met prominente bestuurders, wetenschappers, officieren en/of zakenlieden. Van oudsher zijn ook een aantal niet-adellijke takken van Nederlandse adellijke families opgenomen. Vermogend zijn is geen opnamecriterium.
In de praktijk is het niet eenvoudig om als patricische familie te worden vermeld. Zo is bijvoorbeeld de familie Heineken nog niet opgenomen, maar de 19e eeuwse fabrikantenfamilie Philips wel. Jaarlijks worden een of twee nieuwe families toegelaten tot het Nederland's Patriciaat.

La Haye diplomatique et mondain, ook wel het Groene Boekje genoemd, is de naam van een reeks van boeken waarin personen en families uit de betere kringen te Den Haag (in het Frans 'La Haye') vermeld stonden. Het was qua inhoud enigszins vergelijkbaar met het Rode Boekje en het Blauwe Boekje (uitgegeven door het Centraal Bureau voor Genealogie), namelijk een wie-is-wie in de society van 's-Gravenhage gedurende het Interbellum. Het Groene Boekje verscheen tussen 1923 en 1940 in Den Haag, en werd uitgegeven door W. baron Snouckaert van Schauburg. Vanwege de oorlog staakte men de druk. Na de oorlog waren de tijden veranderd: het is nooit opnieuw verschenen.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Patrici%C3%ABr
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1040.

Tweets by kunstbus